Η παράσταση είναι αφιερωμένη στους ηθοποιούς που αντιστάθηκαν και αντιστέκονται στον διασκεδαστικό ρόλο του θεάτρου. Την ίδια στιγμή, η ίδια είναι δεόντως διασκεδαστική. Αυτό όμως για τον Γιώργο Δάμπαση, τον σκηνοθέτη της παράστασης «Optansia & Guerrilla», επί χρόνια ηθοποιό του Στάθη Λιβαθινού (τον οποίο αναφέρει και σε αυτό το έργο, με έξυπνο χιούμορ), δεν αποτελεί αντίφαση. Ισα ίσα, το χρησιμοποιεί ώστε να τονίσει πως ο ηθοποιός δεν είναι εκτελεστικό όργανο, ότι η σκηνή δεν είναι μηχανισμός υπακοής, ότι η δημιουργία δεν γεννιέται πάντα μέσα από τάξη, αλλά και μέσα από σύγκρουση, αταξία, άρνηση. Και αυτό το κάνει και μέσω του χιούμορ.
Η παράσταση βασίζεται στο έργο του Ιάκωβου Καμπανέλλη «Ο Γορίλας και η Ορτανσία», αλλά μας μεταφέρει στο σήμερα, ενώ ο ίδιος ο σκηνοθέτης την ονομάζει «θεατρικό δοκίμιο». Κάτι που ήθελε να κάνει πριν από χρόνια με άλλη φόρμα και πλέον πραγματοποίησε, δοκιμάζοντας και τον εαυτό του: «Πριν από δέκα χρόνια, θα έκανα παράσταση το ίδιο έργο, με την έννοια της ζωντανής αναπαραγωγής της ιστορίας του Καμπανέλλη, ενσαρκωμένης ανάγλυφα με κατεύθυνση προς το σπαρταριστό χιούμορ της αρχικής ιστορίας. Τώρα που ξανασυναντήθηκα με το κείμενο, πήγα στην έννοια της δοκιμασίας της βασανιστικής αγωνίας του καλλιτέχνη και της δοκιμής. Της πραγματικής έρευνας, δηλαδή, που εμείς τη λέμε “πρόβα” και που δεν σταματά ποτέ… ακόμα και την ώρα της παράστασης!» μας εξηγεί.
Επί σκηνής οι περισσότεροι είναι νέοι ηθοποιοί και τον ρωτάμε πώς βλέπει τον δικό τους ρόλο στη σύγχρονη θεατρική παραγωγή, τη στιγμή που είτε προωθούνται οι «φίλοι» παραγωγών, θεσμικών παραγόντων κ.λπ. είτε είναι εξαιρετικά δύσκολο να προχωρήσεις καλλιτεχνικά. «Δεν νομίζω να προωθούνται ούτε καν οι φίλοι» μας λέει. «Αυτό θα είχε μια λογική ίσως. Βοηθώ τον φίλο μου και ευελπιστώ και αυτός κάποτε να ανταποδώσει. Ωστόσο θεωρώ ότι γίνεται κάτι άλλο: οι καλλιτέχνες θέλουν με κρατικά λεφτά να πάρουν ρίσκα και φυσικά οι πολιτικοί τούς εκμεταλλεύονται και τους πετάνε ψίχουλα, πότε στον έναν, πότε στον άλλον, αναλόγως με τα δικά τους συμφέροντα. Αλλά για να πάρεις κρατικά χρήματα, κάποιος θα εγκρίνει, οπότε το μόνο που πρέπει να κάνεις είναι να τον εντοπίσεις και να αρχίσεις να τον κολακεύεις. Οταν μπεις σε αυτήν τη διαδικασία, είσαι ήδη σκλάβος, δέσμιος των ίδιων των ονείρων σου. Εμείς φτιάχνουμε το πεπρωμένο μας. Η αντίσταση σε όλο αυτό το διεφθαρμένο παραμύθι της εξουσίας μάς κάνει καλλιτέχνες» μας λέει. Πώς γίνεται όμως να αντισταθεί πραγματικά κάποιος;
«Είμαστε σαν τις νεκρές ψυχές του Γκόγκολ: χωρίς ακόλουθους στο instagram, δεν πουλιόμαστε στα ράφια των γραφείων casting. Απλά δεν υπάρχεις στην αγορά εργασίας» μας απαντά. «Αλλά και το 1995 που ξεκίνησα, ένα εξώφυλλο σε περιοδικό σε έκανε ηθοποιό. Μια συνέντευξη στην τηλεόραση σε έχριζε πρωταγωνιστή. Τώρα, 30 χρόνια μετά, είναι η ίδια συνταγή, σε άλλο πιάτο. Από την άλλη, έχουμε τα εύκολα θεάματα, που ήταν πάντα το βούτυρο στο ψωμί της εξουσίας: άρτος και θεάματα. Και όλα έχουν σήμερα μια τιμή… Ε, τι να κάνουμε! Υπάρχουν και πράγματα που δεν πουλιούνται. Που είναι ανεκτίμητα. Ο καθένας μας θα ορίσει ποια είναι αυτά, αν θέλει. Κανείς δεν θα σε υποχρεώσει να το κάνεις αυτό όμως. Πρέπει να το θέλεις πραγματικά». «Υπάρχει διάχυτος ο φόβος της αποτυχίας» συνεχίζει. «Ο φόβος της αποτυχίας σταματά τη δημιουργία σήμερα. Ετσι, αρκετοί καλλιτέχνες πέφτουν στο επίπεδο των αισθητικά αναλφάβητων θεατών και έτσι δεν γίνεται τίποτα – ούτε ο καλλιτέχνης προχωρά, ούτε ο θεατής. Τέλμα».
Η παράσταση μιλά και για την επανάκτηση της χαμένης δημιουργικότητας. Τον ρωτάμε ποιος ή τι την αφαιρεί από έναν ηθοποιό; «Η κανονικότητα. Το “αυτό γίνεται έτσι, εδώ έχουμε τον τάδε κανόνα, την τάδε τεχνική”. Το “αν κάνεις αυτό, είναι λάθος”. Μέντορες του θεάτρου που τα ξέρουν όλα, αυτό είναι η θεατρική “κανονικότητα”. Λες και έχουν βρει τα κλειδιά της τέχνης και με ένα βιβλίο θα τα μεταφέρουν και στους υπόλοιπους. Παντού γνώμες. Αλλά το θέατρο είναι πραγματική γνώση, και η γνώση αυτή είναι βιωματική και μόνο. Από αυτή τους την κανονικότητα κινδυνεύει το θέατρο…
»Κάπως έτσι ο ηθοποιός καλείται να δώσει μάχη με τον εαυτό του, κάθε μέρα, ώστε να βγει στο φως, αλλά όχι εκεί που του είπαν πως θα το βρει ή εκεί που φαντάζεται πως θα είναι. Αυτές οι καθημερινές μάχες θα ανοίξουν το μονοπάτι για τη δικιά του Λιάκουρα (σ.σ. κορυφή του Παρνασσού) και από εκεί θα αγναντεύει την αλήθεια του κόσμου. Οι μάχες αυτές είναι με το βόλεμα, το εύκολο, το ξεκούραστο. Το εύπεπτο» καταλήγει.
info: Κάθε Δευτ., Τρ. στις 21.00, στο Θέατρο Αργώ (Ελευσινίων 13-15, Μεταξουργείο, τηλ.: 2105201684). Προπώληση: more.com. Παίζουν οι: Βασίλης Ζαφειρόπουλος, Σπύρος Σουρβίνος, Παναγιώτης Τζαφέρης και Δανάη Αναστασία Γεωργούλα.
