Είδα στην προχθεσινή «Εφ.Συν.» ρεπορτάζ του Γιώργου Πετρόπουλου για το επικείμενο συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας, 30 Μαρτίου με 2 Απριλίου 2017, που θα είναι το 20ό του ιστορικού κόμματος. Αμέσως θυμήθηκα ένα άλλο 20ό συνέδριο, επίσης κομμουνιστικού κόμματος, που δεν υπάρχει πια, εδώ και 25 χρόνια, ούτε το συγκεκριμένο κόμμα ούτε η χώρα στην οποία ανήκε∙ για να κυριολεκτώ, δεν υπάρχει το κόμμα στο οποίο ανήκε η χώρα.
Αλλά εκείνο το 20ό συνέδριο, ενός άλλου κομμουνιστικού κόμματος, μιας άλλης χώρας, που έγινε πριν από 61 χρόνια, Φεβρουάριο με Μάρτιο 1956, άφησε εποχή και, όπως λέμε, πέρασε στην Ιστορία και καθόρισε μετέπειτα εξελίξεις που αναπτέρωσαν ελπίδες. Αφού πρώτα, τα όσα αποκαλύφθηκαν σε εκείνο το συνέδριο, άφησαν άφωνη την ανθρωπότητα∙ ή, εν πάση περιπτώσει, το μέρος εκείνο της ανθρωπότητας που δεν περιορίζεται στη «μία και μοναδική αλήθεια».
Τότε ξεκίνησε, επίσημα, στη Σοβιετική Ενωση και στο ΚΚΣΕ, η περίφημη αποσταλινοποίηση (με ό,τι μπορούσε να σημαίνει, τότε και μετέπειτα, αυτός ο όρος και πόσοι και πώς την πίστεψαν και την εφάρμοσαν). Τότε πάντως ξεκίνησε επίσημα, τρία χρόνια μετά τον θάνατο του Στάλιν, μετά από διεργασίες εκκαθαριστικές, εν κρυπτώ και παραβύστω (Στάλιν ήταν αυτός, η διαδοχή δεν ήταν καθόλου εύκολη∙ πέσανε κεφάλια).
Επικράτησε, εν τέλει, ο Νικίτα Χρουστσιόφ (τότε τον λέγανε Κρούστσεφ), ο οποίος και «σάλπισε» την αποσταλινοποίηση, στις 25 Φεβρουαρίου 1956, με τον μνημειώδη λόγο του «Περί της προσωπολατρίας και των συνεπειών της»∙ κεκλεισμένων των θυρών, παρακαλώ∙ διά παν ενδεχόμενον.
«Κι εσύ τι έκανες τότε, σύντροφε;», ρώτησε τον Χρουστσιόφ σύνεδρος, αλλά με σημείωμα ανυπόγραφο! Ανατριχιάζεις και που τα σκέφτεσαι. Οργισμένος ο Χρουστσιόφ απάντησε: «Ο,τι κάνεις κι εσύ τώρα, σύντροφε, που δεν αποκαλύπτεις το όνομά σου. Δεν τολμούσα να εκφράσω ευθέως τις απόψεις μου»…
