«Σουλτάνος» για τα επόμενα πέντε χρόνια

Ο Ταγίπ Ερντογάν επανεκλέγεται πρόεδρος της Τουρκίας από τον πρώτο γύρο.

Με καταμετρημένο το 99,9% των ψήφων συγκεντρώνει 53,6%, ενώ ο βασικός αντίπαλός του, Μουχαρέμ Ιντζέ, 30,8%.

Το κυβερνών κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) και το Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης (MHP) εξασφάλισαν τις περισσότερες έδρες στην τουρκική Βουλή, συγκεντρώνοντας το 53,6% των ψήφων.

Αν και το AKP χάνει την αυτοδυναμία στη Βουλή, μπορεί να έχει την πλειοψηφία εφόσον συμμαχήσει με το ακροδεξιό MHP. 

Το CHP συγκέντρωσε 22,7%, το φιλοκουρδικό Κόμμα της Δημοκρατίας των Λαών (HDP) 11,5% και το Καλό Κόμμα 10,1%. Κανένα από τα άλλα κόμματα δεν υπερέβη το όριο του 10% για να αναδείξει βουλευτές.

Η αντιπολίτευση καταγγέλλει παρατυπίες και προσπάθεια χειραγώγησης του αποτελέσματος.

Τα επικυρωμένα αποτελέσματα αναμένεται να ανακοινωθούν την Παρασκευή και εφόσον επιβεβαιωθούν, θα σημάνει η έναρξη μιας νέας, διαφορετικής εποχής για την Τουρκία: η εποχή του προέδρου-σουλτάνου.

Προειδοποιήσεις Ιντζέ

Σε συνέντευξη Τύπου από την Άγκυρα ο Ιντζέ ανακοίνωσε σήμερα πως «αποδέχεται» την ήττα του και κάλεσε τον αρχηγό του κράτους να είναι πρόεδρος «όλων» των Τούρκων, αν και χαρακτήρισε «άδικη» την εκλογική αναμέτρηση και προειδοποίησε πως η χώρα εισέρχεται σε ένα επικίνδυνο καθεστώς του ενός ανδρός.

Σημείωσε, επίσης, πως δεν υπάρχει αξιοσημείωτη διαφορά ανάμεσα στους αριθμούς που ανακοινώθηκαν επισήμως για τις ψήφους και αυτούς που διαθέτει το κόμμα του, το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP).

To CHP και διεθνείς οργανώσεις για τα δικαιώματα είχαν διαμαρτυρηθεί για τις άνισες συνθήκες στις οποίες -όπως υποστήριξαν- διεξήχθη η προεκλογική εκστρατεία στην Τουρκία.

Απεριόριστες εξουσίες

Με βάση τη μεταρρύθμιση του Συντάγματος, που ψηφίστηκε μόλις πέρυσι, οι εξουσίες του προέδρου είναι σχεδόν απεριόριστες.

Η προεδρία από ένα σχεδόν εθιμοτυπικό ρόλο, συγκεντρώνει όλες τις εξουσίες και ο πρόεδρος της χώρας είναι ταυτόχρονα επικεφαλής της κυβέρνησης, επικεφαλής του κράτους και επικεφαλής του κυβερνώντος κόμματος.

Η εκτελεστική εξουσία μεταφέρεται στον πρόεδρο με την κατάργηση του πρωθυπουργικού αξιώματος. Ο πρόεδρος στο εξής θα διορίζει υπουργούς, τα ανώτατα στελέχη της δημόσιας διοίκησης, δικαστές και αντιπροέδρους.

Η κυβέρνηση δεν θα χρειάζεται ψήφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή, η οποία Βουλή θα ανανεώνεται κάθε πέντε χρόνια -και όχι κάθε τέσσερα, όπως γινόταν μέχρι τώρα.

Ο πρόεδρος θα διορίζει τη συντριπτική πλειοψηφία των μελών του Ανώτατου Δικαστηρίου.

Η Βουλή θα μπορεί να ζητάει την απομάκρυνση του προέδρου εάν πιστεύεται ότι έχει διαπράξει έγκλημα, ενώ μέχρι στιγμής αυτό γινόταν μόνο σε περίπτωση προδοσίας.

Αλλά στην πρόταση μομφής κατά του προέδρου, προκειμένου να ανοίξει έρευνα εναντίον του, θα πρέπει να κατατεθεί αίτημα από την πλειοψηφία των βουλευτών (301 σε σύνολο 600) και θα πρέπει τα τρία τέταρτα των βουλευτών να ψηφίσουν υπέρ της.

Όπως επισημαίνουν οι αναλυτές, το προεδρικό μοντέλο της Τουρκίας δεν διαθέτει τους μηχανισμούς ελέγχου και ισορροπιών μεταξύ των εξουσιών, όπως γίνεται για παράδειγμα στις ΗΠΑ ή τη Γαλλία.

Οι αλλαγές που έγιναν με τη μεταρρύθμιση στην ουσία μετατρέπουν το κοινοβούλιο ως επί το πλείστον σε «συμβουλευτικό» σώμα του προέδρου.