Διακόσια χρόνια Εξόδου με πολλά ερωτήματα

Πολλά τα προβλήματα που ταλανίζουν το Μεσολόγγι και την ευρύτερη περιοχή. Θα περίμενε, λοιπόν, κανείς η επέτειος των 200 χρόνων της Εξόδου να τιμηθεί, προφανώς με πληθώρα εκδηλώσεων, με το βλέμμα και στο μέλλον της αποκαλούμενης «Ιερής Πόλης».

Ομως, το «Ιερή Πόλη» επέτρεψε την πρωτοκαθεδρία της αντίστοιχης Μητρόπολης στον προσδιορισμό του περιεχομένου. Ανύπαρκτο το διεκδικητικό πλαίσιο για το σήμερα και το αύριο μιας πόλης στην οποία αποτυπώνονται η διαχρονική στην Ελλάδα εγκατάλειψη της υπαίθρου, η πληθυσμιακή συρρίκνωση και η υποβάθμιση βασικών θεσμών και υπηρεσιών.

Ανατρέχοντας στο ετήσιο πρόγραμμα που εντόπισα στο διαδίκτυο, την προσοχή μου τράβηξε εκδήλωση με θέμα «Διεθνές Δίκτυο Πόλεων και Φορέων του Φιλελληνισμού», χωρίς επιθετικό προσδιορισμό, στην οποία δεν προσκλήθηκε ο «Σύνδεσμος Μπάιρον για τον Φιλελληνισμό και τον Πολιτισμό», με έδρα τον Βύρωνα. Γιατί άραγε; Ισως διότι εμείς προτείνουμε έναν σύγχρονο φιλελληνισμό της δημοκρατίας, της ισότιμης συνεργασίας και του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων, όχι αρχαιολατρικό. Για παράδειγμα, σύγχρονος φιλελληνισμός δεν θα μπορούσε να υπάρξει με τη χούντα στην Ελλάδα, αλλά εναντίον της.

Απουσιάζει επίσης από το επετειακό καλαντάρι η 19η Απριλίου, Ημέρα Φιλελληνισμού και Διεθνούς Αλληλεγγύης, καθιερωμένη το 2008, δηλαδή, προ δώδεκα ετών, με υπογραφή Προκόπη Παυλόπουλου, τότε υπουργού Εσωτερικών, ύστερα από προσπάθεια πολλών ετών του Συνδέσμου Μπάιρον. Και πάλι, γιατί άραγε; Μήπως ενοχλεί κάποιους το δεύτερο συνθετικό «διεθνής αλληλεγγύη»;

Δεν περιήλθε σε γνώση μου κάποια διακήρυξη για το έτος της Εξόδου, φοβάμαι όμως ότι αποφεύχθηκε για να μη δεσμεύονται ως προς το περιεχόμενο οι διοργανωτές, ενδεχομένως και η κυβέρνηση Μητσοτάκη. Επιδέχεται και αυτό κριτικής.

Περί «φιλελληνικού ιδεώδους» γίνεται λόγος γενικά, ίσως για να αποσιωπηθεί ότι κατά κανόνα οι φιλέλληνες εμπνέονταν από τις ιδέες της Γαλλικής Επανάστασης και το τρίπτυχό της «Ελευθερία – Ισότητα – Αδελφοσύνη». Ανεπιθύμητοι στις χώρες τους επαναστάτες ήταν κατά κανόνα οι φιλέλληνες, που ήρθαν να πολεμήσουν για την ελευθερία και την ανεξαρτησία της Ελλάδας, με κορυφαίο τον λόρδο Βύρωνα, υπέρμαχο και της κοινωνικής δικαιοσύνης.

Από τις ιδέες του Διαφωτισμού εμπνεόταν και ο Διονύσιος Σολωμός, που ήθελε επίσκεψη του λόρδου Βύρωνα στη Ζάκυνθο προτού αποβιβαστεί στο Μεσολόγγι, προερχόμενος από το Αργοστόλι. Ο εθνικός μας ποιητής, συγγραφέας του «Υμνου εις την Ελευθερίαν», όχι στον «ελληνοχριστιανικό πολιτισμό», διατηρούσε επαφή με τον Μπάιρον και συμμεριζόταν τις ιδέες του. Γι’ αυτό και στο 155 στροφών ποίημά του για τον θάνατο του μεγάλου επαναστάτη, έγραφε: «Συχνά εβράχνιασε η μιλιά του // τραγουδώντας λυπηρά // πως στον ήλιο αποκάτου // είναι λίγη η ελευθεριά».

Στο ίδιο μήκος κύματος και ο Μεσολογγίτης Κωστής Παλαμάς, που χαρακτήριζε τον 19ο αιώνα «αιώνα βυρωνομανή». Με τη διαφορά ότι ο Παλαμάς θα πρόσθετε «Είναι λίγη η ειρήνη», έχοντας λάβει μέρος στην οργάνωση του πρώτου Διεθνούς Συνεδρίου Ειρήνης στην Ελλάδα, Οκτώβριο 1929. Ισως να πρόσθετε και ότι «εμείς οι εργάτες είμαστε // που με τον ιδρώτα μας //ποτίζουμε την γη για να γεννά». Συχνά την ποτίζουν και με αίμα, όπως πρόσφατα στα Τρίκαλα.

*Πρόεδρος του Συνδέσμου Μπάιρον για τον Φιλελληνισμό και τον Πολιτισμό