Επιδείνωση των συνθηκών στις ελληνικές φυλακές και στους χώρους όπου κρατούνται μετανάστες, που εισήλθαν χωρίς χαρτιά στη χώρα μας, λόγω χρόνιων παθογενειών αλλά και της μη ικανοποιητικής διαχείρισης της πανδημίας στους χώρους κράτησης, διαπιστώνει η ειδική έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη (ΣτΠ) ως Εθνικού Μηχανισμού Πρόληψης (ΕΜΠ) των Βασανιστηρίων και της Κακομεταχείρισης για το 2020-2021.
Η αντιμετώπιση της πανδημίας αποτέλεσε πρόσθετο ειδικό αντικείμενο των ερευνών και των παρεμβάσεων του Μηχανισμού στο πνεύμα της εξισορρόπησης της άσκησης θεμελιωδών δικαιωμάτων των κρατουμένων με την αναγκαιότητα περιοριστικών μέτρων. Οπως υπογραμμίζεται στην έκθεση, η έλλειψη μέτρων αποσυμφόρησης περιόρισε την αποτελεσματικότητα των προσπαθειών για προστασία της υγείας.
Ιδιαίτερα αξιοσημείωτο περιστατικό χαρακτηρίζεται η άρνηση αρμοδίων τον Μάρτιο του 2020 να επιτρέψουν σε κλιμάκιο του Εθνικού Μηχανισμού Πρόληψης την πρόσβαση σε αρματαγωγό του Πολεμικού Ναυτικού όπου κρατούνταν αλλοδαποί. Πρόκειται, μάλιστα, για τη μοναδική περίπτωση άρνησης εισόδου σε στελέχη του ΣτΠ από την ανάληψη της ειδικής αρμοδιότητας με τον νόμο 4228/2014.
Πιο συγκεκριμένα, το διάστημα 11-12 Μαρτίου 2020 κλιμάκιο της Αρχής επισκέφθηκε τη Λέσβο, περιλαμβάνοντας στον προγραμματισμό του και αυτοψία των συνθηκών κράτησης στο αρματαγωγό Π/Ν «ΡΟΔΟΣ». Στο αρματαγωγό κρατούνταν καθ’ υπέρβαση της χωρητικότητάς του 70 αλλοδαποί οι οποίοι την ημέρα της αυτοψίας κρατούνταν σε 2 λεωφορεία έξω από το πλοίο και μπορούσαν να κινηθούν στο λιμάνι και να χρησιμοποιήσουν χημικές τουαλέτες.
Μετά την παρεμπόδιση της αυτοψίας, ο Συνήγορος εισηγήθηκε, σε περίπτωση που υπάρξει στο μέλλον κατ’ εξαίρεση ανάγκη χρήσης αρματαγωγών πλοίων για επείγουσα στέγαση παράτυπων μεταναστών, τυχόν κράτηση στον εσωτερικό χώρο αφενός να μην είναι πολυήμερη και αφετέρου να διασφαλίζεται ο αναγκαίος διαχωρισμός γυναικών από άνδρες αλλά και οικογενειών ή τυχόν ασυνόδευτων ανηλίκων. Επίσης, ο Συνήγορος επανέλαβε την πάγια θέση του ότι τα αστυνομικά κρατητήρια είναι εξ ορισμού ακατάλληλα για διοικητική κράτηση αλλοδαπών προς απέλαση.
Οσον αφορά τη γενικότερη κατάσταση στους χώρους εγκλεισμού της χώρας, αυτή εξακολουθεί, σύμφωνα με την ειδική έκθεση, να μην είναι ικανοποιητική και επισημαίνονται χρόνιες παθογένειες, όπως ο υπερπληθυσμός, η ανεπάρκεια προσωπικού, τα ελλείμματα σε αναγκαίες υπηρεσίες, οι περιορισμένες δυνατότητες ψυχαγωγίας, εκπαίδευσης, απασχόλησης και κατάρτισης για τους κρατούμενους και η εφαρμογή μη ενδεδειγμένων πρωτοκόλλων στη μεταχείριση των ψυχικά πασχόντων.
Η δε λήψη έκτακτων μέτρων για τον περιορισμό της εξάπλωσης της πανδημίας και τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας μεταφράστηκε σε περιορισμό δικαιωμάτων και παροχής υπηρεσιών για τους κρατούμενους, απορρίπτοντας ουσιαστικά μέτρα που θα συνέτειναν στην αποσυμφόρηση των χώρων αυτών.
Στον υπερπληθυσμό των ελληνικών φυλακών, που συνέβαλε στη μετάδοση του κορονοϊού εντός των σωφρονιστικών καταστημάτων, αναφερόταν και η έρευνα των MIIR και iMΕdDLab που δημοσίευσε στις 12 Μαρτίου η «Εφ.Συν.» («Διπλάσια διασπορά του κορονοϊού στις ελληνικές φυλακές»). Σύμφωνα με τα στοιχεία που συνέλεξε ο μηχανισμός τού ΣτΠ, το 2020-2021 στις ελληνικές φυλακές καταγράφηκαν 2.443 κρούσματα κορονοϊού και 10 θάνατοι κρατουμένων. Στο πλαίσιο της πανδημίας, σειρά δικαιωμάτων των κρατουμένων και φιλοξενουμένων στους χώρους αυτούς, όπως τα επισκεπτήρια ή οι άδειες, τέθηκαν σε αναστολή.
Eμμονές της κυβέρνησης
Αξίζει, τέλος, να αναφέρουμε ότι ο ΣτΠ απηύθυνε σχετικά ερωτήματα σε όλα τα καταστήματα κράτησης της χώρας προκειμένου να σχηματιστεί ακριβής εικόνα για την έκταση του φαινομένου της παραβίασης των όρων χορήγησης των αδειών ή της μη επιστροφής του κρατουμένου μετά τη λήξη της.
Από την επεξεργασία των στοιχείων προέκυψε ότι κατά την περίοδο 2015 έως 2020 τηρήθηκαν σε συντριπτικό ποσοστό (98%) οι όροι των αδειών που είχαν χορηγηθεί, καθώς από τις 18.525 άδειες διαπιστώθηκαν μόνο 316 παραβιάσεις ή κακή χρήση όρων. Το συγκεκριμένο εύρημα έρχεται σε αντίθεση με μία εμμονική προσπάθεια της κυβέρνησης της Ν.Δ. και της γ.γ. Αντεγκληματικής Πολιτικής για τον περιορισμό των αδειών σε κρατούμενους και τη σημαντική αυστηροποίηση των όρων τους.
Τέτοιου είδους πολιτικές πρωτοβουλίες «θα οδηγήσουν αναπόφευκτα στην περαιτέρω ενίσχυση του υπερπληθυσμού των ελληνικών φυλακών, επιτείνοντας την κατασταλτική διάσταση του εγκλεισμού έναντι του σωφρονιστικού χαρακτήρα και της προετοιμασίας για την κοινωνική επανένταξη», επισημαίνεται στην ειδική έκθεση.
-320x213.jpg)
