Βάζω τα γάντια μου και βουρ για το μποστάνι

Τα τελευταία χρόνια ως απάντηση στην κρίση, ως μεράκι, ως διάθεση για καλύτερη τροφή, έχει καλλιεργηθεί ο πόθος των ανθρώπων να δημιουργήσουν έναν μικρό λαχανόκηπο στο μπαλκόνι, την ταράτσα τους, στον κήπο.

Ιστολόγια, σεμινάρια από Πανεπιστήμια και ιδιώτες ανθούν και βρίσκουν πρόσφορο έδαφος, όχι αποκλειστικά σε νέους ανθρώπους.

Εξ ου και η δημιουργία αστικών λαχανόκηπων, όπως ονομάστηκαν, από και σε πολλούς δήμους στης Αθήνας.

Εύλογα, πολλά τα ερωτήματα που γεννιούνται σε έναν εν δυνάμει ερασιτέχνη καλλιεργητή του άστεως.

Αξίζει τον κόπο; Στοιχίζει περισσότερο η δημιουργία ενός λαχανόκηπου στο σπίτι, απ’ ό,τι η αγορά των αναγκαίων ζαρζαβατικών ενός νοικοκυριού;

Κι αν το αποφασίσω τι μπορώ να καλλιεργήσω σε έναν μικρό χώρο; Να φυτέψω έτοιμα φυτά ή σπόρους; Πώς μπορώ να δημιουργήσω εγώ φυτά;

Τι ανάγκες έχει η καλλιέργεια λαχανικών; Στις διακοπές μας πώς θα ποτίζεται το μποστάνι μας;

Τα φυτά ενός αστικού λαχανόκηπου αντιμετωπίζουν τις ίδιες ασθένειες με αυτά που καλλιεργούνται στο έδαφος, εκτός πόλης;

Τι θα χρειαστώ από υλικά; Σε τι δοχεία να φυτέψω;

Παίζει ρόλο το υλικό από το οποίο είναι φτιαγμένη μια γλάστρα στην καλλιέργεια; Οι σάκοι φύτευσης είναι αξιόπιστοι;

Αυτά και άλλα πολλά ερωτήματα βρίσκουν απάντηση στο καινούργιο βιβλίο «Καλλιεργώ λαχανικά στο περιβόλι και στη βεράντα» της γεωπόνου Μαριάννας Ψύχαλου, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψύχαλου.

Διάβασα το πρώτο μέρος του βιβλίου, όπου εμπεριέχονται όλα τα συστήματα καλλιέργειας λαχανικών, οι μέθοδοι ελέγχου του χώματος αλλά και της βελτίωσής του, οι επιλογές σε συστήματα ποτίσματος, τα είδη των εργαλείων αλλά και το σωστό πρόγραμμα λίπανσης για κάθε καλλιέργεια και κάθε εποχή.

Οσο διάβαζα, τόσο με απορροφούσε η γνώση που μετέδιδε, σε γλώσσα απλή και κατανοητή, χωρίς κανένα ίχνος ξύλινης επιστημονικότητας.

Πέρασα αυτομάτως στο τρίτο μέρος του βιβλίου, που αφορά τη βιολογική αντιμετώπιση των ασθενειών οι οποίες μπορεί να προσβάλουν τα φυτά ενός λαχανόκηπου αλλά και τα συμπτώματα της κάθε ασθένειας και βρήκα πληροφορίες χρήσιμες όχι μόνο για επίδοξους καλλιεργητές, αλλά για όλους μας, ως καταναλωτές.

Ποια συμπτώματα προϊδεάζουν για ποιες ασθένειες κι αν ο καρπός (π.χ. ντομάτα) είναι καλό να καταναλωθεί ή του πρέπει η απομόνωση από το τραπέζι μας και το μποστάνι.

Μου λύθηκαν πολλές απορίες που με απασχολούσαν καιρό.

Ποια είναι αυτή η περίφημη τούτα που έχει φάει αγρούς και αγρούς, ανακάλυψα τα χαρακτηριστικά του περονόσπορου -το διάβασα μόνο και μόνο για να κατανοήσω την έκφραση «έπεσε περονόσπορος», βλέπετε για όλα τα πράγματα έρχεται η κατάλληλη στιγμή-, τι είναι το ωίδιο, γιατί τα φύλλα του μαρουλιού κατσαρώνουν και αποκτούν δυσμορφία, αλλά και για τα εγκαύματα που μπορεί να πάθουν από τον ήλιο λαχανικά όπως η ντομάτα, η μελιτζάνα και η πιπεριά.

Και κάποια στιγμή ανακάλυψα το αγαπημένο μου κομμάτι, που είναι τα φυσικής προέλευσης ιδιοσκευάσματα για την πρόληψη αλλά και την ήπια αντιμετώπιση ασθενειών και προσβολών, αλλά και κόλπα εμπειρικά για το πώς π.χ. μπορούμε να ανακόψουμε τη στρατιά των γυμνοσάλιαγκων και των σαλιγκαριών που αφανίζουν τα φυτά μας, τα διάφορα είδη παγίδων για έντομα, φράγματα για τα μερμήγκια και πολλά ενδιαφέροντα τα οποία μπορούν να εφαρμοστούν και για την προστασία ενός ανθόκηπου ή των φυτών της βεράντας μας.

Αφησα για το τέλος το δεύτερο μέρος του βιβλίου όπου δίνονται όλες οι συμβουλές για τις καλλιεργητικές ανάγκες τριάντα δύο φυτών, που παραδίδονται στον αναγνώστη αλφαβητικά.

Εποχές σποράς, μεταφύτευση, λίπανση, πότισμα, πολλαπλασιασμός, συγκομιδή. Τι θέλετε και δεν το βρήκα.

Ο,τι χρειάζεται μια καλή διατροφή από ζαρζαβάτια αλλά και φρούτα όπως το καρπούζι, το πεπόνι και η φράουλα. Βλίτα, ντομάτα, αγκινάρα, σέσκουλο, άνηθος, κρεμμύδι, μαϊντανός, το τρίπτυχο μελιτζάνα-πιπεριά, κολοκύθι, φυσικά πατάτα, ραπανάκι, ρόκα, σέλινο, σκόρδο, εννοείται φασολάκια και πολλά αγαπημένα ακόμη.

Εφτασα και σε μια πολύ ενδιαφέρουσα πληροφορία, η οποία βοηθά κάθε καταναλωτή που θέλει να τρώει ακολουθώντας την πραγματική εποχή συγκομιδής των λαχανικών, που δεν ήταν άλλη από το ετήσιο ημερολόγιο σποράς και φύτευσης λαχανικών ανά μήνα.

Πέρασα ένα υπέροχο απόγευμα διαβάζοντάς το, χωρίς να κουραστώ καθόλου.

Αντίθετα, μου χάρισε πραγματική συντροφιά, αίσθημα που έχει κανείς όταν έχει πάρει -εν προκειμένω- γνώση.

Κλείνοντάς το σκέφτηκα ότι ακόμη και να μην ασχοληθεί κανείς με την καλλιέργεια λαχανόκηπου, και μόνο γνώσεις κηπουρικής να θελήσεις να αποκτήσεις, αυτό το βιβλίο σού τις προσφέρει απλόχερα. Το λάτρεψα.

Ας ξεφυλλίσουμε λοιπόν μαζί τις σελίδες του, να σας δείξω τι ανακάλυψα, αρχής γενομένης από τον πρόλογο κιόλας που δίνει το στίγμα του συγγραφικού πονήματος.

«Η κηπουρική είναι η καλύτερη άσκηση υπομονής. Γι’ αυτό αν θέλετε τα προϊόντα σας να έχουν τα καλύτερα θρεπτικά και οργανοληπτικά χαρακτηριστικά, θα πρέπει να σέβεστε τον χρόνο της φύσης και την εποχικότητα.

Είναι σίγουρο ότι η φύση θα σας ανταμείψει.

Ωστόσο μην τρέφετε την αυταπάτη ότι με ένα βιβλίο μπορείτε να δώσετε απαντήσεις σε όλα.

Η γνώση είναι μια αρετή που αποκτάται με την ανάγνωση αλλά και βιωματικά μέσα από τις προσωπικές μας εμπειρίες και τις εμπειρίες των γύρω μας.

Γι’ αυτό είναι καλό να κρατάτε το δικό σας κηπουρικό ημερολόγιο και να ανταλλάσσετε απόψεις με άλλους κηπουρούς οι οποίοι μπορεί να έχουν αντιμετωπίσει ήδη το πρόβλημα που σας απασχολεί.

Η κηπουρική δεν είναι μοναχικό σπορ. Βρείτε τους καλλιεργητές της περιοχής σας, ανταλλάξτε σπόρους, προϊόντα και εργαλεία».

Οι προϋποθέσεις για τη σωστή επιλογή του κατάλληλου σημείου που θα φιλοξενήσει τον λαχανόκηπό σας, είτε στον κήπο είτε στο μπαλκόνι, είναι:

► Να μην έχει σκιά (μακριά από μεγάλα δέντρα και κτίρια). Σε νότιες περιοχές με υψηλές καλοκαιρινές θερμοκρασίες προτιμήστε νοτιοανατολικό προσανατολισμό, για να αποφύγετε τον δυνατό ήλιο του μεσημεριού.

► Να είναι προστατευμένο από τον βοριά (αποφυγή παγετών).

► Να μη λιμνάζουν στο σημείο νερά (καλή αποστράγγιση).

 Μικρό μυστικό: Αν θέλετε να αποφύγετε τις μικρές καφέ κηλίδες στα πλακάκια της αυλής ή της βεράντας από το νερό που στάζει από τις γλάστρες, ρίξτε στον πυθμένα της γλάστρας μια στρώση χαλικιού, στη συνέχεια στρώστε από πάνω γαιοΰφασμα και στο τέλος γεμίστε τη με το μείγμα χώματος. Με αυτό τον τρόπο θα έχετε δημιουργήσει σε κάθε γλάστρα ένα φυσικό φίλτρο και το νερό που θα στάζει θα είναι σχεδόν καθαρό.

Απαλαγείτε από τα ζιζάνια με ξίδι

Συνταγή: Σε 1 λίτρο λευκό ξίδι, διαλύστε 60 γραμμάρια αλάτι και προσθέστε μια κουταλιά υγρό σαπούνι πιάτων (για να προσκολλάται καλύτερα το διάλυμα στο φύλλωμα).

Ανακατέψτε καλά μέχρι να διαλυθεί το αλάτι και στη συνέχεια ψεκάστε τα ζιζάνια που θέλετε να εξολοθρεύσετε.

Η τεχνική είναι αποτελεσματικότερη σε νεαρά ζιζάνια και όταν εφαρμόζεται ηλιόλουστη και ζεστή ημέρα.

Η συνταγή με το αλάτι είναι προτιμότερο να εφαρμόζεται σε περιοχές που δεν πρόκειται κατόπιν να φυτευτούν, όπως διάδρομοι, επιφάνειες στρωμένες με χαλίκια κ.λπ.

Αν έχετε ευαίσθητο δέρμα, χρησιμοποιήστε γάντια και γυαλιά.

Καλά κηπουρέματα να έχετε και καλή σοδειά!

Παρτέρια

Δουλεύοντας με παρτέρια διαστάσεων 1,20 x 1,20 μπορείτε να κάνετε εύκολα τους υπολογισμούς σας, ακολουθώντας τον παρακάτω κανόνα:

Ενα παρτέρι διαστάσεων 1,5 τ.μ. θα παράγει σοδειά που θα καλύπτει τις ημερήσιες ανάγκες ενός ατόμου για σαλατικά κατά την εκάστοτε καλλιεργητική περίοδο.

Οσο κι αν σας φαίνεται περίεργο, αυτό το μικρό παρτέρι είναι ικανό να παράγει μεγάλη ποσότητα λαχανικών. Ιδού η λίστα της σοδειάς την περίοδο της άνοιξης:

1 λάχανο, 1 μπρόκολο, 1 κουνουπίδι, 4 μαρούλια, 4 κόκκινες σαλάτες και έπειτα 16 φρέσκα κρεμμυδάκια, ½ κιλό αρακά, 8 μάτσα αντίδια, 9 μάτσα σπανάκι και έπειτα 9 γογγύλια, 32 καρότα, 16 παντζάρια, και 4 μάτσα από τα φύλλα τους, 32 ραπανάκια.

 Κολπάκι: Αν είστε δεινός μάστορας, μπορείτε να βιδώσετε στον πάτο του παρτεριού σας ροδάκια για εύκολη μετακίνηση ή να στερεώσετε από τη μια πλευρά πλέγμα με μεταλλικό σκελετό για να υποστυλώσετε τα αναρριχώμενα φυτά σας.

Λαχανόκηπος σε γλάστρες

Η καλλιέργεια σε δοχεία σάς δίνει την επιλογή να έχετε έναν « κινητό» λαχανόκηπο και τα πλεονεκτήματά του αφορούν: την ευκολία κατασκευής, τη δυνατότητα αξιοποίησης μικρών χώρων, τις ελεγχόμενες συνθήκες για καταπολέμηση ασθενειών και εχθρών, την εύκολη εγκατάσταση αυτόματου συστήματος άρδευσης.

Καλλιέργειες που αναπτύσσονται καλά σε δοχεία:

• πράσινες σαλάτες (μαρούλι, ρόκα, αντίδια κ.λπ.),

• σπανάκι,

• μελιτζάνα,

• σέσκουλα,

• παντζάρια,

• ραπανάκια,

• καρότα,

• πιπεριές,

• θαμνώδεις και αναρριχώμενες ποικιλίες φασολιάς

• θαμνώδεις ποικιλίες ντομάτας και αγγουριού,

• φρέσκα κρεμμυδάκια,

• αρωματικά φυτά (μαϊντανός, άνηθος κ.λπ.).

Το χώμα του λαχανόκηπου

Δεν υπάρχουν εύρωστα φυτά χωρίς εύρωστες ρίζες και εύρωστες ρίζες χωρίς πλούσιο χώμα.

↬ Το τεστ ετοιμότητας του εδάφους

Πάρτε μια χούφτα χώμα και σφίξτε τη μέσα στην παλάμη σας. Κατόπιν ανοίξτε την και παρατηρήστε:

● Αν έχει γίνει σχεδόν σκόνη, το έδαφος είναι πολύ ξηρό. Για να το καλλιεργήσετε θα πρέπει ή να περιμένετε να βρέξει ή να το ποτίσετε μέχρι να μαλακώσει καλά σε βάθος λίγων εκατοστών και να επέμβετε την επόμενη μέρα.

● Αν σφίγγοντας το χώμα τρέξουν από την παλάμη σας νερά και το χώμα έχει γίνει λάσπη, είναι πολύ υγρό και θα πρέπει να περιμένετε να στεγνώσει.

● Αν το χώμα είναι νωπό και καθώς ανοίγετε την παλάμη σας διακρίνετε τους σβόλους ακέραιους, είναι έτοιμο για σκάψιμο.

↬ Εμπειρικό τεστ προσδιορισμού της οξύτητας

● Πάρτε μια φτυαριά χώμα από τον κήπο σας.

● Αφαιρέστε τις πέτρες και τα ξένα υλικά και σπάστε τους σβόλους.

● Με ένα πλαστικό κουτάλι πάρτε μια κουταλιά χώμα και στάξτε επάνω του μερικές σταγόνες ξίδι. Αν το χώμα αφρίσει, σημαίνει ότι είναι αλκαλικό με ph μεγαλύτερο από 7,5.

● Ξαναγεμίστε το κουτάλι με χώμα. Βρέξτε το με νερό και ρίξτε του μια πρέζα μαγειρική σόδα. Αν αφρίσει, το έδαφος είναι όξινο και το ph μικρότερο από 5.

Η επιλογή της μεθόδου καλλιέργειας είναι το δεύτερο βήμα στη δημιουργία ενός λαχανόκηπου και βασίζεται κυρίως στον διαθέσιμο χώρο και στο κόστος.

↬ Λωρίδες φύτευσης

Τα υπέρ: μικρό κόστος κατασκευής, μειώνεται η απώλεια εδαφικής υγρασίας.

Τα κατά: εφαρμόζεται μόνο σε κήπο, απαιτεί πολύ χώρο, η προετοιμασία του εδάφους είναι χρονοβόρα, είναι κοπιαστικό γιατί πρέπει να σκύβεις, είναι χαμηλής αισθητικής.

↬ Πλαστικά δοχεία ή σάκοι φύτευσης

Τα υπέρ: μπορείτε να τα τοποθετήσετε παντού, μεταφέρονται εύκολα σύμφωνα με τις απαιτήσεις κάθε εποχής, αυξάνονται και μειώνονται σε αριθμό ανάλογα με τις απαιτήσεις, εκμετάλλευση μικρών χώρων.

Τα κατά: υψηλό κόστος αγοράς, χρειάζονται τακτικό πότισμα και λίπανση.