Οταν ο δικός μου ήταν στην «Ελευθεροτυπία» (που έκλεισε το 2011) είχε, πέρα απ’ την καθαρά δημοσιογραφική του δουλειά, την υποχρέωση να υποδέχεται και να ξεναγεί ομάδες μαθητών από σχολεία στην εφημερίδα. Μια φορά, λοιπόν, υποδέχτηκε μια τάξη ενός Κλασικού Λυκείου από την Ισπανία!
Αφού τους ξενάγησε στα γραφεία, τα τυπογραφεία και το πιεστήριο, πήγαν όλοι μαζί στο κυλικείο, όπου συζήτησαν «περί πάντων και άλλων τινών».
Ενθουσιασμένος ο δικός μου απ’ το ενδιαφέρον των ξένων μαθητών για την Ελλάδα και την ελληνική γλώσσα, ρώτησε τους συνοδούς καθηγητές τους πώς ακριβώς αξιοποίησαν τις μέρες τους στη χώρα μας, συνδυάζοντας τη διασκέδαση και το μάθημα. Και οι καθηγητές τού έδωσαν το εξής παράδειγμα:
■ «Χθες πήραμε απ’ τον Πειραιά το καράβι και πήγαμε στην Αίγινα. Οταν ξεκίνησε το ταξίδι, μοίρασα στα παιδιά τα εισιτήριά τους και τους ζήτησα να τα διαβάσουν και να βρουν ποιες λέξεις ήξεραν και τι σήμαιναν.
Πρώτα, λοιπόν, βρήκαν τη λέξη “εισιτήριον”, μετά (στις κρατήσεις “υπέρ τρίτων”) τις λέξεις “Ναυτικόν”, “Απομαχικόν”, “Ταμείον” κ.λπ.
Ηταν κάτι σαν πνευματικό παιχνίδι, μια και τις λέξεις αυτές τις είχαμε διδάξει στο μάθημα των ελληνικών. Μετά, καθίσαμε σ’ ένα καφέ στην Αίγινα και τις αναλύσαμε!».
Την άλλη μέρα, ο δικός μου βάλθηκε να παίξει μόνος του το «παιχνίδι» των λέξεων εκείνων. Και άρχισε απ’ το «εισιτήριο»:
Πρόκειται για ουσιαστικοποιημένο ουδέτερο του επιθέτου «εισιτήριος», που θα πει «σχετικός ή αναγκαίος για την είσοδο», π.χ. «η εισιτήριος διαδικασία». Από την πρόθεση «εις» και το ρήμα «είμι» (έρχομαι, πηγαίνω) απ’ όπου και το «ίτε παίδες Ελλήνων».
Μετά έπιασε το «Ναυτικόν»: Από την πανάρχαιη λέξη «ναυς» (ινδοευρωπαϊκής προέλευσης) που οι αρχαίοι χρησιμοποιούσαν για το πολεμικό πλοίο -ενώ, λέγοντας «πλοίον», εννοούσαν το εμπορικό καράβι. Απ’ τη λέξη «ναυς» έχουμε το αγγλικό navy, το λατινικό navis, το ισπανικό nave και τη φίρμα Nautica που είναι πολύ της μόδας.
Και το «Απομαχικόν»; Από την πρόθεση «από» και τη «μάχη», λέξη που χρησιμοποιείται και σήμερα αυτούσια και με την ίδια έννοια, αν και την πρωτοβρίσκουμε στη μυκηναϊκή εποχή (makata-μαχατάς-μαχητής). Δηλαδή λέξη με ηλικία πάνω από 3.500 χρόνια!
Οσο για το «Ταμείον», είναι κι αυτή μυκηναϊκή λέξη, που όμως στην «Ιλιάδα» του Ομήρου σήμαινε (ο Ταμίας) αυτόν που κόβει και μοιράζει την τροφή. Στην κλασική Αθήνα υπήρχαν οι «ελληνοταμίες», οι θησαυροφύλακες.
Είμαι σίγουρη ότι και σε κάποια ελληνικά σχολεία, κάποιοι μερακλήδες δάσκαλοι θα χρησιμοποιούν παρόμοιες μεθόδους για να κάνουν τα παιδιά να αγαπήσουν τη γλώσσα μας, συνδυάζοντας παιχνίδι και μάθημα.
* Η Αλλοπάρ μου είναι μια πανέμορφη, τετραπέρατη και αλλοπαρμένη (λόγω κροτοφοβίας) σκυλίτσα, το καμάρι της αυλής μας. Της συνιστώ να μην είναι και τόσο σίγουρη για κάποια πράγματα, πάντως…
