Ελάχιστο ή ενδεχομένως και καθόλου φόρο έχει καταβάλει στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση των ΗΠΑ από την ίδρυσή της το 2002 η γνωστή εταιρεία αεροδιαστημικής του Ιλον Μασκ, SpaceX, παρά τα δισεκατομμύρια δολάρια που εισπράττει από αυτήν μέσω πλουσιοπάροχων συμβάσεων.
Ο λόγος, όπως υπογραμμίζουν σε πρόσφατο δημοσίευμά τους οι New York Times, είναι η κατάχρηση ενός ευνοϊκού μέτρου που παρέχει ο αμερικανικός φορολογικός κώδικας στις επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν δυσκολίες προκειμένου αυτές να παραμείνουν ζωντανές. Το εν λόγω μέτρο επιτρέπει συγκεκριμένα στις επιχειρήσεις που ζορίζονται να μεταφέρουν τις καθαρές λειτουργικές ζημιές τους σε μεταγενέστερα έτη και να τις αντισταθμίσουν τα νεότερα κέρδη τους, αποφεύγοντας όμως έτσι και την πληρωμή φόρων γι’ αυτά.
Ο Τραμπ με νόμο στη διάρκεια της πρώτης του θητείας κατάργησε το 2017 το όριο των 20 ετών που υπήρχε για τέτοιου είδους μεταφορές ζημιών, επιτρέποντας στις εταιρείες να μεταφέρουν επ’ αόριστον τις μεγάλες ζημιές τους και επί της ουσίας να φοροαποφεύγουν νόμιμα όσα όφειλαν για τα νεότερα κέρδη τους.
Η SpaceX, όπως και άλλες νεοσύστατες εταιρείες τεχνολογίας του 21ου αιώνα συμπεριλαμβανομένων των Uber και Tesla, κατέγραφε ζημιές στις πρώτες δύο δεκαετίες της ύπαρξής της. Ως τα τέλη του 2021 οι ζημιές της ανέρχονταν σχεδόν στα 5,4 δισ. δολάρια. Ωστόσο η εταιρεία πυραύλων του Μασκ καταγράφει από το 2022 -χάρη στην επιτυχημένη παροχή υπηρεσιών δορυφορικού ίντερνετ Starlink και κυρίως τα προσοδοφόρα κρατικά συμβόλαια- κέρδη δισεκατομμυρίων.
Η εταιρεία δεν απουσιάζει σχεδόν από καμία σύμβαση που αφορά τη δραστηριότητά της. Φέτος, όπως εκτίμησε νωρίτερα ο Μασκ, τα κέρδη της θα ξεπεράσουν τα 15,5 δισ. δολάρια. Ωστόσο θεωρείται αμφίβολο αν κάποια από αυτά τα κέρδη θα καταλήξουν στα ταμεία της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, όπως ακριβώς και στο παρελθόν. Εξετάζοντας εσωτερικά έγγραφα της SpaceX οι New York Times διαπίστωσαν ότι: α. η εταιρεία είχε καταβάλει ελάχιστους φόρους όλα αυτά τα χρόνια και β. κανένας από αυτούς τους φόρους δεν πληρώθηκε στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση. «Σε ένα έγγραφο η εταιρεία ανέφερε ότι ανέμενε να καταβάλει 483.000 δολάρια για φόρο εισοδήματος σε ξένες κυβερνήσεις και 78.000 δολάρια σε φόρο εισοδήματος κάποιας αμερικανικής Πολιτείας το 2021» αναφέρει σχετικά το δημοσίευμα των ΝΥΤ, προσθέτοντας ότι «ξεχωριστά ανέφερε ότι πλήρωσε 6.000 δολάρια για φόρους εισοδήματος το 2020 και το 2021, αλλά δεν αποκάλυψε εάν οι πληρωμές αφορούσαν ομοσπονδιακές, πολιτειακές ή τοπικές κυβερνήσεις».
Αυτό που καθιστά σκανδαλώδη τη φοροαποφυγή της SpaceX είναι ότι η ίδια ανθεί χάρη στην αρωγή της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και τα λεφτά των φορολογούμενων Αμερικανών πολιτών. Το 2020 το 84% των συνολικών εσόδων της εταιρείας προέρχονταν, σύμφωνα με τους Times, από τις συμβάσεις της με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Η εταιρεία απολαμβάνει συμβόλαια δισεκατομμυρίων δολαρίων και σε αντάλλαγμα πληρώνει ψίχουλα ή και τίποτα σε φόρους. Και ενδεχομένως να μη χρειαστεί -όπως λένε οι ιθύνοντες αυτής στους υποψήφιους επενδυτές- να πληρώσουν ποτέ!
Συμφέροντα
Ο Ιλον Μασκ, που κατέχει το 42% της SpaceX και η συνολική του περιουσία ξεπερνά σήμερα τα 400 δισ. δολάρια, αποτέλεσε στο πρώτο εξάμηνο της διακυβέρνησης Τραμπ αιχμή της προσπάθειας εξοικονόμησης πόρων και χρηστής διαχείρισης των υπηρεσιών της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Ως επικεφαλής του υπουργείου Κυβερνητικής Αποτελεσματικότητας (DOGE) επιδόθηκε σε ένα άνευ προηγουμένου πετσόκομμα βασικών υπηρεσιών του αμερικανικού κράτους.
Με πρόσχημα τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και τη συρρίκνωση της σπατάλης ο Μασκ και το υπουργείο του κατέστρεψαν στους περίπου τρεις μήνες της δράσης τους κομβικές υπηρεσίες του αμερικανικού Δημοσίου πετώντας στον δρόμο δεκάδες χιλιάδες δημοσίους υπαλλήλους.
Τα όσα αποκαλύπτονται σήμερα για τη SpaceX και τη νόμιμη φοροαποφυγή της έρχονται σε απόλυτη αντίθεση με τις πράξεις και τα λεγόμενα τόσο του δισεκατομμυριούχου όσο και του Τραμπ. Επιβεβαιώνουν ότι ζητούμενο της «συμμορίας των δισεκατομμυριούχων» που έχει καταλάβει την εξουσία στις ΗΠΑ δεν είναι η ορθολογικότερη διαχείριση, αλλά η αρπαγή προς όφελος ιδίων και φίλων.
Ανάλυση που χαρτογράφησε τις παρεμβάσεις του Μασκ και του DOGE διαπίστωσε νωρίτερα φέτος ότι ο δισεκατομμυριούχος είχε αντικρουόμενο συμφέρον σε περισσότερα από το 70% των ομοσπονδιακών υπηρεσιών και υπουργείων που στοχοποίησε.
Επίσης μεταγενέστερες αναλύσεις υποδεικνύουν ότι το έως τώρα οικονομικό αποτέλεσμα του DOGE είναι αντίθετο από αυτό που είχε αναγγελθεί, καθώς το κόστος των παρεμβάσεών του υπερβαίνει τα ποσά που έχουν εξοικονομηθεί.
