Παίζουν με τις λέξεις, τις έννοιες, τις αμφισημίες, τις αντιθέσεις και μας τραβάνε το χαλί κάτω από τα πόδια αν σκεφτεί κάποιος ότι βάφτισαν την πρώτη τους παράσταση «PARADISE ή μία ιστοριούλα χωρίς καμία τραγικότητα», τους εαυτούς τους «Deluders» και την ολοκαίνουργια θεατρική τους εταιρεία «Himera».
Οι Δήμητρα Ταρούση, Χαρίλαος Φραγκούλης και Μαίρη Χρυσανθακοπούλου, η ομάδα των «Deluders» δηλαδή, δεν σκοπεύουν όμως καθόλου να μας παραπλανήσουν, τουλάχιστον περισσότερο απ’ ό,τι κάνει ο κρυπτικός τίτλος της «χειροποίητης» 70λεπτης παράστασής τους. Αυτής που έκανε έναν μικρό αθηναϊκό κύκλο πέρυσι, πήγε στην περιφέρεια συλλέγοντας μοναδικές εμπειρίες στη συνάντησή της με το κοινό και επέστρεψε φέτος στο Θέατρο Ρεκτιφιέ – Κέντρο Ερευνας Μεικτών Παραστατικών Τεχνών, Δευτερότριτα, στις 21.15, μέχρι τις 16 Δεκεμβρίου.
Είναι μάλιστα μια παράσταση εμπνευσμένη από τον δεύτερο τόμο της περίφημης μελέτης του Παντελή Μπουκάλα για το δημοτικό τραγούδι, αυτόν δηλαδή («Το αίμα της αγάπης. Ο πόθος και ο φόνος στη δημοτική ποίηση», εκδ. Αγρα, Αθήνα 2017) ο οποίος συγκεντρώνει τραγούδια για φόνους από «αγάπη». Από το συναφές αφήγημα του ίδιου «Μηλιά μου αμίλητη», ποιητική αναψηλάφηση ενός συνταρακτικού συμβάντος με θύμα ένα νέο κορίτσι που «αμάρτησε» και θύτες την οικογένειά της, σε κάποιο χωριό της Μάνης, πριν από ενάμιση αιώνα. Αλλά κι από το έργο «Flag» της Γεωργίας Λαλέ, μίας από τις -ομοειδείς με το λογοκριμένο στο Προξενείο της Νέας Υόρκης «Neighborhood Guilt»- σημαίες που δημιούργησε η εικαστικός, δηλαδή από γυναικεία σεντόνια.
Αναφορές
Με πρώτη ύλη αυτά οι τρεις πρώην συμφοιτητές στη Δραματική Σχολή του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας και νυν συνεργάτες, άντλησαν και από άλλες δικές τους αναφορές (ποιήματα του Τσιμάρα Τζανάτου από το έργο του «[Αγνώστου] Η βία του βίου», αλλά και των Pat Parker, Audre Lorde, Cheryl Clarke από τη συλλογή «Αγρυπνη να επιθυμώ» -στα ελληνικά από τις εκδόσεις του περιοδικού «Τεφλόν»- αλλά και λαϊκά τραγούδια, μύθους, ιστορίες, μνήμες των παιδικών τους χρόνων και αφηγήσεις γυναικών) για να χαρτογραφήσουν την «ενεργή μυθολογία μας γύρω από το αίμα που πνίγει εδώ και αιώνες τις γυναίκες και τις θηλυκότητες». Η παράστασή τους δεν είναι λοιπόν ούτε PARADISE, ούτε μία ιστοριούλα χωρίς καμία τραγικότητα. Είναι όμως ο τρόπος με τον οποίο τρεις νέοι καλλιτέχνες προσεγγίζουν ένα χρόνιο, ανοιχτό τραύμα.
«Ζούμε σε μια εποχή που η τεχνολογία και η επιστήμη τρέχουν με ιλιγγιώδη ταχύτητα κι ακόμη μετράμε δολοφονημένες γυναίκες, επειδή είναι γυναίκες. Ακόμη συζητάμε για την αυτοδιάθεση του γυναικείου σώματος, ακόμη φοβόμαστε να γυρίσουμε μόνες στο σπίτι. Η πατριαρχία έχει τις ρίζες της στην αρχή του κόσμου και πάντα βρίσκει τον τρόπο να αλλάζει μορφή και μοτίβα και να είναι πάντα εκεί. Το αίμα όλων εκείνων των γυναικών που έχουν χαθεί γιατί πρόδωσαν κάποιον “παράδεισο”, γιατί πόθησαν να ζήσουν αλλιώς, γιατί ονειρεύτηκαν την ελευθερία τους, είναι το βασικό στοιχείο που συνδέει όλες τις ιστορίες της παράστασης. Κι αυτές οι ιστορίες μας αφορούν όλους. Οι δικές τους ιστορίες είναι και δικές μας και πρέπει να μιλάμε γι’ αυτές μέχρι να μην υπάρξει καμία άλλη δολοφονημένη» εξηγεί η Δήμητρα Ταρούση. Κι η Μαίρη Χρυσανθακοπουλου συμπληρώνει: «μα η ίδια η προϋπάρχουσα καλλιτεχνική πτυχή του θέματος μας έδωσε την κατεύθυνση! Είπαμε ότι δεν μπορεί τις γυναικοκτονίες να τις τραγουδάμε, να τις χορεύουμε και να τις διαβάζουμε τόσα χρόνια, στα γλέντια, στα σχολεία και στα βιβλία μας, πολλές φορές χωρίς συνείδηση και χωρίς ενοχή, και να μην τις κάνουμε θέατρο. Απευθυνόμαστε σε όποιον ενδιαφέρεται για το ζήτημα της βαθιά ριζωμένης πατριαρχίας στην ελληνική κοινωνία. Και στα παιδιά που τώρα μεγαλώνουν, σε έναν κόσμο που όσο κι αν σε κάποια πράγματα εξελίσσεται, γίνεται όλο και πιο τρομακτικό μέρος να ζει κανείς».
● Πώς αξιοποιήσατε μέσα στη δική σας αφήγηση το έργο όσων σας ενέπνευσαν;
Δ.Τ.: Αφορμή για να ξεκινήσει η δημιουργία της παράστασης ήταν τα βιβλία του Παντελή Μπουκάλα, τα οποία μας έκαναν να συνειδητοποιήσουμε πόσο παρελθόν κουβαλάει τελικά το παρόν που ζούμε. Γυναίκες που τραγούδησαν τον πόνο τους για να φυλάξουν την ιστορία εκείνων που χάθηκαν, για να μην τις ξεχάσουμε. Η μνήμη. Αυτός είναι ο κοινός τόπος. Το σημείο όπου συναντιούνται οι τέχνες. Σε αυτό το σημείο συναντηθήκαμε και με το έργο «Flag» της Γεωργίας Λαλέ. Σε μια χώρα που δεν αναγνωρίζει ακόμα και σήμερα τον όρο γυναικοκτονία, ενώ συνεχίζουμε να μετράμε αυτές που λείπουν. Η σημαία ραμμένη με σεντόνια γυναικών. Για κάποιες θα ήταν τα παιδικά τους σεντόνια, γι’ άλλες η κεντημένη προίκα τους, τα σεντόνια που μέσα σε αυτά δεν φώλιασε η αγάπη, ο έρωτας και τα όνειρα, αλλά ο φόβος, ο πόνος κι οι πληγές. Αυτές τις πληγές που κοιτάζει κατάματα στα ποιήματά του ο υπέροχος Τσιμάρας Τζανάτος (1960-2022), έτσι που όταν διαβάζεις την ποίησή του νιώθεις πως βρίσκεις εκείνες τις λέξεις που χαϊδεύουν κάτι μέσα σου, εκεί όπου συναντιέσαι με το βίωμα, που ίσως τελικά είναι κοινό και νιώθεις λιγότερο μόνη. Αυτές οι ιστορίες βρήκαν η μία την άλλη και συνδέονται στην παράσταση με ένα νήμα συνειρμικό και βαθιά προσωπικό, εκεί όπου η καθεμία κι ο καθένας μας αναγνωρίζει πως τα τραύματά μας έρχονται από πολύ παλιά, κουβαλούν πολύ σκοτάδι κι είναι ακόμη ανοιχτά.
● Ποιο είδος θεάτρου σας γοητεύει; Αυτό το «χειροποίητο» που αξιοποιεί δικές σας ιδέες και προσλαμβάνουσες ή θα κάνατε κι ένα κλασικό έργο;
Μ.Χ.: Μου αρέσει πολύ αυτός ο καθ’ όλα χειροποίητος τρόπος που προσεγγίσαμε την πρώτη μας δουλειά. Το εγχείρημα ενός κλασικού έργου θα μου φαινόταν εξίσου ενδιαφέρον. Κοινό εργαλείο δουλειάς και στις δυο περιπτώσεις θα ήταν η προσπάθεια να ανακαλύψουμε στο κείμενο τις συνθήκες και τα εμπόδια που μπορεί να οδηγήσουν σε στιγμές σκηνικής αλήθειας. Και αυτό ευτυχώς δεν έχει ηλικία!
Χ.Φ.: Ποιοι είμαστε εμείς να πούμε όχι σε κάποιο «κλασικό» έργο; Νομίζω πως βρισκόμαστε σε αυτό το σημείο του χρόνου, τόσο ηλικιακά αλλά και τόσο κοινωνικο-πολιτικο-ταξικά, που τα βιώματα και οι αναφορές που έχουμε είναι η πηγή της έμπνευσής μας. Επίσης, αυτό το πράγμα, που καταπιανόμαστε ως νέοι με την παράδοση, υπό το πρίσμα μιας δραματουργίας με κανόνες, για πολλά χρόνια δεν υπήρχε ή κι αν υπήρχε ήταν ελάχιστοι αυτοί που το τολμούσαν. Το «κλασικό» και πάλι χειροποίητο θα είναι και θα έρθει, το ξέρω, αλλά στην ώρα του!
● Γιατί Deluders, αλήθεια;
Μ.Χ.: Το Deluders προέκυψε από ένα λογοπαίγνιο που χρησιμοποιούσαμε μεταξύ μας. Μας αρέσει γιατί μας θυμίζει παιδιά που παίζουν και κάνουν ζαβολιές. Πέρα από αυτό, πολλές φορές ο τρόπος να μιλήσεις για πράγματα άσχημα που φέρουν συλλογική ευθύνη και βάρος μπορεί να είναι το να τα κοιτάξεις μέσα από έναν παραμορφωτικό καθρέφτη που τα κάνει να φαίνονται πιο εύκολο να τα αντέξεις. Εν τέλει, μην ξεχνάμε και πόσο παραπλανητική είναι πολλές φορές η γλώσσα που χρησιμοποιούμε ως κοινωνία· πόσοι ζηλευτοί «Παράδεισοι» αποδείχτηκαν κόλαση και πόσες απλές «ιστοριούλες» ζωής έκρυβαν από πίσω απίστευτη τραγικότητα.
● Πόσο δύσκολο είναι να δημιουργεί μία νέα θεατρική ομάδα στην Ελλάδα; Πόσο οφείλει να περικόψει στην πορεία το αρχικό της όραμα;
Να δημιουργεί μια ομάδα στην Ελλάδα είναι πραγματικά πολύ δύσκολο. Ζούμε σε μια χώρα όπου δεν υπάρχει καμία κρατική μέριμνα για τον πολιτισμό και τους ανθρώπους του. Ημασταν μάρτυρες στην υποβάθμιση των πτυχίων μας, κάτι που ευτυχώς ανατράπηκε με τους αγώνες που δώσαμε συλλογικά τότε. Να κάνεις τέχνη στην Ελλάδα είναι ένας διαρκής αγώνας και χρειάζεται να ανακαλύπτεις συνεχώς τους λόγους για τους οποίους αξίζει να παλεύεις και να βρίσκεις τον τρόπο και τα μέσα να μιλήσεις για όσα έχεις ανάγκη ακόμα κι όταν δεν έχεις μια παραγωγή να σε στηρίξει σε αυτό. Στη δική μας περίπτωση βρέθηκαν φίλοι, άνθρωποι που έγιναν φίλοι, σημαντικοί καλλιτέχνες που αγάπησαν τη δουλειά μας και μας στήριξαν με όλους τους τρόπους. Κι αυτό είναι βαθιά συγκινητικό. Κι ακόμα κι αν δεν υπάρχει η δυνατότητα να κάνεις όλα όσα έχεις φανταστεί, αν ο λόγος για τον οποίο δημιουργείς είναι πολύ ισχυρός, πάντα βρίσκονται οι λύσεις!
♦ Με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Εξάλειψης της Βίας κατά των Γυναικών, αύριο (25/11) μετά το τέλος της παράστασης, θα ακολουθήσει συζήτηση με καλεσμένους τον Παντελή Μπουκάλα και τη Γεωργία Λαλέ. Συντονίζει η Δήμητρα Σιαηλή, ενεργή σε φεμινιστικές πρωτοβουλίες.
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: PARADISE ή μία ιστοριούλα χωρίς καμία τραγικότητα. Κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21.15, μέχρι τις 16 Δεκεμβρίου. Θέατρο Ρεκτιφιέ – Κέντρο Ερευνας Μεικτών Παραστατικών Τεχνών (λεωφ. Κωνσταντινουπόλεως 119, Αθήνα 104 47). Σύλληψη – σκηνοθεσία – δραματουργία – ερμηνεία: Deluders (Δήμητρα Ταρούση, Χαρίλαος Φραγκούλης, Μαίρη Χρυσανθακοπούλου). Σκηνογραφία – ενδυματολογία: Ανδρέας Κάτσενος. Κίνηση: Μάρω Πέτλη. Τηλ. κρατήσεων: 693 891347, 694 6472425. Εισιτήρια: 14 ευρώ, 12 ευρώ (μειωμένο), 8 ευρώ (ατέλεια). Προπώληση εισιτηρίων: https://www.ticketservices.gr
