Από τη νομιμοποίηση ώς το εκλέγειν και εκλέγεσθαι

Επαναφορά στη νομιμότητα των μεταναστών που ήρθαν στην Ελλάδα τις προηγούμενες δεκαετίες αλλά βρέθηκαν μετέωροι σε μια γκρίζα ζώνη ημινομιμότητας προβλέπει μέσω νομοθετικών αλλαγών τους επόμενους μήνες η Εθνική Στρατηγική για την Ενταξη, που παρουσίασαν χτες στην κατάμεστη αίθουσα εκδηλώσεων του υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής ο υπουργός Δημήτρης Βίτσας και ο γενικός γραμματέας Μιλτιάδης Κλάπας, ένας τολμηρός, συνεκτικός και μάλλον υπερφιλόδοξος οδικός χάρτης για την ένταξη των προσφύγων και των μεταναστών, με στόχο όχι την αφομοίωσή τους, αλλά την ισότιμη συμμετοχή τους στην κοινωνική και την πολιτική ζωή.

«Οι ενταξιακές δράσεις που είχαν αναπτυχθεί πριν από το 2015 δεν εντάσσονταν σε ένα συνολικό, ολοκληρωμένο σχέδιο ένταξης, ήταν κατά κύριο λόγο αποσπασματικές και χωρίς συνέχεια. Ετσι, παρά τις όποιες προσπάθειες καταβλήθηκαν, οι πολίτες τρίτων χωρών εξακολουθούν ακόμη και σήμερα να αντιμετωπίζουν σημαντικά προβλήματα στην κοινωνική τους ένταξη. […] Η ομαλή και επιτυχής ένταξη καταπολεμά τον φόβο και αναπτύσσει μια αλληλέγγυα κοινωνία που μπορεί με αυτοπεποίθηση να βαδίσει στον δρόμο της προόδου» σημείωσε ο κ. Βίτσας.

Η Εθνική Στρατηγική για την Ενταξη, που άρχισε να προετοιμάζεται τον Οκτώβριο του 2017 και εγκρίθηκε από το Κυβερνητικό Συμβούλιο Κοινωνικής Πολιτικής τον περασμένο Ιούλιο, αναρτήθηκε στη δημόσια διαβούλευση την Τρίτη και θα παραμείνει μέχρι τις 15 Φεβρουαρίου.

Η τοπική αυτοδιοίκηση, σε επίπεδο δήμων και περιφέρειας, αναδεικνύεται μετά το 2019 σε κύριο φορέα υλοποίησης ενταξιακών πολιτικών, που θα διασφαλίζουν την πρόσβαση στην αγορά εργασίας, την εκπαίδευση και τη μόρφωση, την υγεία και την πρόνοια.

«Ζητάμε από τους δήμους να ενδιαφερθούν, να κάνουν μητρώα και να ασκήσουν πολιτικές» ανέφερε ο κ. Κλάπας.

Στάδια ένταξης

Από τη στιγμή που αναγνωρίζεται κάποιος πρόσφυγας, παραμένει για ένα εξάμηνο στο πρόγραμμα φιλοξενίας ESTIAS και το επόμενο εξάμηνο μεταφέρεται στο πρόγραμμα HELIOS, όπου του δίνεται η δυνατότητα να νοικιάσει ο ίδιος σπίτι, με οικονομική βοήθεια του προγράμματος, έχοντας δίπλα του προγράμματα ελληνομάθειας, εύρεσης εργασίας, ψυχοκοινωνικής στήριξης και άλλα.

Προβλέπεται η επέκταση των έντεκα Κέντρων Ενταξης Μεταναστών που λειτουργούν σήμερα σε 10 δήμους και διευκολύνουν τις συνδιαλλαγές των μεταναστών με το κράτος, σε μια λογική παρόμοια με αυτήν των Κέντρων Εξυπηρέτησης Πολιτών.

Σε εθνικό επίπεδο προβλέπονται προγράμματα χαρτογράφησης του προσφυγικού και μεταναστευτικού πληθυσμού, προγράμματα ελληνομάθειας σε όλη τη χώρα και προγράμματα εργασίας, αγροτικής οικονομίας και ανάπτυξης δεξιοτήτων για τη διεθνή αγορά εργασίας μέσω εξ αποστάσεως εργασίας, όπως και ένταξης στα προγράμματα κοινωνικής πρόνοιας για όσους το χρειαστούν.

Σχεδιάζεται η επιτάχυνση των συνδιαλλαγών με το Δημόσιο μέσω της ανάπτυξης της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, που περιλαμβάνει την εισαγωγή ηλεκτρονικής κάρτας πρόσφυγα για όσους ζητούν άσυλο, τη δημιουργία ηλεκτρονικής πύλης ενημέρωσης, την πλήρη ψηφιοποίηση της διαδικασίας έκδοσης και ανανέωσης αδειών παραμονής, όπως και την ενίσχυση των υπηρεσιών διαπολιτισμικής διαμεσολάβησης στο Δημόσιο και την τοπική αυτοδιοίκηση.

Τελικός στόχος είναι η συμμετοχή των προσφύγων και των μεταναστών στην εκλογική διαδικασία, για την οποία προβλέπεται αλλαγή του Συντάγματος στην επικείμενη συνταγματική αναθεώρηση.

«Ουσιαστικά όλη η διαδικασία της ένταξης πρέπει να οδηγεί, για όσους επιλέξουν να κάνουν πατρίδα τους την Ελλάδα, στην απόκτηση της ιδιότητας του πολίτη, στο δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι. Είναι η ουσία και το τέλος της ενταξιακής διαδικασίας» επισήμανε ο κ. Κλάπας.

Ο επικεφαλής της Υπατης Αρμοστείας στην Ελλάδα, Φιλίπ Λεκλέρκ, μίλησε για τον νέο της «δευτερεύοντα» ρόλο στη διαχείριση του προσφυγικού. Χαρακτήρισε «χειροπιαστά» τα μέτρα που έρχονται για την ένταξη των προσφύγων, ελπίζοντας να επιταχυνθούν ακόμα περισσότερο μετά την ανακοίνωση της εθνικής στρατηγικής.

Από την πλευρά του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης ο επικεφαλής στην Ελλάδα, Τζιανλούκα Ρόκο, τόνισε: «Οι χώρες μπορούν να επιλέξουν αν θα διαχειριστούν τις μεταναστευτικές ροές ή να σταματήσουν κάτι που δεν σταματά. Η Ελλάδα αποφάσισε να τις διαχειριστεί».

Επίσης αναφέρθηκε στις ευρωεκλογές, όπου θα εμφανιστεί ξενοφοβική ατζέντα, χαρακτηρίζοντας ιδιαίτερα σημαντική την ανακοίνωση μιας στρατηγικής ένταξης από την Ελλάδα, η οποία δεν πρέπει να μείνει σε θεωρητικό επίπεδο.

Τ.Α. και ΜΚΟ

Στο δεύτερο μέρος της παρουσίασης τοποθετήθηκαν εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης, των μεταναστευτικών κοινοτήτων, ΜΚΟ και άλλοι φορείς που ασχολούνται με την ένταξη.

Η δήμαρχος Λιβαδειάς, Γιώτα Πούλου, αναφέρθηκε στο επιτυχημένο πρόγραμμα φιλοξενίας προσφύγων που υλοποιήθηκε στον δήμο της, καλώντας την τοπική αυτοδιοίκηση να μπει μπροστά. Ζήτησε να ξεκαθαρίσουν με μεγαλύτερη σαφήνεια οι ρόλοι και οι αρμοδιότητες δήμων και περιφερειών, ενώ αναφέρθηκε σε μικτά προγράμματα κοινωφελούς εργασίας για άνεργους Ελληνες και πρόσφυγες-μετανάστες.

Η εντεταλμένη σύμβουλος προσφύγων και μεταναστών του Δήμου Θεσσαλονίκης, Σοφία Ασλανίδου, αναφέρθηκε σε μεγάλες καθυστερήσεις στα προγράμματα λόγω γραφειοκρατίας.

Επίσης ζήτησε τη δυνατότητα πρόσβασης των προσφύγων στα ελληνικά πανεπιστήμια βάσει των προσόντων τους. Εκπρόσωποι ΜΚΟ από τη Λέσβο έθεσαν το ζήτημα της συμμετοχής των αιτούντων άσυλο σε αθλητικά σωματεία.

Ιδιαίτερης σημασίας είναι το πρόβλημα που ανέδειξε ο ο πρόεδρος του πολιτιστικού συνδέσμου Ελλάδας-Πακιστάν, Σαχίντ Μοχάμεντ Τζαμίλ, όπως και οι εκπρόσωποι άλλων μεταναστευτικών κοινοτήτων, που αναφέρθηκαν στις μεγάλες καθυστερήσεις στις ανανεώσεις των αδειών διαμονής δεκάδων χιλιάδων μεταναστών λόγω έλλειψης προσωπικού στις υπηρεσίες των αρμόδιων Περιφερειών.

Απαντώντας ο Μιλτιάδης Κλάπας δεσμεύτηκε για 150 προσλήψεις στις αρμόδιες υπηρεσίες και τη συνδρομή 80 δικηγόρων του ΔΣΑ, ώστε να εξεταστούν το ταχύτερο δυνατόν τα αιτήματα που εκκρεμούν.

Ακόμη αναφέρθηκε σε συμφωνία με τον υφυπουργό Αθλητισμού, Γιώργο Βασιλειάδη, ώστε να υπάρξει νομοθετική ρύθμιση για να μπορούν οι αιτούντες άσυλο να αγωνίζονται και να εκδίδουν δελτίο σε ερασιτεχνικά αθλητικά σωματεία.