Να δώσουν ένα ευδιάκριτο μήνυμα τήρησης της νομιμότητας και προάσπισης της ακεραιότητας της διαδικασίας ασύλου καλούνται οι δευτεροβάθμιες επιτροπές της Αρχής Προσφυγών, στην οποία προσέφυγαν οι 28 Αφρικανοί, οι οποίοι είδαν το αίτημά τους για άσυλο να απορρίπτεται από το Περιφερειακό Γραφείο Ασύλου της Λέσβου, χωρίς να δώσουν την προβλεπόμενη συνέντευξη, ακρογωνιαίο λίθο του συστήματος ασύλου.
Πρόκειται για πρωτοφανή πρακτική που εφαρμόστηκε στη Λέσβο στους 28 Αφρικανούς από τις 15 έως τις 20 Νοεμβρίου. Με συνοπτικές διαδικασίες, η υπηρεσία έκρινε ότι δεν μπορεί να γίνει η συνέντευξη, επειδή δεν μπόρεσε να βρει διερμηνέα, όπως ισχυρίζεται, και έτσι απέρριψε το αίτημά τους για άσυλο, βασισμένη μόνο στα στοιχεία που έδωσαν κατά την καταγραφή του αιτήματος. Ωστόσο, ο ίδιος ο κανονισμός της υπηρεσίας προβλέπει τα βήματα σε περίπτωση έλλειψης διερμηνέα και είναι φανερό ότι τα βήματα αυτά δεν τηρήθηκαν.
Υποχρέωση του κράτους
Επιπλέον, το άρθρο 14 της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 32 του 2013 για τις κοινές διαδικασίες ασύλου ορίζει ότι «πριν από τη λήψη απόφασης από την αποφαινόμενη αρχή πρέπει να παρέχεται στον αιτούντα η ευκαιρία προσωπικής συνέντευξης», εκτός αν πρόκειται να βγει θετική απόφαση ή αν δεν μπορεί να συμμετάσχει σε συνέντευξη ο ενδιαφερόμενος για λόγους υγείας ή λόγω μόνιμων καταστάσεων που δεν οφείλονται στη θέλησή του.
Φυσικά, η έλλειψη διερμηνέα δεν αποτελεί μόνιμη κατάσταση, καθώς πάντα βρισκόταν λύση στις δεκάδες χιλιάδες υποθέσεις που έχει εξετάσει η υπηρεσία. Οδηγία ορίζει άλλωστε ως υποχρέωση του κράτους την παροχή ή την εξεύρεση διερμηνέα. Σχετική ερώτηση έκανε προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Κώστας Αρβανίτης.
Επιβράδυνση της διαδικασίας
Οι 28 έχουν ζητήσει να ανακληθεί η απόφαση, αλλά δεν φαίνεται ότι έχει εξετάσει το αίτημα η υπηρεσία, παρά τα εξόφθαλμα και κρίσιμα ζητήματα που προκύπτουν. Οι πρώτοι από τους 28 παρουσιάστηκαν τη Δευτέρα στις δευτεροβάθμιες επιτροπές και θα ακολουθήσουν τις επόμενες ημέρες οι υπόλοιποι.
Εκπρόσωποι οργανώσεων που τους υποστηρίζουν νομικά σημειώνουν στην «Εφ.Συν.» ότι αναμένουν με μεγάλο ενδιαφέρον τη δευτεροβάθμια απόφαση και υπογραμμίζουν ότι πρέπει να βρεθεί τρόπος να γίνει η συνέντευξη του πρώτου βαθμού, καθώς η έλλειψή της συνιστά σοβαρή πλημμέλεια και στερεί από τους ενδιαφερόμενους την πρόσβαση στον πρώτο βαθμό, κάτι που δεν μπορεί να γίνεται ανεκτό.
Σε κάθε περίπτωση, σημειώνουν ότι αυτές οι πρακτικές όχι μόνο δεν επιταχύνουν τη διαδικασία, όπως ίσως ήταν ο στόχος, αλλά αντιθέτως την επιβραδύνουν σημαντικά και πολλαπλασιάζουν τον φόρτο των δευτεροβάθμιων επιτροπών.
