Πολλοί αναφέρονται στην ανάγκη νέου κινήματος ειρήνης παγκοσμίως, αναφέρθηκε εμφατικά σε αυτό και ο ΣΥΡΙΖΑ την επομένη της συνάντησης Τραμπ – Πούτιν στην Αλάσκα, Δεκαπενταύγουστο 2025.
Καλή η διαπίστωση, καλύτερη όμως η πρόταση για το ποιο κίνημα και πώς θα αναπτυχθεί. Θα είναι παρεμβατικό στα κέντρα λήψης αποφάσεων ή μόνο καταγγελτικό; Θα ενώνει δυνάμεις κυρίως της κοινωνίας ή θα διεκδικεί τη μόνη αλήθεια για το τέλος των πολέμων; Θα πρωτοτυπεί ταράζοντας τα νερά ή θα ακολουθεί την πεπατημένη στις μορφές δράσης; Κινήσεις που αντιστοιχούν στο δεύτερο σκέλος των ερωτήσεων ήδη υφίστανται, όχι όμως αποτελεσματικές σαν το μεγαλειώδες αντιπυρηνικό κίνημα της δεκαετίας 1980, στο οποίο οφείλεται και ο όρος Διπλωματία των Λαών.
Σημαντικό βάθρο για ένα σύγχρονο, δυναμικό και ενωτικό κίνημα ειρήνης μπορεί να αποτελέσουν οι φορείς της Αυτοδιοίκησης παγκοσμίως. Εχουν το πλεονέκτημα ότι κατ’ αρχάς δεν δεσμεύονται από τις επιλογές της κρατικής διπλωματίας, μπορούν δε να αντιδρούν άμεσα στις εξελίξεις, ενώ η επίσημη διπλωματία βραδυπορεί και είναι δύσκαμπτη. Στην Ελλάδα, η τοπική αυτοδιοίκηση έχει αποδυναμωθεί, αλλά στην Ευρώπη παραμένει πολύ ισχυρή, εκπροσωπούμενη στην Επιτροπή Περιφερειών της Ε.Ε., της οποίας την αναβάθμιση σε θεσμό διεκδικεί η Ευρωπαϊκή Αριστερά.
Επισημαίνω ότι ο παρεμβατισμός της Αυτοδιοίκησης σε θέματα ειρήνης και αφοπλισμού έχει ήδη σημαντική ιστορία. Το 1955, δέκα χρόνια από τα ολοκαυτώματα των Χιροσίμα – Ναγκασάκι και ενώ ο ψυχρός πόλεμος μαινόταν, ο καθολικός δήμαρχος της Φλωρεντίας Τζιόρτζιο Λα Πίρα ανέλαβε την πρωτοβουλία να προσκαλέσει στο δημαρχιακό μέγαρο, Palazzo Vecchio, δημάρχους πρωτευουσών. Στην πρόσκληση ανταποκρίθηκαν 56 δήμαρχοι, με αποτέλεσμα να βρεθούν δίπλα δίπλα οι πρώτοι πολίτες της Ουάσινγκτον και της Μόσχας, του Παρισιού και της Πράγας, του Λονδίνου και της Βαρσοβίας.
Την ίδια περίοδο, στην Ελλάδα ακολουθήθηκε από προοδευτικούς δημάρχους η μέθοδος των αδελφοποιήσεων, κυρίως με πόλεις των γειτονικών μας χωρών των Βαλκανίων.
Τεράστια η συμβολή της Αυτοδιοίκησης και στα μεγάλα φιλειρηνικά κινήματα των δεκαετιών 1970-1980, αρχικά με το κίνημα των αποπυρηνικοποιημένων πόλεων με έδρα το Μάντσεστερ της Βρετανίας, κίνημα που η Δεξιά ειρωνευόταν και περιφρονούσε. Στη συνέχεια, ιδρύθηκε από τους δημάρχους της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι το παγκόσμιο δίκτυο «Δήμαρχοι για την Ειρήνη» (Mayors for Peace), το οποίο παραμένει ενεργό και διευρύνεται, με πλέον των επτά χιλιάδων δήμων και περιφερειών στους κόλπους του.
Σημαντικό βήμα το Σάββατο 6 Σεπτεμβρίου 2025 το στρογγυλό τραπέζι για το ζήτημα, στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Ειρήνης Λέσβου, με αυτοδιοικητικούς από Ελλάδα και Τουρκία. Εμπόδιο η ΔΕΘ στη συμμετοχή, αλλά βοηθούν και τα μηνύματα.
*Υπεύθυνος του Γραφείου Ειρήνης του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.
