Υπεράνω νόμου το λόμπι των φυτοφαρμάκων;

Πάνω από 57.000 προϊόντα φυτοφαρμάκων βρίσκονται επί του παρόντος καταχωρισμένα για χρήση στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα οποία κυμαίνονται από ισχυρές χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται στη συμβατική γεωργία, έως κοινά εντομοαπωθητικά που έχουν εγκριθεί για χρήση σε παιδιά. Και όπως αποδεικνύεται από συσσωρευμένα επιστημονικά στοιχεία, ορισμένα από αυτά συνδέονται με ασθένειες που κυμαίνονται από τον καρκίνο έως τη νόσο του Πάρκινσον.

Αλλά ξεκινώντας από το 2024, ένας ισχυρός συνασπισμός κατασκευαστών χημικών και βιομηχανικών ομάδων ξεκίνησε μια συντονισμένη προσπάθεια σε εθνικό επίπεδο στις Ηνωμένες Πολιτείες για την ψήφιση «νόμων περί ανοσίας», δηλαδή νομοσχεδίων που έχουν σχεδιαστεί για να προστατεύουν τις εταιρείες από πιθανές νομικές αξιώσεις που συνδέονται με βλάβες από τα παραγόμενα φυτοφάρμακά τους. Μόνο τα τελευταία τρία χρόνια, οι λομπίστες της βιομηχανίας φυτοφαρμάκων προσπάθησαν να ψηφίσουν νομοθεσία για την ανοσία στα φυτοφάρμακα σε 15 διαφορετικές Πολιτείες των ΗΠΑ.

Στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας άσκησης πίεσης από τη βιομηχανία βρίσκεται ένα βασικό νομικό ερώτημα: Ποια ευθύνη έχουν οι εταιρείες φυτοφαρμάκων να προειδοποιούν τους χρήστες και τους καταναλωτές για πιθανούς κινδύνους για την υγεία από τα προϊόντα τους; Σε πολλές Πολιτείες, οι πολίτες μπορούν επί του παρόντος να υποβάλουν αγωγές για «παράλειψη προειδοποίησης» εάν θεωρήσουν ότι μια εταιρεία απέκρυψε πληροφορίες σχετικά με τις παθήσεις που σχετίζονται με ένα φυτοφάρμακο.

Οι κατασκευαστές χημικών ουσιών που υποστηρίζουν τους «νόμους περί ανοσίας» στα φυτοφάρμακα θεωρούν ότι οι εταιρείες θα πρέπει να προστατεύονται από αυτές τις αγωγές, εφόσον χρησιμοποιούν ετικέτες εγκεκριμένες από την Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος (EPA). Αλλά οι αντιτιθέμενοι λένε ότι αυτή η προδιαγραφή είναι επικίνδυνα ανεπαρκής, καθώς υπάρχουν μακροχρόνιες ανησυχίες σχετικά με τη διαδικασία αξιολόγησης φυτοφαρμάκων από την EPA. Για παράδειγμα, οι επίσημες ετικέτες της EPA για το ζιζανιοκτόνο γλυφοσάτη εξακολουθούν να μη φέρουν προειδοποίηση για καρκίνο, παρά τα αυξανόμενα στοιχεία ότι μπορεί να προκαλέσει τη νόσο. Ακόμα και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας την αποκαλεί «πιθανώς καρκινογόνο».

«Η επιστήμη είναι αρκετά σαφής», δήλωσε ο Ντάνιελ Χινκλ, ανώτερος σύμβουλος πολιτικής και κρατικών υποθέσεων στην Αμερικανική Ενωση για τη Δικαιοσύνη. «Τα στοιχεία συνεχίζουν να συσσωρεύονται και οι κατασκευαστές φυτοφαρμάκων συνεχίζουν να χάνουν στις δικαστικές αίθουσες».

Εν τω μεταξύ, ένας αυξανόμενος όγκος έρευνας συνδέει ένα ευρύ φάσμα βλαβών στην υγεία με τα συνήθως χρησιμοποιούμενα φυτοφάρμακα, συμπεριλαμβανομένων των νευροαναπτυξιακών επιπτώσεων, των αναπνευστικών προβλημάτων και του μειωμένου IQ στα παιδιά, των προβλημάτων υγείας όπως οι ηπατικές και μεταβολικές ασθένειες και ο καρκίνος.

Σε αρκετές δικαστικές υποθέσεις-ορόσημα έχουν κριθεί οι κατασκευαστές χημικών ουσιών υπεύθυνοι για ασθένειες όπως ο καρκίνος και οι νευρολογικές παθήσεις, με αποτέλεσμα δισεκατομμύρια δολάρια να πηγαίνουν σε αποζημιώσεις από τους κατασκευαστές φυτοφαρμάκων. Μόνο η Bayer έχει πληρώσει πάνω από 11 δισεκατομμύρια δολάρια σε διακανονισμούς για πρόκληση καρκίνων που συνδέονται με τα προϊόντα της. Σε απάντηση, η χημική βιομηχανία έχει επενδύσει εκατομμύρια δολάρια σε πιέσεις για «νόμους περί ανοσίας» σε φυτοφάρμακα σε πολιτειακό και ομοσπονδιακό επίπεδο. «Είναι πολύ σαφές ότι πρόκειται για μια συντονισμένη εκστρατεία της βιομηχανίας για να απαλλάξει τον εαυτό της από τη νομική ευθύνη για βλάβες στην υγεία από αυτές τις χημικές ουσίες», αναφέρει ο Χινκλ.

Τα τελευταία τρία χρόνια, οι αντιτιθέμενοι πολέμησαν κατά των προτεινόμενων «νομοσχεδίων ανοσίας» σε 15 διαφορετικές Πολιτείες. Τελικά, τα νομοσχέδια ψηφίστηκαν μόνο στην Τζόρτζια, τη Βόρεια Ντακότα και το Κεντάκι. «Οι Πολιτείες όπου ψηφίστηκαν αυτά τα νομοσχέδια έχουν μερικά από τα υψηλότερα ποσοστά καρκίνου στο έθνος», δήλωσε η Τζόι Ριβς, διευθύντρια στο Συμβούλιο Ρέιτσελ Κάρσον.

Αυτό που αποδεικνύεται είναι ότι η εκστρατεία πίσω από τους νόμους περί ασυλίας στα φυτοφάρμακα είναι τόσο εξελιγμένη, όσο και καλά χρηματοδοτούμενη. Ο Χινκλ λέει ότι ένας κεντρικός μοχλός της προσπάθειας είναι η Modern Ag Alliance (MAA), μια ομάδα άσκησης πίεσης και δημοσίων σχέσεων που ιδρύθηκε από την Bayer, τον κατασκευαστή του ζιζανιοκτόνου Roundup, το 2024. Σύμφωνα με δημόσιες καταθέσεις, η MAA δαπάνησε περίπου 1,6 εκατομμύρια δολάρια για άσκηση πίεσης μόνο στο Τενεσί το 2025.

Τον περασμένο μήνα, οι ομοσπονδιακοί νομοθέτες στις ΗΠΑ απέρριψαν συντριπτικά μια προσπάθεια εισαγωγής μιας διατύπωσης «περί ασυλίας» για τα φυτοφάρμακα στο «Γεωργικό Νομοσχέδιο». Εβδομήντα τρεις Ρεπουμπλικανοί συνέπραξαν με τους Δημοκρατικούς στην αντίθεση για τη διάταξη περί ασυλίας στα φυτοφάρμακα. Αναμφισβήτητα ήταν μια εκπληκτική ήττα για το λόμπι των φυτοφαρμάκων, αν και αυτά τα νομοσχέδια εξακολουθούν να εμφανίζονται παντού σε επίπεδο Πολιτειών και αυτή τη στιγμή βρίσκονται στις προτεινόμενες νομοθεσίες σε 10 αμερικανικές Πολιτείες.

● Με πληροφορίες από τον ανεξάρτητο δημοσιογραφικό οργανισμό Grist.