Πρωτοφανείς μέθοδοι εγκαινιάστηκαν από το Μαξίμου με αφορμή την τραγωδία των Τεμπών. Ο μεταβατικός υπουργός της κυβέρνησης Γιώργος Γεραπετρίτης καθόρισε την Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων που θα διερευνήσει «τα συστημικά αίτια που οδήγησαν στην τραγωδία, όπως και τις διαχρονικές παθολογίες και αδράνειες».
Προφανώς η επιτροπή θα ξεκινήσει από την εποχή του Τρικούπη, έτσι ώστε να δοθεί ευκαιρία για τους κατάλληλους συμψηφισμούς. Κι αν αναρωτιέται κανείς πόσους νόμους παραβιάζει και τι σημαίνει αυτή η «σφήνα» στις δικαστικές έρευνες, ιδού:
1. Παραβίαση του Νόμου 4440/2016 που προβλέπει με διατάξεις την αποφυγή σύγκρουσης συμφερόντων κατά την άσκηση των καθηκόντων. Για πρόσωπα που διαχειρίζονται υποθέσεις -όπως η σιδηροδρομική τραγωδία- απαγορεύεται η οποιαδήποτε δική τους ή συγγενικού τους προσώπου δραστηριότητα ή συμμετοχή σε παρεμφερή με την υπόθεση θέση και υποχρεούνται να απέχουν από τη διαχείριση δηλώνοντας κώλυμα.
Συγκεκριμένα, η διάταξη ισχύει για συγγενείς εξ αίματος ή εξ αγχιστείας έως και τέταρτου βαθμού, καθώς και για πρόσωπα, φυσικά ή νομικά, στενά συνδεόμενα με αυτούς. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ακόμα και μετά την παραίτηση του Αθανάσιου Ζηλιασκόπουλου, ο οποίος υπηρέτησε σε καίριες θέσεις την περίοδο της μεγάλης υποβάθμισης του σιδηροδρομικού δικτύου, είναι αδιανόητο ότι ο μεταβατικός υπουργός επιλέγει να συστήσει επιτροπή με πρόσωπα της επιλογής του και με αδιευκρίνιστες -όπως λένε και οι ίδιοι- αρμοδιότητες.
Διαρκής απαξίωση
Ας σκεφτεί κάποιος τι θα είχε γίνει αν π.χ. το 2000, μετά το πολύνεκρο ναυάγιο του «Εξπρές Σαμίνα» το οποίο επίσης άμεσα αποδόθηκε σε ανθρώπινο λάθος, ο τότε υπουργός Ναυτιλίας Χρ. Παπουτσής όριζε, εκτός από τους εισαγγελείς που ανέλαβαν τη διερεύνηση, και μια τριμελή επιτροπή της επιλογής του προκειμένου να διερευνήσει τα «συστημικά αίτια». Ή αν η αντικαταστάτρια υπουργός του Νίκου Τόσκα μετά την τραγωδία στο Μάτι ανέθετε σε δικής της επιλογής επιτροπή να διερευνήσει τα «συστημικά αίτια».
Ειδικά όταν για τη σημερινή τραγωδία υπάρχουν βεβαιωμένες και επώνυμες καταγγελίες και προειδοποιήσεις ειδικών ότι ο πρώην πλέον υπουργός και η κυβέρνηση επί 4 χρόνια απαξίωσαν δραματικά τις υπηρεσίες και το δίκτυο, χαρακτηρίζοντας παραμύθια τα περί ασφάλειας. Ας σημειωθεί επιπλέον ότι ο νέος υπουργός Υποδομών έχει στενή συγγενική σχέση με τον μεγαλομέτοχο τεχνικής εταιρείας με μεγάλα έργα υποδομής στον ελληνικό σιδηρόδρομο.
Ο δε πρόεδρος της επιτροπής, ανεξάρτητα από το αδιαμφισβήτητο κύρος και την προσωπικότητά του, δεν παύει να ήταν νομικός σύμβουλος υπερασπιζόμενος τα συμφέροντα του κράτους. Το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους και οι σύμβουλοί του άσκησαν π.χ. έφεση στις αποζημιώσεις των θυμάτων στο Μάτι που επιδικάστηκαν σε πρώτο βαθμό.
Βέβαια και ο ίδιος ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου που -προς τιμήν του- ακριβώς λόγω του γιου του δεν συμμετείχε στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου για τους πλειστηριασμούς, τώρα δίνει ο ίδιος τις παραγγελίες, όταν μέχρι χθες ο γιος του ήταν μετακλητός συνεργάτης του υπουργού Μεταφορών.
2 Παράβαση του νόμου 5014/23 που ψηφίστηκε από αυτήν την κυβέρνηση πριν από 40 μέρες στη Βουλή, σύμφωνα με τον οποίο συστήθηκε ειδικός φορέας ακριβώς με αυτό το περιεχόμενο: ο «Εθνικός Οργανισμός Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων». Ούτε αυτό δεν άντεχε το Μαξίμου κι έπρεπε να ορίσει άλλη επιτροπή;
Μάλιστα όπως ανέδειξε σχετικό ρεπορτάζ της «Εφ.Συν.», «κριτική στη συγκεκριμένη διάταξη άσκησαν τότε με ψήφισμά τους οι εργαζόμενοι της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ), που έμεινε τα τελευταία χρόνια χωρίς προσωπικό και εκείνη, να προσπαθεί να ελέγξει τα τεκταινόμενα στον ελληνικό σιδηρόδρομο» («Διερεύνηση από φορέα… σε φορέα», 2.3.2023).
Πότε άλλοτε και σε ποια άλλη καταστροφή, ακόμα και φυσική, ακολουθήθηκε παρόμοια τακτική, να ορίζει δηλαδή η κυβέρνηση και όχι η Δικαιοσύνη τους εμπειρογνώμονες; Ο δικαστικός πραγματογνώμονας ορίζεται από τον πίνακα και διαθέτει τις δικαστικές και δικονομικές εγγυήσεις. Ελέγχεται ποινικά αν δεν είναι αντικειμενικός διότι ορκίζεται. Η επιτροπή σε ποιον θα λογοδοτήσει; Στον κ. Γεραπετρίτη;
Τις ποινικές ευθύνες αναλαμβάνει πάντα και αποκλειστικά η Δικαιοσύνη, ενώ τις διοικητικές οι επιθεωρητές που ασκούν ανακριτικό έργο με ειδικά μικτά κλιμάκια αρμόδιων σωμάτων ελέγχου, που βέβαια έχει πλέον καταργήσει ή υποβαθμίσει το επιτελικό κράτος. Τόσο στην τραγωδία της Μάνδρας όσο και στην τραγωδία στο Μάτι ο εμπειρογνώμονας ορίστηκε από τον εισαγγελέα και όχι από τον υπουργό.
Αυτή ήταν και είναι η πάγια οδός και αυτό αναμένεται να πράξει και η Εισαγγελία της Λάρισας που θα αναλάβει τη διευρυμένη πλέον και προς κάθε κατεύθυνση δικογραφία. Αν αποδοθούν ευθύνες επί του πορίσματος της επιτροπής Γεραπετρίτη, τότε θα πρόκειται για την πλήρη παρέμβαση της εκτελεστικής στη δικαστική εξουσία.
Ας θυμηθούμε τι είχε γίνει από τα μέσα ενημέρωσης και την τότε αντιπολίτευση όταν διέρρευσε η λανθασμένη τελικά πληροφορία ότι το εισαγγελικό πόρισμα για το Μάτι θα καθυστερούσε προκειμένου να ολοκληρωθεί και το πόρισμα του Γενικού Επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης.
Υιοθετώντας έστω για λίγο την κυβερνητική γραμμή των «συμψηφισμών», ας θυμηθούμε τι έγινε στην πολύνεκρη τραγωδία στο Μάτι που προκλήθηκε πρωτίστως από ακραίο φυσικό φαινόμενο κι όχι από ένα προβληματικά επικίνδυνο δημόσιο μέσο μεταφοράς των πολιτών.
Τριάντα παραγγελίες
Η τότε εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, Ξένη Δημητρίου, από την πρώτη στιγμή δεν ανέθεσε απλά στον προϊστάμενο της Εισαγγελέας Πρωτοδικών Αθηνών και αντεισαγγελέα εφέτη Ηλία Ζαγοραίο την έρευνα, αλλά έκανε η ίδια μαζί του αυτοψία στο Μάτι χωρίς κανάλια και κάμερες, μίλησε με συγγενείς και πυροσβέστες, άκουσε τις μαρτυρίες τους επί τόπου αλλά και στη συνέχεια στο γραφείο της, ενώ ξεπέρασαν τις 30 οι παραγγελίες που έδωσε. Την πολυεπίπεδη προκαταρκτική εξέταση ανέλαβε ο κ. Ζαγοραίος με την εισαγγελέα Πρωτοδικών κ. Γνεσούλη.
Και φυσικά, παρά το γεγονός ότι γνώριζαν και τότε εξαρχής (από την ενημέρωση της Πυροσβεστικής) τον ηλικιωμένο που έβαλε τη φωτιά, δεν σχηματίστηκε αυθημερόν δικογραφία για το «ανθρώπινο» αυτό λάθος πριν ολοκληρωθεί με ένορκες καταθέσεις και μαρτυρίες όλων όσοι είχαν την οποιαδήποτε εμπλοκή στην αντιμετώπιση της πυρκαγιάς και φυσικά θυμάτων και συγγενών.
Παράλληλα, αναζητήθηκαν τότε από την Εισαγγελία προγενέστερα της τραγωδίας δημοσιεύματα που επισήμαιναν την πλημμελή πρόληψη πυρκαγιάς στις περιοχές που επλήγησαν, καταγγελίες εθελοντικών ομάδων και πυροσβεστών για ελλείψεις κ.λπ.
Στα Τέμπη, στην πρώτη του παραγγελία, ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου ανέθεσε την εποπτεία της προανάκρισης στον προϊστάμενο της Εισαγγελίας Εφετών Λάρισας Σταμάτη Δασκαλόπουλο, ενώ άμεσα σχηματίστηκε δικογραφία για τον σταθμάρχη, ο οποίος συνελήφθη και εναντίον του ασκήθηκαν διώξεις για κακουργηματική αμέλεια.
Αφού η οδύνη και η οργή των ανθρώπων ξεχείλιζε, έγινε με ακατανόητα υπονοούμενα η δεύτερη παρέμβαση Ντογιάκου, ο οποίος ζήτησε την επέκταση των ερευνών σε κάθε κατεύθυνση. Αναμένεται τώρα να σχηματιστεί δεύτερη δικογραφία από τον ή την εισαγγελέα εφέτη που θα είναι πλέον το κομβικό πρόσωπο της δικαστικής έρευνας.
Αξίζει και πάλι να τονιστεί ότι τουλάχιστον το πρόσωπο που θα επιλεγεί από πλευράς Δικαιοσύνης οφείλει να είναι υπεράνω πάσης πολιτικής υποψίας έτσι ώστε να αναζητηθούν οι ευθύνες «όσο ψηλά κι αν βρίσκονται» για την απαξίωση με πράξεις, παραλείψεις ή ακόμα και για οικονομικό όφελος προσώπων ή εταιρειών, όλων των μηχανισμών ασφαλείας που ίσως αν λειτουργούσαν να εμπόδιζαν το ανθρώπινο λάθος.
Πρέπει να πείσει
Η Δικαιοσύνη οφείλει να σταθεί στο πλευρό των θυμάτων και των συγγενών τους και να πείσει για την ανεξαρτησία της. Ειδικά τώρα που ήδη οι πολίτες γνωρίζουν, όπως παραδέχτηκε τόσο καθυστερημένα και ο πρωθυπουργός, ότι η θεωρία του ανθρώπινου λάθους δεν καλύπτει τη βαρύτητα πράξεων και παραλείψεων εταιρειών ή φυσικών προσώπων και αξιωματούχων που διαχειρίστηκαν το σαραβαλιασμένο δίκτυο, τις αποδεκατισμένες από προσωπικό υπηρεσίες, τα εκατομμύρια που δόθηκαν για συστήματα που δεν λειτούργησαν και τις προσλήψεις ημετέρων.
Μόνο τα εξώδικα ντροπής του ΟΣΕ σε εργαζόμενους που κατήγγελλαν τα κενά ασφαλείας, η έγκαιρη επιστολή παραίτησης του προέδρου της επιτροπής ETCS (αρμόδιας για τα έργα σηματοδότησης και ασφάλειας στο σιδηροδρομικό δίκτυο), η «λύπη» της Hellenic Train και το «ρουλεμάν» του ανθρώπινου λάθους δείχνουν τον μονόδρομο που οφείλει να διανύσει η Δικαιοσύνη.
