Ξεναγήσεις στο Δέλτα Αξιού, περιηγήσεις στον υγρότοπο και παρατήρηση πουλιών, βόλτες με άλογα στην κοίτη των ποταμών, περίπατοι στα παρόχθια δάση και ποδηλατάδες, υπαίθρια εργαστήρια για παιδιά, παζάρι βιολογικών προϊόντων και πολλές βαθιές ανάσες περιλάμβανε για ακόμη μία χρονιά η οικογιορτή Γαλλικού Ποταμού στο Καλοχώρι.
Στο πάρκο της Κέρκυρας με θέα τη λιμνοθάλασσα του Καλοχωρίου, εκεί όπου βρίσκεται η Βόρεια Πύλη του Εθνικού Πάρκου του Δέλτα Αξιού, έχει κανείς απολαυστική θέα στον μοναδικό στο είδος του υγροβιότοπο που προέκυψε από την υποχώρηση του υδροφόρου ορίζοντα του Γαλλικού.
Από τη δεκαετία του ‘50 έως και το 1990 η συνεχής υπεράντληση του Εχέδωρου (έτσι λεγόταν κάποτε ο Γαλλικός ποταμός) δημιούργησε καθίζηση στον υδροφόρο ορίζοντα και στο έδαφος.
Μια λιμνοθάλασσα και μια καθίζηση
Η λιμνοθάλασσα του Καλοχωρίου είναι τεχνητή. Προέκυψε λόγω ενός μεγάλου οικολογικού προβλήματος που προκάλεσαν οι συνεχείς γεωτρήσεις στον Γαλλικό τόσο από την Εταιρεία Υδρευσης της Θεσσαλονίκης όσο και από ιδιώτες.
Το έδαφος υποχώρησε κάτω ακόμη κι από την επιφάνεια της θάλασσας. Στο μεταξύ το 1976 δημιουργήθηκε ένα παράκτιο ανάχωμα, ώστε να προστατευτεί το… βυθισμένο Καλοχώρι από τη θάλασσα του Θερμαϊκού που το έζωνε από παντού.
Σήμερα η λιμνοθάλασσα του Καλοχωρίου καλύπτει μια έκταση 2.260 στρεμμάτων δημιουργώντας έναν πλούσιο υδροβιότοπο.
Την καθίζηση του εδάφους, η οποία συνεχίζεται με πολύ πιο βραδείς ρυθμούς, μαρτυρούν οι τηλεφωνικοί στύλοι που παραμένουν μισοβυθισμένοι πια μέσα στη θάλασσα.
Η περιοχή του Δέλτα που σχηματίζουν οι ποταμοί Αξιός, Αλιάκμονας, Λουδίας, Γαλλικός, συνολικής έκτασης 118.080 στρεμμάτων, προστατεύεται από τη συνθήκη Ραμσάρ, αν και ο όρος «προστατευόμενη περιοχή» δεν έχει εδραιωθεί ακόμη στην ελληνική νοοτροπία.
«Οι παράνομες αμμοληψίες και λαθροθηρίες» έχουν μειωθεί στο ελάχιστο, ωστόσο ο Φορέας θα πρέπει και ουσιαστικά να λάβει νομική υπόσταση για να έχει πραγματικές δικαιοδοσίες και αρμοδιότητες στην προστασία του Εθνικού Πάρκου» λέει ο Πρόεδρος του Φορέα Διαχείρισης Δέλτα Αξιού, καθηγητής Θ. Κουιμτζής.
Ο Φορέας του Δέλτα, με δεκαοχτώ συνολικά άτομα προσωπικό που μετρά 15 χρόνια ζωής, είναι ένας από τους 27 μέχρι τώρα τέτοιους οργανισμούς που διαθέτει η Ελλάδα για την προστασία σχεδόν 100 αντίστοιχων περιοχών.
«Υποχρέωση της χώρας», λέει ο αν. υπουργός Περιβάλλοντος Σωκράτης Φάμελλος, «είναι να ολοκληρωθεί και να διερευνηθεί ο κατάλογος των προστατευόμενων περιοχών, ώστε να περιλαμβάνει και αυτές που βρίσκονται στη θάλασσα».
Επίσης θα εκπονηθούν ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες αλλά και σχέδια διαχείρισης για όλες τις προστατευόμενες περιοχές της χώρας, ώστε να δημιουργηθούν φορείς που να περιλαμβάνουν γεωγραφικά και τις 450 τέτοιες περιοχές της Ελλάδας.
Σταδιακά, σύμφωνα πάντα με το αρμόδιο υπουργείο, οι Φορείς που θα έχουν τον έλεγχο και την προστασία αυτών των περιοχών θα αποκτήσουν σύστημα διοίκησης και διαχείρισης με ό,τι συνεπάγεται αυτό (περιβαλλοντικό και αναπτυξιακό σχέδιο, προσλήψεις προσωπικού κ.ά.).
Οι άγιοι του Βάλτου
«Τα προβλήματα στο Δέλτα παραμένουν. Μόνο που τώρα τα σκεπάζει η κρίση» λέει ο πρώην δήμαρχος Χαλάστρας, Γρηγόρης Χαντές, ο οποίος γνωρίζει την περιοχή σαν την παλάμη του χεριού του: «Ακόμη και τώρα ένας αγωγός της ΕΥΑΘ ρίχνει απόβλητα στο Δέλτα» καταγγέλλει.
Σε αυτόν τον βάλτο, όπου διαδραματίστηκαν σημαντικά γεγονότα του Μακεδονικού Αγώνα, η ομίχλη συχνά «αφομοιώνει» το νερό με τη στεριά, όπως συμβαίνει με τον θρύλο που διεισδύει στην Ιστορία.
Υπάρχουν στο Δέλτα δύο Αϊ-Νικόλες κι ένας Αϊ-Δημήτρης.
Ο Αϊ-Δημήτρης στην περιοχή της Χαλάστρας ήταν μέσα στον Βάλτο κάποτε. Στον γυναικωνίτη αυτής της εκκλησίας, που υπάρχει μέχρι σήμερα, έκρυβαν όπλα που χρησιμοποιούσαν οι Ελληνες στη διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα.
Η εκκλησία αυτή θεμελιώθηκε, όπως γράφει στο βιβλίο του «Χαλαστρινό Χρονικό» ο Κωνσταντίνος Τσιότσκας, το 1850 και μέχρι το 1962 είχε στο τέμπλο της έξι εικόνες μεγάλης καλλιτεχνικής αξίας, οι οποίες κλάπηκαν.
Υπάρχει κι ο Αϊ-Νικόλας στο δυτικό ανάχωμα του Αξιού, ένα παρόχθιο μικρό εκκλησάκι που, όπως λέει ο κ. Χαντές ,«ήταν το πρώτο ελληνικό έδαφος που συναντούσαν οι μακεδονομάχοι που έρχονταν να πολεμήσουν στη βόρεια Ελλάδα. Ο οπλισμός τους μεταφέρονταν από τους υδάτινους δρόμους των ποταμών».
Κοντά στο χωριό Κλειδί, λίγο μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, ψαράδες της περιοχής, όπως λέγεται, έφτιαξαν με καλάμια ακριβώς δίπλα στο νερό ένα μικρό αρχικά εκκλησάκι, για να τους θυμίζει το σημείο όπου βρέθηκε η εικόνα του Αϊ-Νικόλα.
Το προσκύνημα έγινε φάρος για τους ψαράδες, μεγάλωσε και ανακαινίστηκε πάνω στις προσχώσεις των ποταμών -με ό,τι αυτό σημαίνει περιβαλλοντικά- και μέχρι πριν από λίγα χρόνια οι κάτοικοι των γύρω περιοχών (Μάλγαρα, Κύμινα, Κλειδί) έκαναν εκεί στα μέσα Ιουνίου πανηγύρι.
Η αειφορική διαχείριση των νερών, σε μια περιοχή όπου δεσπόζει το υγρό στοιχείο, παραμένει το ζητούμενο.
Γεωργικές και κτηνοτροφικές δραστηριότητες, μυδοκαλλιέργειες (οριοθετημένες και αυθαίρετες) πιέζουν συχνά ένα ευαίσθητο περιβάλλον που προσπαθεί να ισορροπήσει και να διατηρήσει τον πλούτο του σε απόσταση αναπνοής από τη βιομηχανική ζώνη της Θεσσαλονίκης.
