Καταστροφική στεγαστική πολιτική

Πληθαίνουν τελευταία οι μελέτες, εκθέσεις και δημόσιες παρεμβάσεις για το ζήτημα της στεγαστικής κρίσης, που στην Ελλάδα προσλαμβάνει την οξύτερη μορφή της πανευρωπαϊκά. Τα δεδομένα είναι αδιαμφισβήτητα:

– Το μέσο νοικοκυριό στην Ελλάδα δαπανά το 35,5% του διαθέσιμου εισοδήματός του για έξοδα στέγασης, έναντι μέσου ευρωπαϊκού όρου 19%.

– Το ποσοστό του ελληνικού πληθυσμού που αναγκάζεται να ξοδέψει πάνω από το 40% του εισοδήματός του για στέγαση (ενοίκιο/δάνειο, θέρμανση, λογαριασμοί κοινής ωφέλειας) ανέρχεται σε 28,9%, έναντι 8,2% του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

– Σύμφωνα με τον Δείκτη Τιμών Διαμερισμάτων της Τραπέζης της Ελλάδος (ΤτΕ), οι τιμές των διαμερισμάτων έχουν αυξηθεί κατά 67% σε σχέση με το 2019 και κατά 47% σε σύγκριση με το 2021. Στην Αθήνα (Περιφέρεια Αττικής), η οποία ηγείται σταθερά της κούρσας των ανατιμήσεων, οι τιμές από το 2018 μέχρι σήμερα έχουν σχεδόν διπλασιαστεί (αύξηση πλησίον του +96%).

Οσον αφορά τα ενοίκια, οι αυξήσεις είναι ακόμη μεγαλύτερες, καθώς η ζήτηση είναι μαζική και ανελαστική.

Λίγο-πολύ έχουν καταγραφεί και οι αιτίες, που συνοψίζονται στην ετεροβαρή σχέση μεταξύ υπερβάλλουσας ζήτησης (εσωτερική λόγω μείωσης του ποσοστού ιδιοκατοίκησης, εξωτερική λόγω «υπερτουρισμού», «χρυσής βίζας» και αλματώδους επέκτασης της βραχυχρόνιας μίσθωσης για να καλυφθεί κυρίως η εξωτερική ζήτηση).

Οσον αφορά τον τρόπο αντιμετώπισης του προβλήματος όμως, οι απόψεις διίστανται. Η κυβέρνηση ακολούθησε μια πολιτική παρακολούθησης και «επιτήρησης» της διαδικασίας αύξησης των τιμών, με μέτρα για τον σχετικό περιορισμό του Αirbnb σε περιοχές υψηλού κορεσμού και ενώ είχαν αρχίσει να κάμπτονται τα ποσοστά αύξησης των τιμών (πρώτα στα κεντρικά διαμερίσματα του δήμου της Αθήνας και σε δεύτερο χρόνο της Θεσσαλονίκης). Ακόμη χειρότερα, πυροδότησε την αύξηση των τιμών στα παλαιά ακίνητα με το πρόγραμμα «Σπίτι μου» (κυρίως με το «Σπίτι μου» ΙΙ).

Στη δημόσια συζήτηση που εξελίσσεται τώρα, το σημείο εστίασης είναι σχεδόν αποκλειστικά το άνοιγμα των «κλειστών» σπιτιών, οι δε προτάσεις που κατατίθενται απολήγουν στην επιδότηση του κατασκευαστικού τομέα και των ιδιοκτητών.

Ωστόσο, δεν υπάρχει τρόπος να ανακουφιστούν τα λαϊκά στρώματα από τα βάρη των δυσβάστακτων δαπανών για τη στέγαση αν δεν υπάρξει σχεδιασμός για α) κοινωνική κατοικία, β) περιορισμό του «υπερτουρισμού» (κατάργηση «χρυσής βίζας», περιορισμό του Αirbnb), γ) μέτρα όχι μόνο κινήτρων αλλά και αντικινήτρων για τα κλειστά σπίτια.

Τη λύση δεν θα την υποδείξουν οι ενώσεις των ιδιοκτητών ή των κατασκευαστών, αλλά μια κυβέρνηση που θα αποφασίσει να πάρει μέτρα για λογαριασμό των λαϊκών στρωμάτων.