Η Παιδεία αλλάζει (σ)την Ελλάδα

Η μάχη για την Παιδεία είναι η πιο σημαντική πολιτική μάχη της εποχής μας, επειδή μέσα στις σχολικές αίθουσες διαμορφώνεται η κοινωνία των επόμενων δεκαετιών. Η τεχνητή νοημοσύνη, η κλιματική κρίση, οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις και η αμφισβήτηση της ίδιας της δημοκρατίας μεταβάλλουν ριζικά το περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγαλώνουν οι νέες γενιές.

Η Ελλάδα έχει πλέον μπροστά της ένα στρατηγικό δίλημμα: θα προετοιμάσει τους νέους να κατανοούν αυτόν τον κόσμο και να τον διαμορφώνουν ή θα συνεχίσει να τους εκπαιδεύει για έναν κόσμο που σταδιακά παύει να υπάρχει;

Η απάντηση στο δίλημμα αυτό συνδέεται άμεσα με το ποιος έχει πραγματική πρόσβαση στη γνώση, στις δεξιότητες και στις ευκαιρίες της νέας εποχής. Εδώ βρίσκεται η μεγάλη πολιτική διαίρεση: από τη μία, η αντίληψη που αντιμετωπίζει την εκπαίδευση ως ατομική επένδυση και μεταφέρει ολοένα μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης στην οικογένεια· από την άλλη, η προοδευτική αντίληψη που θεωρεί την Παιδεία δημόσιο αγαθό και υποχρέωση της Πολιτείας. Σήμερα, η αύξηση της ιδιωτικής δαπάνης, η διεύρυνση της παραπαιδείας και η κυριαρχία των εξετάσεων περιορίζουν τον μορφωτικό ρόλο του σχολείου και μετατρέπουν το οικογενειακό εισόδημα σε καθοριστικό παράγοντα της εκπαιδευτικής πορείας.

Η λογική αυτή κυριάρχησε τα τελευταία χρόνια της διακυβέρνησης της χώρας από τη Νέα Δημοκρατία. Το δημόσιο σχολείο παραμένει εγκλωβισμένο σε ένα υπερσυγκεντρωτικό μοντέλο διοίκησης. Το Λύκειο εξακολουθεί να λειτουργεί με αποκλειστικό σχεδόν προσανατολισμό την εξεταστική διαδικασία. Η δημόσια χρηματοδότηση εξακολουθεί να υπολείπεται των πραγματικών αναγκών του συστήματος. Οι κοινωνικές ανισότητες μεταφέρονται σχεδόν αυτούσιες μέσα στην εκπαιδευτική διαδρομή και συχνά διευρύνονται αντί να περιορίζονται.

Η πρόταση του ΠΑΣΟΚ στηρίζεται σε μια βασική πολιτική αρχή: η Παιδεία είναι δημόσιο αγαθό και ο σημαντικότερος μηχανισμός κοινωνικής κινητικότητας. Γι’ αυτό η ισότητα των ευκαιριών δεν αρκεί· αλλά προϋποθέτει την ισότητα των συνθηκών. Η Πολιτεία οφείλει να στηρίζει περισσότερο εκείνους που ξεκινούν με λιγότερα. Αυτή είναι η ουσία μιας προοδευτικής εκπαιδευτικής πολιτικής.

Από αυτή την αφετηρία προκύπτει και το συνολικό μας σχέδιο. Ένα πραγματικό Ολοήμερο Σχολείο που μειώνει το ιδιωτικό κόστος για τις οικογένειες. Ένα νέο Λύκειο με μορφωτική αυτοτέλεια και ένα αξιόπιστο Εθνικό Απολυτήριο που αποκαθιστά το κύρος της σχολικής διαδρομής. Ένα δημόσιο Πανεπιστήμιο με ουσιαστική αυτοδιοίκηση, ισχυρή χρηματοδότηση και εξωστρέφεια. Ένα νέο συμβόλαιο εμπιστοσύνης με τους εκπαιδευτικούς. Ένα σχολείο που αξιοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη χωρίς να υποκαθιστά τη σκέψη.

Γιατί η μεγάλη πρόκληση της εποχής είναι η καλλιέργεια ανθρώπων που μπορούν να σκέφτονται αυτόνομα, να αντιστέκονται στη χειραγώγηση και να συμμετέχουν ενεργά στη δημοκρατική ζωή. Το ΠΑΣΟΚ επιλέγει να επενδύσει ξανά στη δημόσια εκπαίδευση ως τον θεσμό που μειώνει τις ανισότητες και ανοίγει δρόμους κοινωνικής προόδου. Μια χώρα γίνεται πραγματικά ισχυρή όταν κανένα παιδί δεν περιορίζεται από την αφετηρία του και όταν σε κάθε νέο άνθρωπο δίνεται η δυνατότητα να φτάσει εκεί που του επιτρέπουν οι ικανότητες, η προσπάθεια και τα όνειρά του. Αυτή είναι η Ελλάδα που αξίζει να οικοδομήσουμε. Και αυτή η Ελλάδα ξεκινά από την Παιδεία.

*Bουλευτής Κιλκίς, υπεύθυνος ΚΤΕ Παιδείας ΠΑΣΟΚ