ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Πράσινο φως από το ΣτΕ για την ανάπλαση της ΔΕΘ, ακόμη και με σχέδιο… real estate! Ενα από τα πιο κρίσιμα νομικά και πολεοδομικά μέτωπα για το μέλλον της Θεσσαλονίκης έκλεισε οριστικά στις δικαστικές αίθουσες της Αθήνας.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας έδωσε το ΟΚ για τη δρομολόγηση του έργου, απορρίπτοντας στο σύνολό της την αίτηση ακύρωσης που είχαν καταθέσει 50 κάτοικοι της πόλης κατά του προεδρικού διατάγματος του 2021 το οποίο ενέκρινε το Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΕΠΣ) για το ακίνητο των 175.820 τετραγωνικών μέτρων της Διεθνούς Εκθέσεως Θεσσαλονίκης.
Με την υπ’ αριθμόν 339/2026 απόφαση του Ε’ Τμήματος του ανώτατου ακυρωτικού δικαστηρίου, μπαίνει τέλος σε μια μακρά περίοδο δικαστικής αβεβαιότητας που κρατούσε «παγωμένο» τον σχεδιασμό για τον εκσυγχρονισμό του εκθεσιακού κέντρου στην καρδιά του αστικού ιστού, παραβλέποντας τις κοινωνικές αντιδράσεις, τη διαβούλευση και την ανάγκη της πόλης για μητροπολιτικό πάρκο.
Οι αντιρήσεις
Η προσφυγή έγινε από ομάδα 50 πολιτών της Θεσσαλονίκης που στράφηκε κατά του προεδρικού διατάγματος, με το σκεπτικό ότι το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΓΠΣ) προέβλεπε παγίως τη μετεγκατάσταση των εκθεσιακών δραστηριοτήτων στη Δυτική Θεσσαλονίκη (στην περιοχή της Σίνδου), προκειμένου το υφιστάμενο κεντρικό οικόπεδο της ΔΕΘ να μετατραπεί εξ ολοκλήρου σε έναν μητροπολιτικό πνεύμονα πρασίνου.
Επιπλέον, οι πολίτες εξέφραζαν έντονες αντιρρήσεις για το γεγονός ότι το εγκεκριμένο Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο εισήγε υπερβολικά έντονες εμπορικές και επιχειρηματικές χρήσεις. Υποστήριξαν ότι οι προβλέψεις αυτές θα αυξήσουν το κυκλοφοριακό φορτίο και θα μειώσουν τους κοινόχρηστους χώρους πρασίνου, επιβαρύνοντας το ήδη επιβαρυμένο περιβάλλον του κέντρου. Το Συμβούλιο της Επικρατείας, ωστόσο, απέρριψε όλους τους ισχυρισμούς των πολιτών ως αβάσιμους.
1. Για το οικονομικό και στρατηγικό κριτήριο: Το δικαστήριο έκρινε ότι η απόφαση να μη μετακομίσει η ΔΕΘ στη Δυτική Θεσσαλονίκη είναι απόλυτα τεκμηριωμένη, ότι η μετεγκατάσταση αποτελούσε έναν μη δεσμευτικό σχεδιασμό, ο οποίος κρίθηκε ανέφικτος λόγω της δημοσιονομικής στενότητας και των οικονομικών δεδομένων της χώρας.
2. Αναφορικά με το πιο ευαίσθητο ζήτημα, αυτό των ελεύθερων χώρων, το ΣτΕ βασίστηκε στις επίσημες τεχνικές εκθέσεις. Σύμφωνα με αυτές, η νέα ρυμοτομία όχι μόνο δεν μειώνει το πράσινο, αλλά αντιθέτως αυξάνει θεαματικά τους κοινόχρηστους και ελεύθερους χώρους: από τα μόλις 13.800 τ.μ. κοινόχρηστου χώρου που υπάρχουν σήμερα, το νέο σχέδιο προβλέπει ότι οι ελεύθεροι χώροι θα ξεπεράσουν τα 62 στρέμματα (62.230 τ.μ.), δημιουργώντας ένα μεγάλο αστικό πάρκο προσβάσιμο σε όλους τους πολίτες.
Τροποποιήσεις
Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα πτυχή της δικαστικής απόφασης είναι ότι έρχεται σε μια χρονική συγκυρία που το ίδιο το επιχειρηματικό σχέδιο (business plan) της ανάπλασης έχει υποστεί αρκετές τροποποιήσεις από τους εμπλεκόμενους φορείς (ΔΕΘ-Helexpo, Υπερταμείο). Μετά τις έντονες πιέσεις της τοπικής κοινωνίας, στο επικαιροποιημένο σχέδιο έχει ήδη «απαλειφθεί» η κατασκευή ξενοδοχείου, ενώ έχει μειωθεί η συνολική δόμηση και έχει αυξηθεί το ποσοστό του πάρκου.
Ωστόσο, η απόφαση του ΣτΕ διατηρεί το αρχικό προεδρικό διάταγμα του 2021 σε πλήρη νομική ισχύ. Αυτό σημαίνει ότι, παρά τις τρέχουσες πολιτικές ή επιχειρηματικές δεσμεύσεις για λιγότερη δόμηση, τα ανώτατα πολεοδομικά όρια που είχαν εγκριθεί τότε παραμένουν νομικά «ζωντανά». Το γεγονός αυτό δίνει στη διοίκηση το δικαίωμα, αν το επιθυμήσει στο μέλλον, να εξαντλήσει τους συντελεστές που προβλέπουν μέγιστη δόμηση 96.000 τ.μ. και ποσοστό κάλυψης 45%.
Με την έκδοση αυτής της απόφασης, ανοίγει πλέον διάπλατα ο δρόμος για τη νέα ΔΕΘ όπως την οραματίστηκαν τα ιδιωτικά συμφέροντα και όχι οι πολίτες της Θεσσαλονίκης.
