Εδώ και μία εβδομάδα, εξαπλώνεται με ταχύτητα φωτός στο διαδίκτυο ένα μοντάζ με δύο φωτογραφίες. Η μία χρονολογείται από το 2016, όταν ο quarterback των 49ers του Σαν Φρανσίσκο, Κόλιν Κέπερνικ, γονάτιζε ως ένδειξη διαμαρτυρίας για την αστυνομική βιαιότητα κατά των έγχρωμων Αμερικανών. Στην άλλη εικονίζεται ο (πρώην πλέον) αστυνομικός Ντέρεκ Τσόβιν, την ώρα που έπνιγε με το γόνατό του τον Αφροαμερικανό Τζορτζ Φλόιντ στις 25 Μαΐου. Και το μοντάζ τιτλοφορείται: «Νά γιατί…» απαντώντας ουσιαστικά σε όσους ακόμα αναρωτιούνται γιατί διαμαρτυρόταν τότε ο Κέπερνικ.
Το 2016, στη διάρκεια των αγώνων προετοιμασίας πριν από τη σεζόν του NFL, ο τότε 28χρονος Κέπερνικ αποφάσισε να κλίνει το ένα γόνατο στη διάρκεια της ανάκρουσης του Εθνικού Υμνου των Ηνωμένων Πολιτειών σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη ρατσιστική βία της αστυνομίας σε βάρος άοπλων μαύρων πολιτών. Ο Κέπερνικ είχε τότε ήδη αποφασίσει να μην ανανεώσει το συμβόλαιό του με τον σύλλογο του Σαν Φρανσίσκο και να γίνει free agent – ήταν δεδομένο ότι λόγω του ταλέντου του θα έβρισκε αμέσως συμβόλαιο, και μάλιστα παχυλό. Ομως η λίγκα τον «εξοστράκισε» σιωπηρά, αφήνοντας να εννοηθεί ότι καταδίκαζε την αντιπατριωτική στάση του απέναντι στα αμερικανικά σύμβολα, τον ύμνο και τη σημαία.
Ας όψεται όμως η γραμμή που φρόντισε να περάσει ο Ντόναλντ Τραμπ… Ο Αμερικανός πρόεδρος, όταν βρέθηκε στην Αλαμπάμα σε συγκέντρωση του ρεπουμπλικανού υποψήφιου γερουσιαστή Λούθερ Στρέιντζ, ζήτησε από το NFL «να απολύσει όλους τους παίκτες που γονατίζουν στον Υμνο. Ο Τραμπ μάλιστα είχε πει χαρακτηριστικά στο συγκεντρωμένο κοινό: «Οι ιδιοκτήτες του NFL πρέπει να απαντήσουν λέγοντας: “Πάρε αυτόν τον πουτάνας γιο εκτός γηπέδου τώρα αμέσως, απολύεται!”» Και κατόπιν γέλασε: «Καλά θα κάνουν να με ακούσουν. Δεν θα ’θελαν να τους γράψω σκληρά tweets». Ο τόνος του Αμερικανού προέδρου αιφνιδίασε αρκετούς ιδιοκτήτες ομάδων. Ακόμα και ο κολλητός του και αφεντικό των Νιου Ινγκλαντ Πάτριοτς, ο Ρόμπερτ Κραφτ, είχε κάνει τότε λόγο για «απαράδεκτες εκφράσεις» και δηλώσεις που «διχάζουν την κοινωνία».
Ο Τζο Λόκχαρτ, πρώην εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου (επί προεδρίας Μπιλ Κλίντον) και κατόπιν αντιπρόεδρος του NFL στον τομέα της επικοινωνίας και των δημόσιων σχέσεων, αρθρογράφησε προ τριημέρου στο σάιτ του CNN για την περίπτωση Κέπερνικ. Ουσιαστικά ήταν ο πρώτος παράγοντας της αμερικανικής λίγκας που παραδέχθηκε αυτό που άπαντες μάντευαν. Οτι ο παίκτης δεν ξαναβρήκε ομάδα από το 2017 έως σήμερα λόγω εκείνης της διαμαρτυρίας του. «Κανείς δεν ήθελε να κάνει συμβόλαιο σε έναν παίκτη, όσο ταλαντούχος κι αν ήταν, γνωρίζοντας ότι είναι αμφιλεγόμενη προσωπικότητα, οπότε bad for business. Ενας ιδιοκτήτης ομάδας, μάλιστα, μου είχε εκμυστηρευθεί ότι, αν αποκτούσε τον Κέπερνικ, τότε θα έχανε το 20% των εισιτηρίων διαρκείας του. Καμία από τις 32 ομάδες δεν ήθελε να πάρει αυτό το εμπορικό ρίσκο, είτε συμφωνούσαν με τον Τραμπ είτε όχι».
Ο εξοστρακισμός του Κέπερνικ διαρκεί έως σήμερα. Κάνει προετοιμασία κάθε χρονιά με διάφορες ομάδες, κρατιέται σε φόρμα, όμως δεν του έχει προσφέρει συμβόλαιο καμία. Αυτό που του προσφέρθηκε ήταν μια διαφημιστική καμπάνια από τη Nike το 2018. Επρόκειτο για μια ασπρόμαυρη φωτογραφία του με το σλόγκαν: «Πίστευε σε κάτι, ακόμα κι αν σημαίνει ότι θα θυσιάσεις τα πάντα»…
Ο Κέπερνικ μιλάει σπάνια έως καθόλου. Εδώ και τέσσερα χρόνια δεν έχει παραχωρήσει ούτε μία συνέντευξη. Ομως «μιλούν» οι πράξεις του. Εχει δημιουργήσει την ένωση «Know your rights camp» και υποσχέθηκε νομική συνδρομή σε όλους όσοι συνελήφθησαν στη Μινεάπολη κατά τις διαδηλώσεις που ακολούθησαν τον θάνατο του Τζορτζ Φλόιντ.
Αποτελεί πλέον το πρόσωπο της αντιρατσιστικής μάχης στις Ηνωμένες Πολιτείες και όχι μόνο. Κλίνοντας το ένα γόνατο, όπως αυτός, διαμαρτυρήθηκαν αυτή την εβδομάδα για τη δολοφονία του Φλόιντ ποδοσφαιριστές στην Ευρώπη (η Λίβερπουλ, ο Τιράμ της Γκλάντμπαχ, η Μπουρσασπόρ…), αλλά και η πλειονότητα των εξεγερμένων στις Ηνωμένες Πολιτείες, ακόμα και αστυνομικοί που τάχθηκαν στο πλευρό των διαδηλωτών.
Ο Κέπερνικ και αρκετοί συμπαίκτες του, αλλά και η αρχηγός της ποδοσφαιρικής ομάδας των ΗΠΑ Μέγκαν Ραπίνο, είχαν γονατίσει εδώ και τέσσερα χρόνια, προσπαθώντας να ευαισθητοποιήσουν την κοινή γνώμη. Μάλιστα η λευκή Ραπίνο είχε δηλώσει χαρακτηριστικά: «Δεν έχω υποστεί τη βιαιότητα της αστυνομίας, δεν έχω τύχει ρατσιστικής συμπεριφοράς για το χρώμα μου, ούτε έχω δει μέλος της οικογένειάς μου να πέφτει νεκρό στη μέση του δρόμου. Ομως δεν πρόκειται να μείνω απαθής όταν υπάρχουν τόσοι άνθρωποι σε αυτή τη χώρα που περνούν από τέτοιες δοκιμασίες καθημερινά»…
Πολλές φορές, όταν οι αθλητές διαμαρτύρονται για ανθρώπινα δικαιώματα στις ΗΠΑ, γίνονται αποδέκτες και χλευασμού από τον συντηρητικό χώρο. Οπως είχε κάνει κάποτε η δημοσιογράφος του Fox News, Λόρα Ινγκραχαμ, λέγοντας στον ΛεΜπρον Τζέιμς «Σκάσε και ντρίμπλαρε», σαν να του λέει πως δουλειά του είναι απλά να παίζει μπάσκετ και όχι να μιλάει.
Ομως όλοι όσοι δεν έδωσαν σημασία στο γόνατο του Κέπερνικ τότε, ξύπνησαν βίαια από το γόνατο ενός Αμερικανού αστυνομικού τώρα. Το δολοφονικό γονάτισμα του Τσόβιν καταγράφηκε από τα smartphones, έγινε hashtag #Ican’tbreathe και έβγαλε κόσμο στους δρόμους. Ο κόσμος θα ήταν πολύ καλύτερος, αν το ειρηνικό γονάτισμα του Κέπερνικ και το μήνυμά του αναλυόταν όταν έπρεπε. Ομως του αφαιρέθηκε ακόμα και η δυνατότητα της ελεύθερης έκφρασης και ειρηνικής διαμαρτυρίας, την οποία κατοχυρώνει το Σύνταγμα των ΗΠΑ στην πρώτη τροπολογία του. Και σωστά αντέδρασε η μητέρα του παίκτη, Τερέζα, στο tweet της πρώτης κυρίας, Μελάνια Τραμπ, η οποία κάλεσε πρόσφατα για ηρεμία στις διαδηλώσεις: «Ο σύζυγός σας αποκάλεσε πουτάνας γιο τον γιο μου, όταν διαμαρτυρόταν ειρηνικά»…
