Μια πολύ σημαντική προσπάθεια που πρέπει να γίνει στον δημόσιο διάλογο είναι να συζητηθούν ανοιχτά και στο μεγαλύτερο δυνατό βάθος οι απρόσμενες και ανήκουστες γεωπολιτικές εξελίξεις.
Αν δεν συμβεί αυτό, θα γίνουμε θεατές μελλοντικών πολέμων των οποίων την ερμηνεία θα αφήσουμε σε ιστορικούς που, πενήντα χρόνια μετά, όπως εμείς τώρα για τους δύο παγκόσμιους πολέμους, θα αναλύουν τα αίτια για όποιον τυχόν τότε θα ενδιαφέρεται.
Αν δεν συμβεί αυτό, θα μπούμε στη θέση των γενεών και των ηγεσιών του Μεσοπολέμου, οι οποίες με αφέλεια βάδιζαν προς την καταστροφή.
Η επεισοδιακή και γκροτέσκα είσοδος του Τραμπ στο διεθνές προσκήνιο έδειξε με τον πιο ηχηρό τρόπο κάτι ιδιαίτερα αξιοσημείωτο: ότι τίποτα δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένο. Ακόμα και στη Μέκκα του καπιταλισμού και των ατομικών ελευθεριών, μπόρεσε διά μιας να συμβεί το απίθανο: να εκλεγεί ένας αλλοπρόσαλλος ηγέτης, να χαθούν η σοβαρότητα, η αιδώς, η στοιχειώδης υπευθυνότητα και μια ολόκληρη Δύση να πρέπει να υποτάσσεται στα καπρίτσια ενός ανθρώπου που μπορεί να αλλάζει γνώμη κάθε δέκα λεπτά, να δικαιολογεί ανερυθρίαστα μπροστά στην κάμερα τα χειρότερα εγκλήματα, όπως το κυριολεκτικό πετσόκομμα του Κασόγκι, που μπορεί να απειλεί με εισβολή μια χώρα –τη Βενεζουέλα– διασπείροντας και fake news –αυτός, που κατηγορεί για fake news όλους τους αντιπάλους του–, που μπορεί να ανάγει τη διακυβέρνηση σε εταιρική διακυβέρνηση μέσω deals.
Η χώρα που ισχυριζόταν και υπερηφανευόταν –δίκαια ή άδικα– ότι ήταν η χώρα της δημοκρατίας και της ελευθερίας, η αρχαία Αθήνα τού σήμερα, που φάνταζε προπύργιο σταθερότητας και υπεράσπισης του καθεστώτος που είχε καθιερώσει, που έδειχνε να έχει διάρκεια, έγινε από τη μια μέρα στην άλλη το αντίθετό της.
Ομως στην πραγματικότητα όλα αυτά δεν έγιναν διά μιας. Είναι πολλά τα χρόνια που μιλάμε για διχασμένες Ηνωμένες Πολιτείες, είναι πολλά τα χρόνια που σημαντικά μίντια εκπροσώπησαν το ακροδεξιό κύμα. Και επειδή πολλά μίντια και στην Ευρώπη αφέθηκαν να κυριαρχηθούν από ακροδεξιούς εργοδότες, και επειδή όπου έγινε αυτό –Ιταλία, Γαλλία και σε μικρότερες χώρες όπως η Ουγγαρία– η Ακροδεξιά είτε πήρε την εξουσία είτε είναι προ των πυλών, επειδή επίσης η Αριστερά δεν έχει και δεν είχε ποτέ τα χρήματα και τους επιχειρηματίες ώστε να διαθέτει κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης, το ερώτημα μπαίνει πιο επιτακτικό από ποτέ: Γιατί το μεγάλο κεφάλαιο επιτρέπει ξανά –ή και επιζητά– ένα τόσο μεγάλο πισωγύρισμα; Ενα πισωγύρισμα στην ψευτοηθική, στην πατριδολαγνεία, στις πολεμικές ιαχές, στη σκληρή πατριαρχία, στον ρατσισμό και τον φασισμό; Είναι η αίσθηση παντοδυναμίας μετά την πτώση του κομμουνισμού ή κάτι άλλο;
Και αφού αρχίσουμε να συζητάμε σε βάθος τα ζητήματα αυτά, θα πρέπει να αναλάβουμε και τις ευθύνες της αντίδρασής μας, πριν αδίστακτοι νόες μας οδηγήσουν ξαφνικά ξανά στο βάραθρο. Αυτή, ναι, θα είναι μια πολύ σημαντική συλλογική αλλά και ατομική ευθύνη. Πραγματικά ατομική, όχι σαν αυτές που γίνονται άλλοθι της απουσίας κρατικής δράσης.
