Το περασμένο Σάββατο, σε μια ωραία εκδήλωση «Στο Πατάρι του Gutenberg», ύστερα από πρόσκληση των εκδόσεων, μαζί με τον Πέτρο Τατσόπουλο παρουσιάσαμε το βιβλίο του Geoffrey Roberts «Η βιβλιοθήκη του Στάλιν – ένας δικτάτορας και τα βιβλία του». Πρόκειται για μεταφορά στην ελληνική γλώσσα ενός βιβλίου που πρωτοεκδόθηκε από το Πανεπιστήμιο του Γέιλ.
Με δεδομένο ότι οι απόψεις μας για την ΕΣΣΔ και τους ηγέτες της -αλλά όχι μόνο- είναι διαφορετικές, ο Πέτρος είπε τα δικά του κι εγώ τα δικά μου. Το κοινό συμπέρασμα αφορά το γεγονός ότι πρόκειται για ένα πολύ χρήσιμο βιβλίο καθώς περιέχει άκρως ενδιαφέρουσες πληροφορίες για το αναγνωστικό κοινό και για όσους θέλουν να προσεγγίσουν βαθύτερα την προσωπικότητα του Στάλιν.
Ο Στάλιν είναι μια ηγετική φυσιογνωμία της Ιστορίας. Οι περισσότεροι τον προσεγγίζουν με αισθήματα μίσους ή αισθήματα αγάπης. Πολύ λίγοι είναι εκείνοι που τον ερευνούν βαθύτερα. Κι αυτό γίνεται εύκολα αντιληπτό αν αναλογιστούμε πως μια ευρύτατη κατηγορία ανθρώπων -από τη Δεξιά ώς την Αριστερά- ονομάζουν σταλινισμό κάθε είδους αυταρχισμό, υπαρκτό ή ανύπαρκτο. Λες και ο αυταρχισμός άρχισε και τελείωσε με τον Στάλιν.
Στην πραγματικότητα πρόκειται για την επιβεβαίωση της διαπίστωσης του Μαρξ ότι σε κάθε κοινωνία η κυρίαρχη τάξη επιβάλλει την ιδεολογία της και τα δικά της ερμηνευτικά σχήματα. Το ενδιαφέρον όμως με τον Στάλιν είναι ότι τη δική του κατασταλτική πολιτική την πλήρωσαν κατά κανόνα διαφωνούντες κομμουνιστές. Κάτι που κρύβει επιμελώς γι’ αυτόν η κυρίαρχη ερμηνεία.
Συνήθως οι σταλινολογούντες ξορκίζουν τον Στάλιν ως το απόλυτο κακό αλλά υιοθετούν πρακτικές που αποδίδονται σε αυτόν. Δεν είναι λίγοι εκείνοι, για παράδειγμα, που ενώ καταριούνται τον Στάλιν από το πρωί ώς το βράδυ, ακολουθούν σταθερά μια πρακτική που αποδίδεται σε εκείνον: «Οταν ο άλλος σε σημαδεύει με τις ιδέες του εσύ να σημαδεύεις τη ζωή του». Συμπέρασμα: Σημασία δεν έχει τι λέμε αλλά τι ξέρουμε. Τι μάθαμε από τα βιβλία και τι είμαστε πραγματικά.
