Κυριακή πρωί στους Λιγκιάδες των Ιωαννίνων, πάνω από τη λίμνη, γίνεται η τελετή μνήμης για τους πάνω από 80 νεκρούς του χωριού, εκτελεσθέντες από τους Γερμανούς το 1943. Η συγκίνηση κορυφώνεται όταν ακούγονται τα ονόματα των νεκρών. Πίσω από τους επισήμους, στην εκδήλωση στέκονται μερικά παιδιά και παρακολουθούν.
Για τα παιδιά, αλλά και όλους μας, αυτές οι τελετές είναι ζωντανά μαθήματα Ιστορίας με πολύ ισχυρό αποτύπωμα στις συνειδήσεις μας και τις ψυχές μας.
Το Σάββατο, στο τριήμερο επιστημονικό συνέδριο που έγινε για τους Λιγκιάδες του 1943 από το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων -μια εξαιρετική πρωτοβουλία, που πρέπει να λειτουργήσει και ως παράδειγμα για άλλες περιοχές-, έγινε μία συνεδρία με μέλη του Δικτύου Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών, στην οποία πρόεδροι τοπικών κοινοτήτων και δήμαρχοι κατέθεσαν συνταρακτικές ιστορίες από την καταστροφή των χωριών τους από τις δυνάμεις κατοχής το 1941-44 και τις συνέπειες που είχε. Το τραύμα είναι ακόμα εδώ, οχτώ δεκαετίες μετά.
Είναι αξιοσημείωτη και μια απορία που κατατίθεται: Γιατί τα σχολικά βιβλία στο πλαίσιο της τοπικής ιστορίας για κάθε νομό της χώρας δεν αναφέρονται συστηματικά και ολοκληρωμένα στα μαρτυρικά χωριά του τόπου τους;
Θα πεις, μα η διδασκαλία της τοπικής ιστορίας είναι μείζον θέμα μπροστά στα πολύ μεγάλα ζητήματα του 20ού αιώνα; Μπορεί και να μην είναι. Αλλά και τι κάνουμε τελικά για αυτή τη «σιωπή» που καλύπτει τόσο δραματικές περιόδους της Ιστορίας μας;
Γιατί είναι δεδομένο ότι υπάρχει ανάγκη για γνώση και ενημέρωση. Για να ξέρουμε γιατί μετά την Κατοχή και τον Εμφύλιο εγκαταλείφθηκαν εκατοντάδες χωριά μας στην Ηπειρο, τη Δυτική Μακεδονία κ.α. και εκεί στην ξενιτιά οι άνθρωποι κουβαλούσαν για πολλά πολλά χρόνια τον πόνο για τις απώλειες και την καταστροφή που βίωσαν από το κάψιμο του χωριού τους.
Γιατί, αν δεν ξέρουμε, πώς θα κάνουμε πράξη το «Ποτέ ξανά» σήμερα;
