Σε σκληρό, πλην ριψοκίνδυνο ανατολίτικο παζάρι με τους συμμάχους της ένθεν κι ένθεν ανάγει ξεκάθαρα πια η Τουρκία τη νέα εισβολή της στη Συρία, που ενέχει τον κίνδυνο να τη φέρει αντιμέτωπη με τον βασικό NATOϊκό εταίρο της, τις ΗΠΑ.
Προοπτική, που προκαλεί έντονο προβληματισμό και εκνευρισμό στις τάξεις και του ΝΑΤΟ.
Σε μία πρωτοφανή κίνηση, η Αγκυρα διέψευσε χθες τον Λευκό Οίκο ως προς το περιεχόμενο της τηλεφωνικής επικοινωνίας που είχαν το βράδυ της Τετάρτης οι πρόεδροι Ερντογάν και Τραμπ, με επίκεντρο την εν εξελίξει τουρκική εισβολή στο κουρδικό καντόνι του Αφρίν, στη βορειοδυτική Συρία.
Κατά την αμερικανική εκδοχή, ο Αμερικανός πρόεδρος έβαλε πρακτικά «πάγο» στα σχέδια της Αγκυρας για επέκταση της στρατιωτικής επιχείρησης 100 χλμ. ανατολικότερα, έως τη Μανμπίτζ, στα δυτικά του Ευφράτη, που ελέγχεται από τον αραβο-κουρδικό συνασπισμό SDF και σήμερα αποτελεί βάση για περίπου 2.000 Αμερικανούς στρατιώτες.
Η ανακοίνωση του Λευκού Οίκου «μπορεί να είχε προετοιμαστεί εκ των προτέρων», σχολίασε χθες ο Τούρκος ΥΠΕΞ, Μεβλούτ Τσαβούσογλου, ενόσω τουρκικές πηγές υποστήριζαν ανωνύμως ότι «ο πρόεδρος Τραμπ δεν εξέφρασε ανησυχία όσον αφορά κλιμάκωση της βίας» στο Αφρίν, παρά ζήτησε «περιορισμό της διάρκειας της τουρκικής επιχείρησης».
«Προς απάντηση δε στην έκκληση του προέδρου Ερντογάν να σταματήσουν οι ΗΠΑ την αποστολή όπλων στην [πολιτοφυλακή των Κούρδων της Συρίας] YPG», συμπλήρωσαν, «ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε ότι η χώρα του δεν εξοπλίζει πλέον την ομάδα και δεσμεύτηκε να μην το πράξει ξανά στο μέλλον».
Το «θερμό επεισόδιο»
Ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας προχώρησε χθες ένα βήμα παραπέρα, δηλώνοντας ότι ο Ερντογάν αξίωσε από τον Τραμπ την αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από τη Μανμπίτζ, ώστε να αποφευχθεί τυχόν θερμό επεισόδιο μεταξύ των δύο μεγαλύτερων στρατιωτικών δυνάμεων του ΝΑΤΟ.
Υποστήριξε, δε, ότι ο Αμερικανός ομόλογός του, Ρεξ Τίλερσον του ανέφερε προσφάτως ότι οι ΗΠΑ «εξέταζαν τη δημιουργία μίας “ζώνης ασφαλείας” βάθους 10 χλμ. κατά μήκος των 911 χλμ. της τουρκο-συριακής μεθορίου, αλλά αργότερα αποφάσισαν να την επεκτείνουν στα 30 χλμ σε βάθος, λόγω του βεληνεκούς των ρουκετών που εκτοξεύονται από την Τουρκία».
Ομως «δεν είναι σκόπιμο να συζητιούνται τέτοια θέματα, μέχρι να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη μεταξύ μας», σχολίασε ο Τσαβούσογλου, υπογραμμίζοντας ότι τα σχέδια της Ουάσιγκτον δεν συγκλίνουν κατ’ ανάγκη με αυτά της Τουρκίας.
Εθεσε, δε, ως προϋπόθεση «τη διακοπή αποστολής όπλων από τις ΗΠΑ στις YPG» και «την αποχώρηση των Κούρδων από τη Μανμπίτζ».
Στην περιοχή πάντως συρρέουν Κούρδοι μαχητές, μεταδίδει το καταριανό δίκτυο Al Jazeera. «Σαφώς βρισκόμαστε σε επαγρύπνηση για τις εξελίξεις, ειδικά στην περιοχή της Μανμπίτζ, λόγω της παρουσίας συμμαχικών μας δυνάμεων εκεί», ανέφερε στο πρακτορείο Reuters ο εκπρόσωπος του διεθνούς υπό τις ΗΠΑ συνασπισμού κατά του «Ισλαμικού κράτους», συνταγματάρχης Ράιαν Ντίλον.
«Ελπίζω το ΝΑΤΟ να μην πολεμήσει τον εαυτό του», προειδοποίησε χθες από το Νταβός ο Τομ Μπόσερτ, σύμβουλος Εσωτερικής Ασφάλειας του Αμερικανού προέδρου Τραμπ, καλώντας την Τουρκία «να σκεφτεί, ως μέλος του ΝΑΤΟ, τις επιπλοκές των αποφάσεών της».
Ηδη ο Γερμανός ΥΠΕΞ, Ζίγκμαρ Γκάμπριελ, ανακοίνωσε την αναστολή των συζητήσεων στο Βερολίνο για πιθανή πώληση αμυντικού εξοπλισμού στην Τουρκία (συμπεριλαμβανομένης της σχεδιαζόμενης αναβάθμισης των αρμάτων μάχης Leopard) και γνωστοποίησε ότι ζήτησε τη διεξαγωγή συζήτησης στο ΝΑΤΟ για τη ρευστή κατάσταση στην Συρία.
Κατά τον Τσαρλς Λίστερ, ειδικό αναλυτή του αμερικανικού Ινστιτούτου Μέσης Ανατολής, «οι ΗΠΑ διαπραγματεύονται μια μεγάλη συμφωνία με την Τουρκία», στο πλαίσιο της οποίας οι Κούρδοι θα διατηρήσουν τον έλεγχο στη βορειοανατολική Συρία, «με αντάλλαγμα ενός είδους αμερικανική στήριξη, ενδεχομένως διπλωματική» και «τη δημιουργία μίας παρόμοιας ζώνης στη βορειοδυτική Συρία υπό τον έλεγχο των Σύρων αντικαθεστωτικών», που μάχονται στο πλευρό των Τούρκων.
Οι εξελίξεις στη Βιέννη
Υπό την πίεση των τουρκικών δυνάμεων, ωστόσο, η YPG θα μπορούσε να εξωθηθεί τελικά σε συμφωνία της τελευταίας στιγμής με τη Δαμασκό, με ρωσική διαμεσολάβηση, επισημαίνει στο AFP ο Αρον Λουντ, αναλυτής του αμερικανικού ινστιτούτου Century Foundation.
«Στέλνουμε τις δυνάμεις μας και θέτουμε υπό την προστασία μας το Αφρίν, με τίμημα την αυτονομία σας», περιγράφει επιγραμματικά το περίγραμμα μίας τέτοιας συμφωνίας, που λέγεται ότι προωθούσε τις τελευταίες εβδομάδες η Ρωσία, αλλά οι Κούρδοι της Συρίας την απέρριψαν, με τη Μόσχα να ανοίγει έκτοτε τον δρόμο στην εισβολή των Τούρκων.
Τώρα ωστόσο φαίνεται αυτό το σενάριο να επανέρχεται στο τραπέζι, μετά και τη χθεσινοβραδινή έκκληση των κουρδικών αρχών του Αφρίν προς τη συριακή κυβέρνηση «να αναπτύξει τις ένοπλες δυνάμεις της για να διασφαλίσει τα σύνορα της περιοχής» με την Τουρκία.
Αυτά, ενώ από χθες βρίσκεται σε εξέλιξη στη Βιέννη ο ένατος γύρος συνομιλιών, υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, μεταξύ συριακής κυβέρνησης και αντιπολίτευσης, ενώ στα τέλη του μήνα έπεται το ρωσικής πρωτοβουλίας «Συνέδριο Συριακού Εθνικού Διαλόγου», στο Σότσι.
Η έκβασή τους, κυρίως του δεύτερου, θα κριθεί εν πολλοίς από τις εξελίξεις επί του εδάφους. «Μία Τουρκία που αισθάνεται λιγότερο απειλούμενη από τους Κούρδους μπορεί να γίνει δεκτή σε διπλωματικές συμφωνίες για επαναφορά της εξουσίας Ασαντ στη βορειοδυτική Συρία», τονίσει στο AFP o Νικ Χέρας, συνεργάτης του αμερικανικού think-tank Center for New American Security. Προς ώρας, εκτιμά, «οι εξελίξεις με επίκεντρο το Αφρίν εξυπηρετούν τα συμφέροντα Ρώσων, Ιρανών και Τούρκων, δίνοντας μεγάλη ώθηση στη διαδικασία του Σότσι».
