Μια εικόνα, 335 λέξεις

Στο Γυμνάσιο, αρχές της δεκαετίας του ’80, είχα έναν πολύ καλό μαθηματικό που προσπαθούσε παθιασμένα να μεταδώσει τις γνώσεις του στα παιδιά. Ηταν όμως φωνακλάς και απότομος και τα περισσότερα παιδιά δεν τον συμπαθούσαν. Οταν έπειτα από μια ημερήσια εκδρομή εμφάνισα τις φωτογραφίες ενός φιλμ (τι χρόνια…), προς μεγάλη μου έκπληξη πρόσεξα ότι σε μια από αυτές φαινόταν ολόκληρο το πρόσωπο του μαθηματικού. Το έκοψα με προσοχή και έκανα ένα θαυμάσιο μοντάζ κολλώντας το στο σώμα ενός δεινοσαύρου από το εξώφυλλο ενός περιοδικού κόμικς. Με την άγνοια κινδύνου της εφηβείας μου, το πήγα στο σχολείο και έπεσε τρελό γέλιο (όχι, δεν είχαμε ούτε photoshop τότε, ούτε φωτοτυπίες). Το γέλιο, φυσικά, προσείλκυσε την περιέργεια των καθηγητών που δεν άργησαν να εντοπίσουν το κολάζ. Επεσε και μια καρφωτή και βρέθηκα στο Γραφείο να απολογούμαι στον διευθυντή και τους καθηγητές. Τη γλίτωσα γιατί ο μαθηματικός, προς τιμήν του, δεν επιθυμούσε την τιμωρία μου. Ολη την υπόλοιπη χρονιά, μάλιστα, με αντιμετώπιζε σαν να μην είχε συμβεί τίποτα.

Γιατί τα θυμήθηκα όλ’ αυτά; Γιατί ο φοβερός Γιώργος Αργυράκης, εικαστικός καλλιτέχνης, ζωγράφος, χαράκτης, γραφίστας, σχεδιαστής αφισών και γελοιογράφος που ζούσε στη Γερμανία κατά τη διάρκεια της χούντας, έκανε ακριβώς ένα τέτοιο μοντάζ για να γελοιοποιήσει τον αρχιπραξικοπηματία Γιώργο Παπαδόπουλο και τον δοτό πρωθυπουργό του, Σπύρο Μαρκεζίνη, παρομοιάζοντάς τους με πιθήκους. Ενα μοντάζ, όμως, όχι σαν τη δική μου παιδική σαχλαμάρα αλλά ως μια γενναία αντιστασιακή πράξη που αθροισμένη σε όλα τα προηγούμενα μαχητικά έργα του Αργυράκη, τον καθιστά έναν από τους πιο δραστήριους καλλιτέχνες ενάντια στη Χούντα.

Για το αντιδικτατορικό έργο του και επισημαίνοντας το καυστικό του χιούμορ, η Ελένη Στόικου γράφει, μεταξύ άλλων, στη διδακτορική της διατριβή με τίτλο «Ελληνες καλλιτέχνες στο Βερολίνο 1961-1989. Πολιτικές και κοινωνικές όψεις του έργου τους» (ΑΠΘ, 2020) τα εξής: «Με έντονη διάθεση ανυπακοής, διακωμώδησης, χλευασμού, ειρωνείας και σαρκαστικό χιούμορ δημιουργεί εικόνες και σκίτσα που σατιρίζουν το καθεστώς της δικτατορίας υπερασπιζόμενος περιπαικτικά, αλλά ευκρινώς, το κοινό περί δικαίου αίσθημα και τη δημοκρατία». Υπενθυμίζοντας ότι πολλές φορές η μεγαλύτερη υπονόμευση της εξουσίας είναι η γελοιοποίησή της.