Η βία είναι εδώ, δεν ανήκει στους μύθους

Σε μια σημειολογικά έντονα φορτισμένη παράσταση, βασισμένη στις «Μεταμορφώσεις» του Οβίδιου και στο έργο του Philippe Minyana «La Petite dans la forêt profonde», η Ομάδα Θεάτρου Action αφηγείται τον αρχαιοελληνικό μύθο της Πρόκνης και της Φιλομήλας, που δυόμισι χιλιάδες χρόνια πριν περιγράφει πολύ γλαφυρά τη βία κατά των γυναικών (15, 16, 17 Μαΐου 2026 στις 21.15, στο Θέατρο Σαρακηνάδου στη Ζάκυνθο).

Ο μύθος της Πρόκνης, σε γενικές γραμμές, είναι ο εξής: ο Πανδίωνας, ο βασιλιάς της Αθήνας, παντρεύει την κόρη του την Πρόκνη με τον Θρακιώτη βασιλιά Τηρέα. Αυτός βιάζει την αδελφούλα της Πρόκνης, τη Φιλομήλα, και μάλιστα της κόβει τη γλώσσα για να μην μπορέσει να φανερώσει τι έγινε. Η μικρή Φιλομήλα βρίσκει όμως τρόπο να διηγηθεί τη βία που υπέστη, εξιστορώντας τη σε ένα μεγάλο υφαντό. Η Πρόκνη, βλέποντάς το, καταλαβαίνει τα πάντα και κάνει μια αδιανόητη πράξη: σκοτώνει τον γιο που είχαν αποκτήσει με τον Τηρέα και του τον δίνει να τον φάει. Όταν εκείνος κατάλαβε τι τρώει, θέλησε να εκδικηθεί, αλλά με θεϊκή παρέμβαση μεταμορφώθηκαν και οι τρεις σε πουλιά: η Πρόκνη έγινε αηδόνι, η Φιλομήλα χελιδόνι και ο Τηρέας τσαλαπετεινός.

Η βία κατά των γυναικών «φτάνει από πολύ μακριά, τραβά πολύ μακριά» όπως θα έλεγε και ο Ρίτσος. Αυτό ακριβώς ήθελαν να δείξουν με την παράστασή τους τα παιδιά της «Action», παίζοντας με μάσκες-έργα τέχνης το έργο «Το κορίτσι στο σκοτεινό δάσος».

Μιλήσαμε με τη σκηνοθέτρια Κατερίνα Ζουπάνου, η οποία μας τόνισε από την αρχή ότι «το κείμενο του Philippe Minyana είναι βίαιο. Είναι ένα κείμενο που πάντα το λάτρευα. Αυτό που μου άρεσε περισσότερο είναι ότι η Πρόκνη υπερασπίζεται την τιμή της αδελφής της και ξεχνά ότι είναι σύζυγος, βασίλισσα και κυρίως μάνα. Θεωρεί τόσο αισχρή την πράξη του άνδρα της του Τηρέα, που αποφασίζει να εξαφανίσει τη συνέχειά του, τον γιο τους. Λέει, μάλιστα: “Βάρβαρο παιδί, βάρβαρου πατέρα”. Εκείνη τη στιγμή παίρνει την απόφαση να σταματήσει αυτή η βαρβαρότητα, σκοτώνοντάς το. Δεν έχει καμία σχέση με την παιδοκτόνο Μήδεια».

Στην ερώτηση «Γιατί ανεβάζετε τώρα τη συγκεκριμένη παράσταση;», η απάντηση ήταν περίπου αναμενόμενη: «Γιατί τώρα δολοφονείται μία γυναίκα κάθε εβδομάδα. Γιατί η έμφυλη βία είναι πανταχού παρούσα», μας λέει η Κ. Ζουπάνου. «Βλέπω νέες γυναίκες να ανέχονται ανεπίτρεπτες συμπεριφορές. Βλέπω πολλές γυναίκες να σεξουαλικοποιούν τον εαυτό τους, να αυτοθυματοποιούνται, τονίζοντας μόνο τα σημεία του σώματός τους με αμιγώς σεξουαλικό υπονοούμενο – χείλη, στήθη, γλουτοί. Απέναντι σε όλο αυτό το ισοπεδωτικό πρότυπο, λοιπόν, εμείς θέλουμε να δείξουμε ότι εμείς οι γυναίκες έχουμε μια αδιανόητη δύναμη και μπορούμε να υπερασπιστούμε το εγώ μας, την προσωπικότητά μας, την αξιοπρέπειά μας».

Στην παρατήρησή μας ότι «Έχουμε συνηθίσει να μιλάμε για την “τιμή του αδελφού”, όχι της αδελφής και είναι πολύ σπάνιο κάτι τέτοιο», η κ. Ζουπάνου απάντησε: «Και πιο αληθινό, θα έλεγα, γιατί στην τιμή του αδελφού ο στόχος είναι συνήθως να ξεπλυθεί η ντροπή, όχι να υπερασπιστούμε το θύμα. Εδώ είναι ακριβώς το αντίθετο. Μιλάμε για αγάπη άνευ όρων. Επίσης, στη θέση της Φιλομήλας θα μπορούσε να είναι η Παλαιστίνη. Θέλω να πω ότι η συμβολικότητα του συγκεκριμένου μύθου μπορεί να αναχθεί σε οποιαδήποτε μορφή καθηλωτικής και ακραίας βίας. Αυτό που θέλουμε να προβάλουμε στην παράσταση είναι ότι ο καθένας μας εν δυνάμει μπορεί να βρεθεί στην οποιαδήποτε θέση, στον οποιοδήποτε ρόλο. Γι’ αυτό, λοιπόν, όλοι οι ηθοποιοί περνούν από όλους τους ρόλους μέσα από μια ιεροτελεστία μπροστά στους θεατές. Τις πολύ “ζόρικες” σκηνές τις παίζουμε με θέατρο σκιών. Θα ήθελα να επισημάνω ότι είναι μια ακριβή παραγωγή και να ευχαριστήσω τους χορηγούς που μας βοήθησαν να την πραγματοποιήσουμε χωρίς εκπτώσεις».

Είναι μια παράσταση σαν άγριο ποτάμι που παρασέρνει στεγανά και πόνο αιώνων. Τα μεγάλα ερωτήματα της μοίρας των ανθρώπων, η στάση μας απέναντι στο κακό, η συνεχιζόμενη βία ανθρώπου σε άνθρωπο, όλα αυτά μας θυμίζουν ότι ένα τέτοιο παρελθόν δεν πρέπει για κανέναν λόγο να συμφιλιώνεται με το παρόν, πόσο μάλλον με το μέλλον… Γιατί υπάρχουν πολλές Φιλομήλες γύρω μας, που σωπαίνουν και ας μην τους έχουν κόψει τη γλώσσα…

Info: «Το κορίτσι στο σκοτεινό δάσος» από τη Θεατρική Ομάδα Action | Θέατρο Σαρακηνάδου, Ζάκυνθος | 15, 16, 17 Μαΐου 2026 στις 21.15 | Διάρκεια 90 λεπτά | Σκηνοθεσία Κατερίνα Ζουπάνου | Αφήγηση Διονύσης Λιμούρης | Music design Πέτρος Μαρούδας | Υποστήριξη παραγωγής – σκηνικά Νίκος Βόσσος | Visual design & promotion Γιάννης Βελιτζέλος | Χορός Ηλέκτρα Βόσσου | Μέρος των εσόδων θα διατεθεί στον Σύλλογο Καρκινοπαθών Ζακύνθου | Κατάλληλο για άνω των 18 ετών.