Τη μέρα που δημοσιεύεται αυτό το κείμενο στο έντυπο «Καρέ Καρέ», οι Iron Maiden πραγματοποιούν τη 16η συναυλία τους στην Ελλάδα. Λίγο πριν οι ακάματοι γερόλυκοι της θρυλικής βρετανικής μπάντας αποθεωθούν από το αθηναϊκό κοινό, τραντάζοντας τη σκηνή του ΟΑΚΑ με τα «σιδερένια» riffs τους, βυθιζόμαστε στον κόσμο τους μέσα από τις σελίδες μιας ιδιαίτερης κόμικς έκδοσης.
Το «Piece of Mind» είναι ένας συλλεκτικός τόμος αφιερωμένος στα 40 χρόνια από την κυκλοφορία του ομώνυμου δίσκου των Iron Maiden. Κυκλοφόρησε στα ελληνικά το καλοκαίρι του 2025 από τις εκδόσεις Οξύ, σε συνεργασία με το Monsterville. Πριν δούμε όμως αναλυτικά την αφιερωματική συλλογή, θα μεταφερθούμε τέσσερις και πλέον δεκαετίες πίσω. Τότε που η φήμη της Σιδηράς Παρθένου επεκτάθηκε προς όλα τα σημεία του ορίζοντα, πέρα από τα υδάτινα σύνορα της Γηραιάς Αλβιώνος.
Ενας δίσκος-σταθμός
Οπως είναι γνωστό στους φαν, κάθε studio album από τους δεκαεπτά δίσκους που έχουν κυκλοφορήσει οι Maiden από το 1980 μέχρι το 2021 συνιστά και ένα διαφορετικό θεματικό «σύμπαν». Στίχοι, ήχοι και εικαστικό στιλ μάς «ταξιδεύουν» σε πολιτισμούς και γεγονότα, σε τόπους πραγματικούς, μυθικούς και φανταστικούς. Πεδία προσφιλή, βεβαίως, για την τέχνη των κόμικς, μια και η ενέργεια των μεϊντενικών τραγουδιών μοιάζει να αποζητά τη γλώσσα της εικονογραφημένης αφήγησης.
Το «Piece of Mind» του 1983 είναι ο δίσκος που επισφράγισε την ανοδική πορεία της μπάντας μετά το «The Number of the Beast» της προηγούμενης χρονιάς. Είναι ο τέταρτος δίσκος τους και ο δεύτερος με τραγουδιστή τον Bruce Dickinson, ο οποίος το 1982 διαδέχθηκε τον Paul di’Anno. Αποτελεί τον αγαπημένο δίσκο του Dickinson και έναν από τους αγαπημένους του αρχηγού Steve Harris, ο οποίος, όπως έχει δηλώσει, «εμπεριέχει όλη την ουσία των Iron Maiden». Δύσκολα θα βρεθεί οπαδός που να μην τον συμπεριλάβει στα 5 καλύτερα άλμπουμ τους.
Πρόκειται, άλλωστε, για το άλμπουμ που περιλαμβάνει κλασικές κομματάρες όπως το «Flight of Icarus» και το «The Trooper», αλλά και το ξεσηκωτικό «Where Eagles Dare» ή το επικό «To Tame a Land”. Λογοτεχνία, πόλεμος, τρόμος, μυστικισμός και ιστορικές αναφορές συγκροτούν τη μυθολογία του σε 9 τραγούδια, τα οποία μετατράπηκαν σε 9 μικρής φόρμας ιστορίες κόμικς, φιλοτεχνημένες από σπουδαίους συγγραφείς, εικονογράφους και μουσικούς, οι οποίοι μεγάλωσαν με τον ήχο των Maiden.
Κάθε τραγούδι το επιμελήθηκαν διαφορετικοί δημιουργοί, προσεγγίζοντάς το από ξεχωριστή σκοπιά και με διαφορετική τεχνοτροπία. Το αποτέλεσμα είναι ένας συλλογικός τόμος που τιμά την παρακαταθήκη της μπάντας. Δεν δεσμεύεται απαραίτητα από την αισθητικοποίηση που έχουν προσδώσει οι Iron Maiden στα τραγούδια τους (στα βιντεοκλίπ και επί σκηνής), αλλά εμπεριέχει την προσωπική ματιά, τη φαντασία, την ένταση και το πάθος όσων ανέλαβαν τη μετατροπή τους σε κόμικς.
Από τον δίσκο στα καρέ
Κρίνοντας το βιβλίο από το… εξώφυλλο, ο Eddie μάς δίνει ένα δυνατό μήνυμα ελευθερίας, σπάζοντας τα δεσμά με τα οποία απεικονιζόταν στο εξώφυλλο του δίσκου. Τότε ήταν η πρώτη εμφάνιση του ζόμπι-μασκότ, κουρεμένου γουλί, αλυσοδεμένου και λοβοτομημένου σε ένα κελί. Τώρα οι αλυσίδες σπάνε.
Κάθε κομμάτι αποκτά τη δική του αφηγηματική και γραφική υπόσταση. Το εναρκτήριο Where Eagles Dare, εμπνευσμένο από την ομώνυμη πολεμική ταινία του 1968, απεικονίζει την παράτολμη επιχείρηση του σμήνους των αμερικανικών Mustang P-51C κατά ενός ναζιστικού οχυρού το 1944 στις Βαυαρικές Αλπεις, θυμίζοντας τεχνοτροπικά τα βρετανικά πολεμικά κόμικς των 70s. Το Revelations, με την υπογραφή και του Bruce Dickinson, γίνεται μια γοτθική ιστορία του 19ου αιώνα όπου αποτυπώνονται οι εσωτεριστικές του αναζητήσεις: αποκρυφισμός, πνευματική δοκιμασία, θνητότητα, θεία κρίση, αποκαλυπτική εμπειρία. Το Flight Of Icarus δεν εξιστορεί απλώς τον αρχαιοελληνικό μύθο: ο «Ικαρος» εδώ είναι ο τραγικός επαναστάτης και η ιστορία του μια περιπέτεια ενηλικίωσης. Στο Die With Your Boots On, ο έρωτας και ο πόλεμος, η ζωή και ο θάνατος λειτουργούν ως αντιθετικά δίπολα, ενώ το σύμβολο «Ζ» μοιάζει να παραπέμπει στον ρωσικό στρατό που εισέβαλε στην Ουκρανία.
Ακολουθεί το The Trooper, μία από τις πιο αναγνωρίσιμες ωδές της μπάντας. Εδώ η έμπνευση δεν περιορίζεται στη μάχη/σφαγή της 25ης Οκτωβρίου 1854 στην Μπαλακλάβα της Κριμαίας, αλλά παρουσιάζει, εν είδει λούπας, τη διαχρονική επαναληψιμότητα του βροτοκτόνου Πολέμου από την αρχαιότητα μέχρι το μακρινό μέλλον. Στο Still Life το κόμικς μένει πιο πιστό στο τραγούδι, πραγματευόμενο τον φόβο του πνιγμού και του άνδρα που πιστεύει ότι βλέπει πρόσωπα στον πάτο μιας πισίνας.
Πιστή μένει και η ιστορία Quest for Fire για τη σύγκρουση προϊστορικών φυλών, 80.000 χρόνια πριν, για την ανάκτηση της φωτιάς, με την αστεία αναφορά στη συνύπαρξη ανθρώπων και δεινοσαύρων να τρολάρεται καταλλήλως. Το Sun and Steel, γραμμένο από τον Dickinson για τον θρυλικό σαμουράι Μιγιαμότο Μουσάσι, αποδίδεται ως ένας ύμνος στην ιαπωνική τέχνη του πολέμου.
Οπως ο δίσκος, έτσι και το λεύκωμα κλείνει με το επικό To Tame a Land, εμπνευσμένο από το «Dune» του Frank Herbert: η μόνη ιστορία χωρίς λόγια, αφήνοντας τις εικόνες που αναδύονται από το βιβλίο να μας ταξιδεύουν σε ένα σύμπαν ανάμεσα σε επιστημονική φαντασία και ονειροφαντασία.
Δεδομένου ότι ο τόμος είναι μια δημιουργία από φαν προορισμένη για φαν, και ορισμένες ιστορίες λειτουργούν περισσότερο ως εικαστικά αφιερώματα παρά ως κόμικς αφηγήσεις, το «Piece of Mind» δεν περνά απαρατήρητο από τους λάτρεις της 9ης τέχνης. Συνιστά μια απαράμιλλη ανθολογία που ισορροπεί ανάμεσα στη χέβι μέταλ αισθητική και μια μεγάλη γκάμα τεχνοτροπιών, πετυχαίνοντας τη δημιουργική συνάντηση των κόσμων της μουσικής και των κόμικς.
