Στον Εθνικό Οργανισμό Μεταμοσχεύσεων οι τηλεφωνικές γραμμές έχουν πάρει φωτιά. Μόλις τρεις άνθρωποι με την ένταση ζωγραφισμένη στο πρόσωπό τους επιχειρούν να συντονίσουν τη διαδικασία της δωρεάς οργάνων καθώς αυτό το πρωινό δύο δότες έχουν ανευρεθεί: μια 20χρονη κοπέλα και ένα παλικάρι 36 ετών.
Οι οικείοι τους μετά τη διαπίστωση του εγκεφαλικού θανάτου τους συναίνεσαν στη δωρεά των οργάνων των αγαπημένων τους προσώπων υπερβαίνοντας την προσωπική τους οδύνη και γεφυρώνοντας με τον τρόπο αυτό τη ζωή με τον θάνατο.
Ο χρόνος όμως είναι πολύτιμος καθώς εντός 24 ωρών, όπως διευκρινίζει ο πρόεδρος του Οργανισμού, καθηγητής εντατικολόγος Ανδρέας Καραμπίνης, ένας τεράστιος αριθμός εξετάσεων πρέπει να διενεργηθεί, να διερευνηθεί επίσης η συμβατότητα του δότη, να ελεγχθούν οι λίστες αναμονής και να ακολουθηθεί μια περίπλοκη και εξαιρετικά αυστηρή διαδικασία.
«Συνιστά τιμή για εμένα η προσφορά μου στον ΕΟΜ. Ομως μπορείτε ιδίοις όμμασι να διαπιστώσετε την υποστελέχωση του οργανισμού», οι πρώτες κουβέντες του προέδρου του, σε μια συνομιλία που διακόπτεται συνεχώς από τις τηλεφωνικές κλήσεις.
Στην προσβλητική αυτή εικόνα του αποψιλωμένου από προσωπικό Εθνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων, η αγωνία και η προσδοκία για τη διάσωση της ζωής κάποιων συνανθρώπων μας, που αποτυπώνονται στο πρόσωπο του προέδρου του Οργανισμού και στο πρόσωπο των δύο υπαλλήλων, έρχονται να επιβεβαιώσουν την κοινή εν πολλοίς και πικρή διαπίστωση: Ο,τι διασώζεται σε αυτή τη χώρα διασώζεται χάρη στον ηρωισμό και την αφιλοκερδή προσφορά κάποιων ταγμένων στην αποστολή τους.
Η χώρα μας κατέχει ντροπιαστικά χαμηλό ποσοστό στις θέσεις του ευρωπαϊκού χάρτη Δωρεάς Οργάνων και Μεταμοσχεύσεων που για το τρέχον έτος προσδιορίζεται στους 4,2 δότες ανά ένα εκατομμύριο κατοίκους, όταν ο μέσος όρος στην Ευρώπη προσδιορίζεται στους 18 δότες ανά ένα εκατομμύριο κατοίκους και στην περίπτωση χωρών όπως η Ισπανία, η Πορτογαλία οι αριθμοί αυτοί εκτοξεύονται στους 36 και 27 ανά ένα εκατομμύριο κατοίκους, αντίστοιχα.
Ελλειψη ενημέρωσης των πολιτών και δυσπιστία ως προς το σύστημα, τραγική ολιγωρία της πολιτείας, υποστελεχωμένες με εξοντωμένους γιατρούς Μονάδες Εντατικής Θεραπείας και απουσία επαγγελματιών συντονιστών στην προσφορά οργάνων συνθέτουν το σκηνικό των πενιχρότατων ποσοστών στη διενέργεια μεταμοσχεύσεων.
Και όχι, η οικονομική κρίση κανένα ρόλο δεν διαδραματίζει επ’ αυτού. Αντιθέτως τα κόστη που καλείται να καταβάλει το Δημόσιο για τη μετάβαση ασθενών στο εξωτερικό αγγίζουν, σύμφωνα με τις πιο συντηρητικές εκτιμήσεις, τα δέκα εκατομμύρια ευρώ.
Κόστη που αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο αν συμπεριληφθούν τα ποσά που απαιτούνται για την αιμοκάθαρση των νεφροπαθών ή για τη μηχανική υποστήριξη καρδιάς των καρδιοπαθών.
Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο παγκοσμίως οι μεταμοσχεύσεις κρίνονται η πλέον υπερανταποδοτική και οικονομικά θεραπευτική πρακτική.
«Φανταστείτε την πράξη της δωρεάς οργάνων σαν μια αλυσίδα: Ζωή-Θάνατος-Ζωή», τονίζει ο Εθνικός Οργανισμός Mεταμοσχεύσεων.
Η πίστη στο πρόσωπο της Δήμητρας Μπασδέκη ότι θα βρεθεί δότης για τη μεταμόσχευση καρδιάς που απαιτείται για να παραμείνει στη ζωή, η πίστη και το πείσμα στο πρόσωπο του συντρόφου της Κωνσταντίνου και η συγκίνηση του προέδρου του Πανελλήνιου Συλλόγου Μεταμοσχευμένων Καρδιάς-Πνεύμονα, Δημήτρη Μαγγίνα, όταν αναφέρεται στον άνθρωπο που του χάρισε τη ζωή αλλά και το πάθος του στη διακονία της ιδέας της μεταμόσχευσης έχουν τέτοια δύναμη που μπορούν να διαλύσουν όλα τα σκοταδιστικά σύννεφα των προκαταλήψεων.
Η πράξη της δωρεάς οργάνων συνιστά μια από τις υψηλότερες πράξεις ανθρωπισμού, αλτρουισμού και πολιτισμού.
Σκεφτείτε: Μόνον από έναν δότη μπορούν να σωθούν έως και είκοσι άνθρωποι που ασθενούν και που έχουν ανάγκη από νέα καρδιά, πνεύμονες, ήπαρ, νεφρούς, κερατοειδείς, δέρμα ή και οστά.
Προσωπική μαρτυρία: Η μάχη ζωής της Δήμητρας
Μια γυναίκα αναζητά καρδιά
Η 40χρονη Δήμητρα Μπασδέκη είναι μια θαρραλέα και δυνατή γυναίκα. Στο πρόσωπό της δεν αποτυπώνονται ούτε φόβος ούτε δυστυχία.
Το βαλιτσάκι που βρίσκεται ακριβώς δίπλα της είναι αυτό που τη διατηρεί στη ζωή. Πρόκειται για το μηχάνημα καρδιακής υποστήριξης, μια εμφυτευμένη μηχανική συσκευή που βοηθά την καρδιά να αντλήσει αίμα.
Ενας σωλήνας μεταφέρει το αίμα από την αριστερή κοιλία στη συσκευή, άλλος σωλήνας λαμβάνει το αντλούμενο αίμα από τον σωλήνα και το ωθεί στην αορτή για να κυκλοφορήσει στο σώμα, αντλίες και παροχή ενέργειας συνοδεύουν τη συσκευή της οποίας ένα μέρος εμφυτεύεται στην καρδιά και την κοιλιακή χώρα, ενώ το εξωτερικό μέρος της το κουβαλά ο ασθενής, όπως ακριβώς τα βαλιτσάκια με ροδάκια.
Η Δήμητρα εργαζόταν ως νοσηλεύτρια. Πριν από πέντε χρόνια διαγνώστηκε με πρόβλημα καρδιοπάθειας. Το γεγονός δεν την εξέπληξε. Η μητέρα της έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 50 ετών από αυτή την ασθένεια.
«Ηλπιζα ότι τουλάχιστον θα μου δοθεί το χρονικό περιθώριο ώστε να ζήσω τη νεότητά μου και την παραγωγική μου ηλικία», σημειώνει. «Οχι, δεν με κατέβαλε ο φόβος. Προσαρμόστηκα στις συνθήκες της καρδιοπάθειάς μου. Και από νοσηλεύτρια πέρασα στην αντίπερα όχθη», συμπληρώνει.
Ομως το τελευταίο διάσημα η ασθένειά της κατέγραψε ραγδαία επιδείνωση με αποτέλεσμα να διαγνωστεί με καρδιακή ανεπάρκεια τελικού σταδίου.
Επί εννέα μήνες νοσηλεύτηκε στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας του ΑΧΕΠΑ, ώσπου με C130 τον περασμένο Φεβρουάριο διακομίστηκε στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο.
Εκεί οι γιατροί και το νοσηλευτικό προσωπικό την ενημέρωσαν ότι έως ότου βρεθεί μόσχευμα θα μπορέσει να ζήσει με το μηχάνημα της καρδιακής υποστήριξης.
Μια γέφυρα, όπως αποκαλείται, για τη μεταμόσχευση. Η συσκευή, όπως της εξήγησαν, θα παραμείνει εμφυτευμένη έως τη μεταμόσχευση και τότε και μόνον τότε θα αφαιρεθεί.
Η πρώτη αντίδραση της Δήμητρας ήταν αρνητική. «Δεν θέλω να προχωρήσω. Αρκετά ταλαιπωρήθηκα. Θα σταματήσω εδώ», ήταν η απάντησή της.
«Η καρδιά σου σε έφερε έως εδώ. Δώσε της μια δεύτερη ευκαιρία. Πάρε τον χρόνο σου και ό,τι αποφασίσεις μαζί σου», ήταν η ήρεμη αντίδραση του νοσηλευτικού προσωπικού στην άρνησή της.
Δύο ημέρες μετά και με την ολόπλευρη υποστήριξη του φύλακα άγγελού της, του συζύγου της Κωνσταντίνου, ο κύβος ερρίφθη.
«Το μηχάνημα αυτό ζυγίζει γύρω στα εννιάμισι κιλά. Απαιτείται απόλυτη καθαριότητα και τήρηση με ευλάβεια των κανόνων υγιεινής.
Κάθε εβδομάδα επισκέπτομαι το Ωνάσειο για εξετάσεις, ενώ έχω και ολόκληρη λίστα γιατρών που με παρακολουθούν.
Εννοείται ότι προσέχω πάρα πολύ και τη διατροφή μου.
Ομως να σας πω κάτι; Ο εφιάλτης που έζησα την προηγούμενη περίοδο δεν αντέχει στη βάσανο καμιάς σύγκρισης.
Ημουν μόνιμα σε μια κατάσταση τρομακτικής εξάντλησης, δεν μπορούσα να αναπνεύσω, δεν μπορούσα να κοιμηθώ, δεν μπορούσα να φάω, είχα πάρει λόγω της κατακράτησης υγρών πάρα πολλά κιλά.
Δεν υπήρχε ούτε ένα λεπτό ξεκούρασης. Ενας πραγματικός εφιάλτης.
Η ζωή μου είναι καλύτερη με το μηχάνημα. Μπορώ να κινηθώ, να λειτουργήσω.
Βέβαια δεν υπάρχει κρατική παροχή για συνοδό.
Και οι άνθρωποι που βρίσκονται σε μηχανική υποστήριξη έχουν τον φόβο ότι μπορεί να πέσουν, να σκοντάψουν ή να ζαλιστούν.
Ζουν εν ολίγοις με τον φόβο της αποσύνδεσης από το μηχάνημα, που αυτό θα σημάνει τον θάνατό τους».
Για πόσο όμως μπορεί κάποιος να υποστηρίζεται από αυτό το μηχάνημα;
«Ο μέσος όρος είναι τα τρία έτη», απαντά η Δήμητρα.
«Εάν βρεθεί μόσχευμα εδώ, το κόστος της μεταμόσχευσης θα ανέλθει στα 80.000 ευρώ. Στην Ισπανία που διερευνήσαμε, όπου εκεί καταγράφονται 37 δότες ανά ένα εκατομμύριο κατοίκους, το κόστος συνολικά και για την απαραίτητη εξάμηνη παραμονή του ασθενούς ανέρχεται στα 320.000 ευρώ», σημειώνει ο Κωνσταντίνος.
Και προσθέτει: «Είναι δύσκολο όλο αυτό το διάστημα, όμως το παλεύουμε. Τρεις φορές κατά την εννεάμηνη παραμονή της στην Εντατική η Δήμητρα έπαθε ανακοπή. Το παλεύουμε και πιστεύουμε ότι εν τέλει θα βρεθεί μόσχευμα».
«Με το καλό όταν βρεθεί εγώ αισθάνομαι απολύτως έτοιμη. Μου περνάει βέβαια και από το μυαλό ότι μπορεί να μη βρεθεί. Οπότε λέω ας ζήσω αυτό που έχω τώρα. Ας ζήσω αυτό που δεν έζησα τον τελευταίο χρόνο», προσθέτει ήρεμα και γαλήνια η Δήμητρα.
Τους βλέπω να απομακρύνονται, ο Κωνσταντίνος κάνει χώρο για να μπορέσει η Δήμητρα να μετακινηθεί με το μηχάνημα.
Δύο γενναίοι άνθρωποι με μεγάλη αγάπη και αφοσίωση ο ένας στον άλλον.
Και θυμάμαι την κουβέντα του προέδρου του Πανελλήνιου Συλλόγου Μεταμοσχευμένων Καρδιάς-Πνεύμονα ΣυνεχίΖΩ, Δημήτρη Μαγγίνα:
«Οι συγγενείς και η οικογένεια του ασθενούς που αναμένει το μόσχευμα σηκώνουν το μεγαλύτερο βάρος».
SOS στις λίστες αναμονής
Το ισπανικό πρότυπο και η ελληνική τραγωδία
Στις λίστες αναμονής βρίσκονται αυτή τη χρονική περίοδο 1.240 άτομα για μεταμόσχευση νεφρού (για τους οποίους ο μέσος όρος αναμονής ανέρχεται στα επτά έως οκτώ χρόνια), 37 άτομα για μεταμόσχευση καρδιάς και 162 για μεταμόσχευση ήπατος.
Για το 2017 οι δότες οργάνων στην Ελλάδα διαμορφώνονται στους 4,2 ανά ένα εκατομμύριο κατοίκους, το 2016 το ποσοστό είχε ανέλθει στους 4,6, ενώ το 2015 μόλις στους 3,5 ανά ένα εκατομμύριο κατοίκους.
Το υψηλότερο ποσοστό για τη χώρα μας από το 2001 και εντεύθεν καταγράφηκε το 2008 με 8,9 δότες ανά ένα εκατομμύριο κατοίκους.
«Δεν σχετίζεται με την οικονομική κρίση το γεγονός ότι παραμένουμε ουραγοί στον τομέα της δωρεάς οργάνων», τονίζει ο πρόεδρος του ΕΟΜ Ανδρέας Καραμπίνης.
«Η Ισπανία με 36-37 δότες ανά εκατομμύριο πληθυσμού, η Πορτογαλία επίσης με 27 δότες, η Κροατία και η Σλοβενία με 20 δότες ανά εκατομμύριο που αντιμετωπίζουν πολύ σοβαρά οικονομικά προβλήματα διαπρέπουν», σημειώνει χαρακτηριστικά.
«Αναζητήστε τις αιτίες στην ελλιπή ενημέρωση και καχυποψία των πολιτών, στη διαχρονική αδιαφορία της πολιτείας καθώς το θέμα των μεταμοσχεύσεων παρέμενε πάντα χαμηλά στην ατζέντα, καθώς και στην απουσία ενός οργανωμένου συστήματος με την ενασχόληση επαγγελματιών. Οι δυσλειτουργίες επομένως του συστήματος υγείας αντικατοπτρίζονται, όπως είναι αναμενόμενο, και στον τομέα των μεταμοσχεύσεων. Πώς μπορείς να λειτουργήσεις αποτελεσματικά σε υποστελεχωμένες Μονάδες Εντατικής Θεραπείας με εξοντωμένους γιατρούς και με ανεπάρκεια κλινών; Απαιτούνται πρόσληψη προσωπικού, στελέχωση των ΜΕΘ, ενίσχυση των μεταμοσχευτικών κέντρων. Πέραν της σημαντικής ανθρωπιστικής διάστασης της δωρεάς οργάνων οι μεταμοσχεύσεις είναι υπερ-ανταποδοτικές και ως προς τα οικονομικά κόστη καθώς μπορούν να αποφέρουν ετησίως σημαντικότατη εξοικονόμηση πόρων. Παρακολουθούσα χθες μια εκπομπή για τη διασπάθιση πόρων, το γνωστό σκάνδαλο του ΚΕΕΛΠΝΟ, και ένιωσα θλίψη. Με ελάχιστη ενίσχυση θα μπορούσαμε να καταγράψουμε θεαματικά αποτελέσματα», υπογραμμίζει ο καθηγητής κ. Καραμπίνης, χωρίς ωστόσο να παραλείψει να επισημάνει το ειλικρινές ενδιαφέρον του υπουργού και του αναπληρωτή υπουργού Υγείας, Αν. Ξανθού και Π. Πολάκη.
«Το περίφημο ισπανικό μοντέλο στηρίζεται ακριβώς στους εκπαιδευμένους τοπικούς συντονιστές μεταμοσχεύσεων (γιατρούς και νοσηλευτές) σε νοσοκομεία με ΜΕΘ, οι οποίοι συνεργάζονται με τους διευθυντές των μονάδων εντοπίζοντας ενδεχόμενους δότες. Εν συνεχεία προσεγγίζουν τις οικογένειες των ενδεχόμενων δοτών για να τις ενημερώσουν και να τις υποστηρίξουν ψυχολογικά», καταλήγει.
Στη χώρα μας έχουμε σε λειτουργία μία Μονάδα Μεταμόσχευσης Καρδιάς στο Ωνάσειο Καρδιολογικό Κέντρο, πέντε Μονάδες Μεταμόσχευσης Νεφρού στο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Λαϊκό», στο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Ευαγγελισμός», στο Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Ιπποκράτειο», στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ρίου Πατρών και μία Μονάδα Μεταμόσχευσης Ηπατος στο Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ιπποκράτειο.
Μάλιστα το Λαϊκό Νοσοκομείο σύντομα αναμένεται να αναλάβει και μεταμοσχεύσεις ήπατος.
Το ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου», το οποίο διαθέτει την υποδομή για τη λειτουργία του ως μεταμοσχευτικού κέντρου πνευμόνων, παραμένει ανενεργό καθώς δεν έχει στελεχωθεί με επιστημονικό προσωπικό!
Ο ΕΟΜ έχει συνάψει δύο διακρατικές συμφωνίες με την Ιταλία για τις παιδιατρικές μεταμοσχεύσεις ήπατος και καρδιάς, τις επείγουσες μεταμοσχεύσεις ήπατος και τις ζώσες μεταμοσχεύσεις ήπατος που δεν διενεργούνται στην Ελλάδα καθώς και με την Αυστρία για τις μεταμοσχεύσεις πνευμόνων.
Πάντως οι μεταμοσχεύσεις που πραγματοποιούνται στην Ελλάδα διακρίνονται για τα υψηλά ποσοστά επιτυχίας τους. Και αυτό παρά και πέρα από όλες τις αντιξοότητες και την υποχρηματοδότηση.
Ως προς τη νομοθεσία, για την προσφορά οργάνων ορίζεται ότι απαιτείται η συναίνεση της οικογένειας του εκλιπόντος. Διαδικασία που ο πρόεδρος του ΕΟΜ ευελπιστεί ότι θα διαφοροποιηθεί με την Εθνική Κάρτα Δότη που θα δρομολογηθεί από το 2018.
Τον περασμένο μήνα ο καθηγητής υπεύθυνος του Μεταμοσχευτικού Κέντρου του Ιπποκράτειου Νοσοκομείου της Θεσσαλονίκης, Ιωάννης Φούζας, απέστειλε επιστολή στην «Εφ.Συν.» απαντώντας σε άρθρο για τις μεταμοσχεύσεις στην Ελλάδα.
Ηταν η αφορμή γι’ αυτό το ρεπορτάζ.
Οπως τονίζει ο κ. Φούζας στην επιστολή του:
«Το ελληνικό Δημόσιο ξοδεύει 10 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο για μετάβαση ασθενών στο εξωτερικό.
Σε εμάς, όμως, δηλώνει ότι δεν έχει π.χ. 20.000 ευρώ για να αντικαταστήσει το σετ των φθαρμένων χειρουργικών εργαλείων (30 ετών) του Ιπποκράτειου Θεσσαλονίκης ή 100.000 ευρώ για να φτιάξει ένα απομονωμένο δωμάτιο υψηλής μικροβιοπροστασίας για τη νοσηλεία ανοσοκατασταλμένων ασθενών (όπως οι μεταμοσχευμένοι ήπατος) στη ΜΕΘ.
Παρά τα προβλήματα των μεταμοσχευτικών κέντρων που αναφέρετε στο άρθρο σας, θα ήθελα να σας ενημερώσω ότι μεταμοσχεύσεις γίνονται σήμερα στην Ελλάδα, με διαύγεια, ασφάλεια και υψηλά ποσοστά επιτυχίας, κυρίως στο Ιπποκράτειο Ν. Θεσσαλονίκης και στο Λαϊκό Ν. Αθηνών.
Από 1.6.2017 μέχρι 31.8.2017, έγιναν στο Ιπποκράτειο Θεσσαλονίκης 5 μεταμοσχεύσεις ήπατος και 4 μεταμοσχεύσεις νεφρού.
Σημειώνω ότι τα ποσοστά επιβίωσης και επιτυχίας ήταν 80% και 100%, αντίστοιχα.
Η Ελλάδα βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις στην Ευρώπη, όσον αφορά τον αριθμό των δοτών.
Δεν έχουμε, όμως, την πολυτέλεια να απογοητευόμαστε, διότι ποτέ δεν προσπαθήσαμε, πραγματικά, να φτιάξουμε ένα σύστημα μεταμοσχεύσεων στη χώρα μας».
To 2011, οι δύο σύλλογοι ηπατομεταμοσχευθέντων ΗΠΑΡχω και Μεταμοσχευμένων Καρδιάς και Πνεύμονα ΣυνεχίΖΩ καταθέτουν υπόμνημα με τις προτάσεις τους στο υπό συζήτηση σχέδιο νόμου για τις μεταμοσχεύσεις.
Σε αυτό παραθέτουν ενδεικτικά ορισμένα κόστη. Οπως αναφέρεται:
«Το ετήσιο κόστος αιμοκάθαρσης (τεχνητό νεφρό) ανέρχεται στα 50.000-60.000 ευρώ.
Το κόστος μεταμόσχευσης νεφρού και πρώτου έτους παρακολούθησης στα 50.000-60.000 ευρώ. Ετήσιο κόστος μεταμοσχευμένου νεφρού μετά το πρώτο έτος, 10.000-20.000 ευρώ.
Επίσης κόστος εμφύτευσης συσκευής μηχανικής υποστήριξης καρδιάς. 80.000-150.000 ευρώ.
Κόστος μεταμόσχευσης καρδιάς και πρώτου έτους παρακολούθησης, 50.000-60.000 ευρώ.
Το ετήσιο κόστος ασθενούς ΜΥΚ και μεταμοσχευμένου καρδιάς κατά το πρώτο έτος εκτιμάται στα 10.000-20.000 ευρώ.
Από τα παραπάνω στοιχεία προκύπτει ότι σε ορίζοντα δεκαετίας ένας ασθενής στην αιμοκάθαρση θα κοστίσει στο ελληνικό κράτος γύρω στα 500.000 ευρώ, ενώ ως μεταμοσχευμένος θα κοστίσει περίπου 200.000 ευρώ γλιτώνοντας περί τις 300.000 ετησίως.
Ετσι, αν στην Ελλάδα αυξάναμε τις μεταμοσχεύσεις νεφρού και καρδιάς στο επίπεδο π.χ. της Πορτογαλίας, θα είχαμε κάθε χρόνο μετατρέψει 400 επιπλέον ασθενείς στην αιμοκάθαρση σε μεταμοσχευμένους σώζοντας 12.000.000 ευρώ ετησίως.
Σε επίπεδο δεκαετίας οι 400 ασθενείς κάθε έτους εξοικονομούν 120 εκατομμύρια ευρώ.
Εάν επιπλέον μπει κανείς στη διαδικασία να υπολογίσει την απώλεια παραγωγικών ετών λόγω της καθήλωσης στον τεχνητό νεφρό, τότε το συνεπαγόμενο οικονομικό κόστος πολλαπλασιάζεται.
Παρόμοια εάν μεταμοσχεύονταν 40 επιπλέον ασθενείς καρδιακής ανεπάρκειας πριν καταστεί αναγκαία η τοποθέτηση συσκευής ΜΥΚ επί παραδείγματι στους μισούς από αυτούς, τότε θα εξοικονομούνταν περί τα 100.000 ευρώ ανά ασθενή ή 2 εκατομμύρια ευρώ ετησίως…».
Κι όμως παρά τα αδιάσειστα οικονομικά στοιχεία, το θέμα των μεταμοσχεύσεων παρέμεινε διαχρονικά τελευταίο στην ατζέντα των υπουργών Υγείας. Γιατί άραγε;
Θεωρίες συνωμοσίας μας κάνουν επιφυλακτικούς στη δωρεά οργάνων
Το 2009, η εταιρεία ICAP διενεργεί έρευνα του ευρωβαρόμετρου για την αντιμετώπιση της κοινής γνώμης στο θέμα των μεταμοσχεύσεων.
Οπως προκύπτει, σε περίπτωση εγκεφαλικού θανάτου προσφιλούς προσώπου το 41% θα δώριζε τα όργανα, το 34% θα αρνούνταν, ενώ το 25% δεν απάντησε.
Οι λόγοι της άρνησης οφείλονται, σύμφωνα πάντα με την έρευνα, στο γεγονός ότι ένα ποσοστό ύψους 45% δεν έχει εμπιστοσύνη στο σύστημα μεταμοσχεύσεων, στο σύστημα συναίνεσης για τη μεταμόσχευση και γενικότερα στο κοινωνικό σύστημα.
Το 31% λόγω φόβου κακοδιαχείρισης του ανθρώπινου σώματος (έλλειψη σεβασμού στη σορό του νεκρού), ένα 10% για θρησκευτικούς λόγους.
Μάλιστα καταγράφεται ότι σε σχέση με αντίστοιχη έρευνα που διενεργήθηκε το 2006 σημειώνεται μετακίνηση 10% από τη θετική γνώμη στο «δεν ξέρω-δεν απαντώ» και επίσης καταγράφεται το μεγαλύτερο ποσοστό στην Ευρώπη ως προς τη δυσπιστία των πολιτών στο γενικότερο σύστημα.
«Υπάρχει τεράστιο έλλειμμα ενημέρωσης των πολιτών και άγνοια βασικών εννοιών, όπως το τι είναι ο εγκεφαλικός θάνατος και η καχυποψία από την οικογένεια του αποβιώσαντος που αποτελεί τον βασικό ανασταλτικό παράγοντα για τη συναίνεσή τους στη διαδικασία δωρεάς», υπογραμμίζει ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Μεταμοσχευμένων Καρδιάς-Πνεύμονα ΣυνεχίΖΩ, Δημήτρης Μαγγίνας.
«Η δωρεά οργάνων πραγματοποιείται μόνο από εγκεφαλικά νεκρούς ανθρώπους, που νοσηλεύονται σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας και είναι διασωληνωμένοι σε αναπνευστήρα. Ο εγκεφαλικός θάνατος είναι μια μη αναστρέψιμη κατάσταση που ισοδυναμεί με τον θάνατο και δεν έχει καμία σχέση με τις χρόνιες φυτικές καταστάσεις (“κατάσταση φυτού”)», υπογραμμίζει ο ΕΟΜ.
Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι ο θάνατος επέρχεται όταν η καρδιά σταματήσει να χτυπά και οι πνεύμονες σταματήσουν την αναπνοή.
Ομως υπάρχουν μηχανές που υποστηρίζουν αυτές τις λειτουργίες και όταν ο εγκέφαλος δεν λειτουργεί πια.
Η ανεπανόρθωτη βλάβη του εγκεφαλικού στελέχους αποτελεί την ικανή και αναγκαία συνθήκη για να θεωρηθεί ο εγκέφαλος νεκρός.
Τα τεστ του εγκεφαλικού θανάτου γίνονται από τους γιατρούς ενώ ο ασθενής έχει αποσυνδεθεί από οποιοδήποτε μηχάνημα.
Για τη διάγνωση δε του εγκεφαλικού θανάτου συμμετέχουν τρεις έμπειροι γιατροί: ο θεράπων γιατρός, ένας νευρολόγος ή νευροχειρουργός και ένας αναισθησιολόγος.
Ο εγκεφαλικός θάνατος είναι οριστικός θάνατος και κανείς δεν μπορεί να επανέλθει.
Και αυτό γιατί ο εγκέφαλος είναι το κέντρο παροχής εντολών και αν αυτός νεκρωθεί κανένα άλλο όργανο δεν μπορεί να λειτουργήσει αυτοδύναμα.
«Εκπληκτική είναι επίσης η συνωμοσιολογία ως προς την εμπορία οργάνων. Απαιτούνται πολλές προϋποθέσεις για τη δωρεά οργάνων. Να είσαι υγιής, παίζουν ρόλο το βάρος, ο σωματότυπος, η ηλικία, η ιστοσυμβατότητα με τον λήπτη, απαιτείται σειρά εξετάσεων. Επομένως για να γίνει εμπόριο θα πρέπει να απευθυνθείς σε επίορκο γιατρό και σε ένα ολόκληρο νοσοκομείο που αποτελείται από επίορκους γιατρούς και νοσηλευτές. Είναι απίστευτη η άγνοια του κόσμου», προσθέτει ο κ. Μαγγίνας.
Η Εκκλησία θα μπορούσε να διαδραματίσει πιο ενεργό ρόλο στην υπόθεση της μεταμόσχευσης οργάνων, σύμφωνα με τον κ. Μαγγίνα.
Και αυτό καθώς ενώ η απόφαση της Ιεράς Συνόδου είναι θετική και πολλοί μητροπολίτες, όπως ο Μεσογαίας και Λαυρεωτικής Νικόλαος Χατζηνικολάου, υπερθεματίζουν ως προς την ανάγκη ενίσχυσης του κλίματος εμπιστοσύνης των πολιτών στη διαδικασία, δεν απουσιάζουν από τον ιερατικό κλάδο και οι φωνές της αποθάρρυνσης.
Κάτι εξακολουθεί να ζει
Με ιδιαίτερη συγκίνηση αναφέρεται παράλληλα ο πρόεδρος του συλλόγου στον δότη της καρδιάς του, τον Νικόλα.
Από σειρά τυχαίων γεγονότων ήρθε σε επαφή με την οικογένεια του εκλιπόντος που ζει στα Χανιά.
«Κάθε χρόνο τούς επισκέπτομαι, πηγαίνω στο νεκροταφείο και ανάβω ένα κεράκι στη μνήμη του. Είναι πολύ δύσκολο να το διαχειριστείς αυτό.
Ομως σας διαβεβαιώ, είναι μεγάλη παρηγοριά και για τους συγγενείς γιατί κάτι εξακολουθεί να υπάρχει από αυτόν που έφυγε.
Κάτι εξακολουθεί να ζει…».
Στο διαφημιστικό σποτ του ΕΟΦ ο ασθενής δηλώνει στον γιατρό του πως δεν τον ενδιαφέρει να γίνει δωρητής οργάνων.
«Δεν το βρίσκω κακό. Οποιος θέλει ας το κάνει. Θεωρητικά δεν είμαι αντίθετος με την ιδέα της δωρεάς».
«Και πολύ καλά κάνεις», του απαντά ο γιατρός. «Ξέρεις, οι εξετάσεις έδειξαν ότι χρειάζεσαι μεταμόσχευση…».
