Τόσοι φεμινιστικοί αγώνες και αποτέλεσμα μηδέν

Μόλις… 186 χρονάκια -δηλαδή όταν θα είναι στα πράγματα οι τρισέγγονές μας- θα χρειαστεί ο πλανήτης για να καλύψει ισόρροπα τα νομικά κενά ως προς την προστασία των γυναικών. Κι αυτή είναι ίσως μία από τις αισιόδοξες εκτιμήσεις που προέκυψαν μετά τη χθεσινή δημοσιοποίηση της έκθεσης του ΟΗΕ για τις προκαταλήψεις ως προς το φύλο. Γιατί τα ευρήματα είναι ακόμα χειρότερα.

Μετά τα νέα φεμινιστικά κινήματα που άνθησαν σε ΗΠΑ, Λατινική Αμερική, Ευρώπη, Ινδίες, ακόμα και σε χώρες όπως το Ιράν, νομίσαμε όλες πως ο πλανήτης παίρνει μια βαθιά ανάσα ελευθερίας. Φαίνεται όμως πως τα στερεότυπα και οι προκαταλήψεις εναντίον των γυναικών παραμένουν βαθιά ριζωμένα.

Ακόμα κι αν γνωρίζουμε πια πως έχει παρατηρηθεί επιστημονικά πως κάθε ξέσπασμα ελευθερίας και κάθε κινηματική διεκδίκηση αυξάνουν ταυτόχρονα τις δυνάμεις της οπισθοδρόμησης και της συντήρησης, δεν μπορεί παρά να μας σοκάρουν τα ευρήματα του Δείκτη Κοινωνικών Προτύπων Φύλου (GSNI). Ο Δείκτης αυτός ποσοτικοποιεί τις προκαταλήψεις κατά των γυναικών, καταγράφοντας τη στάση των ανθρώπων για τους ρόλους των γυναικών σε τέσσερις βασικές διαστάσεις: την πολιτική, την εκπαιδευτική, την οικονομική και την αυτοδιάθεση του σώματός τους.

Αυτός ο δείκτης, λοιπόν, που στην προκειμένη έρευνα καλύπτει το 85% του παγκόσμιου πληθυσμού, αποκαλύπτει ότι σχεδόν 9 στους 10 άνδρες έχουν θεμελιώδεις προκαταλήψεις κατά των γυναικών. Και υπάρχουν και χειρότερα νέα: 9 στις 10 γυναίκες -έχοντας πλήρως εσωτερικεύσει τον σεξιστικό λόγο κι έχοντας κανονικοποιήσει την πατριαρχική αντίληψη- είναι εξίσου προκατειλημμένες έναντι των υπόλοιπων γυναικών.

Ισα δικαιώματα

Ο GSNI βασίζεται σε δεδομένα από 80 χώρες και εδάφη και περιλαμβάνει την περίοδο 2017-2022. Οι ερωτώμενοι απαντούν σε επτά ερωτήσεις, σε μια κλίμακα από την πλήρη κατάφαση ώς την πλήρη άρνηση. Ποιες είναι οι υπό κρίση δηλώσεις; «Το να έχουν οι γυναίκες ίσα δικαιώματα είναι ουσιώδες για τη δημοκρατία», «Οι άνδρες είναι καλύτεροι πολιτικοί από τις γυναίκες», «Η πανεπιστημιακή εκπαίδευση είναι πιο σημαντική για έναν άνδρα», «Οι άνδρες είναι καλύτερα στελέχη επιχειρήσεων», «Είναι δικαιολογημένο ένας άνδρας να χτυπά τη γυναίκα του», «Η έκτρωση δεν είναι σε καμία περίπτωση αποδεκτή».

Μετά την πανδημία, που εύστοχα χαρακτηρίστηκε επίσης και επιδημία έμφυλης βίας, αφού τα περιστατικά κακοποίησης παντού εκτοξεύτηκαν, διαβάζουμε λοιπόν και σε αυτή την έκθεση ότι το ένα τέταρτο του παγκόσμιου πληθυσμού θεωρεί ότι ένας άνδρας δικαιολογείται να χτυπά τη σύντροφό του. Κι αφού δικαιούται να την ξυλοφορτώνει, δεν μας κάνει καμία εντύπωση πως δεν την εμπιστεύεται να κάνει πολιτική (σχεδόν οι μισοί άνθρωποι στον κόσμο πιστεύουν ότι οι άνδρες είναι καλύτεροι πολιτικοί ηγέτες από τις γυναίκες) ή να «τρέχει» μια επιχείρηση (δύο στους πέντε πιστεύουν ότι οι άνδρες είναι καλύτερα στελέχη επιχειρήσεων από τις γυναίκες). Τούτων δοθέντων, δεν χρειάζεται η γυναίκα να στραβωθεί από το πολύ διάβασμα (το 28% πιστεύει ότι η πανεπιστημιακή εκπαίδευση είναι πιο σημαντική για τους άνδρες).

Σε παγκόσμιο επίπεδο, μόνο το ένα τρίτο της ανθρωπότητας (κι αυτό λειψό, το 27% για την ακρίβεια) πιστεύει ότι είναι σημαντικό για τη δημοκρατία οι γυναίκες να έχουν τα ίδια δικαιώματα με τους άνδρες, ενώ σχεδόν ένας στους δύο (46%) του παγκόσμιου πληθυσμού εκτιμά ότι οι άνδρες έχουν μεγαλύτερο δικαίωμα στην εργασία και 58% δεν αποδέχονται το δικαίωμα στην έκτρωση σε καμία περίπτωση.

Και, όπως ακριβώς συμβαίνει και με την έμφυλη βία, το φαινόμενο είναι διαταξικό και διαπερνά οριζόντια όλες τις κοινωνίες. Οπως τονίζουν οι ερευνητές, οι προκαταλήψεις εμφανίζονται σε όλες τις περιοχές, σε κάθε εύρος εισοδήματος, σε κάθε επίπεδο οικονομικής ανάπτυξης, είναι δηλαδή ένα παγκόσμιο ζήτημα.

Οσο για τη γαλανόλευκη πατρίδα μας, τρεις στους τέσσερις άνδρες (σύντροφοί μας, πατεράδες μας και γιοι μας) έχουν κάποιου τύπου προκατάληψη για αυτές που μοιράζονται μαζί τους τον κόσμο. Τουλάχιστον μόνο το 7,86% πιστεύει ότι η ακαδημαϊκή μόρφωση δεν είναι απαραίτητη για τις γυναίκες – όλοι οι άλλοι δείκτες μάλλον είναι για να μας πάρουν τα κλάματα. Ετσι ένας στους τρεις πιστεύει ότι οι άνδρες είναι καλύτεροι στην πολιτική και ένας στους δύο ότι είναι καλύτεροι στον κόσμο των επιχειρήσεων, ενώ ένα σημαντικότατο 30,56% δεν έχει κανένα πρόβλημα με την έμφυλη βία, αλλά τραβάει ζόρια με τα αναπαραγωγικά δικαιώματα.

Κίνημα #MeToo

Οι ερευνητές δηλώνουν ότι είναι σε σοκ: παρά το παγκόσμιο ξέσπασμα του #MeToo και την ορατότητα που διεκδίκησαν οι γυναίκες αγωνιζόμενες σχεδόν σε κάθε γωνιά του πλανήτη, ουδεμία πρόοδος στις αντιλήψεις έχει καταγραφεί – σαν, παρά τους αλλεπάλληλους σεισμούς που προκαλέσαμε, να μην καταφέραμε να κινήσουμε έστω ένα χιλιοστό τον άξονα της Γης. «Αυτό είναι πραγματικά ανησυχητικό και εξηγεί γιατί ο κόσμος είναι εντελώς εκτός τροχιάς για την επίτευξη της ισότητας των φύλων ώς το 2030», δήλωσε ο Anam Parvez, επικεφαλής της έρευνας.

«Το 2021, μία στις πέντε γυναίκες παντρεύτηκε πριν κλείσει τα 18, 1,7 δισεκατομμύρια γυναίκες και κορίτσια ζουν με λιγότερα από 5,50 δολάρια την ημέρα και οι γυναίκες συνεχίζουν να αναλαμβάνουν τριπλάσια απλήρωτη φροντίδα και οικιακή εργασία από τους άνδρες σε όλο τον κόσμο. Με τον τρέχοντα ρυθμό προόδου θα χρειαστούν 186 χρόνια για να καλυφθούν τα κενά στη νομική προστασία. Εξηγεί επίσης γιατί, ενώ έχει σημειωθεί κάποια πρόοδος στη θέσπιση νόμων που προάγουν τα δικαιώματα των γυναικών, οι κοινωνικοί κανόνες συνεχίζουν να είναι βαθιά εδραιωμένοι και διάχυτοι.

Καλούς μας αγώνες, λοιπόν!