Γιατί (θεωρώ πως) θα νικήσει η Χάρις

Εξ’ αρχής, η Κάμαλα Χάρις είχε ένα πλεονέκτημα, που όμως δυνητικά λειτουργεί και εναντίον της. Έτσι όπως έγιναν όλα εσπευσμένα, η υποψήφιότητα της δεν πέρασε μέσα από τις απαιτητικές προκριματικές διαδικασίες, που συνήθως βαραίνουν τους υποψηφίους με τη φθορά που γεννά η εσωστρέφεια, οι κόντρες και οι ατέρμονες κομματικές ομφαλοσκοπήσεις. Από την άλλη, ακριβώς επειδή όλα έγιναν τόσο γρήγορα, ο κόσμος δεν είχε την ευκαιρία να γνωρίσει από κοντά την Χάρις ως υποψήφια πρόεδρο. Ως αντιπρόεδρος, τίμησε την παράδοση που θέλει τον δεύτερο τη τάξει πολιτικό άρχοντα να παραμένει στο παρασκήνιο για να μην επισκιάζει τον πρόεδρο.

Έπρεπε δηλαδή η Κάμαλα να ξανασυστηθεί στο κοινό και να ορίσει εκ νέου, η ίδια, το ποια είναι η υποψήφια πρόεδρος Χάρις, μέσα στον λίγο χρόνο που της δόθηκε προεκλογικά. Η ευκαιρία αυτή ήταν και μια πρώτης τάξεως πρόκληση. Κλήθηκε να κάνει πολλά πράγματα ταυτόχρονα μέσα σε πολύ περιορισμένο χρόνο. Πέραν της έκβασης του εκλογικού αποτελέσματος, το γεγονός και μόνο ότι η συντομότερη προεκλογική καμπάνια στα χρονικά των ΗΠΑ κατάφερε να αναστρέψει τόσο δραματικά το κλίμα υπέρ των Δημοκρατικών, αποτελεί ένα αξιοσημείωτο κατόρθωμα. Για τον ιστορικό του μέλλοντος αυτό που κατόρθωσε να κάνει η Χάρις, είναι να ξαναγράψει το εγχειρίδιο των αμερικανικών εκλογών, να αλλάξει τα πολιτικά ήθη κι έθιμα, αποδεικνύοντας ότι δεν χρειάζεται να έχεις μια προεκλογική περίοδο που διαρκεί επτά ή οχτώ μήνες και κοστίζει πανάκριβα. Η δουλειά γίνεται και σε πολύ λιγότερο και συμπυκνωμένο χρόνο, άρα και με λιγότερα έξοδα. Στη Γαλλία η επίσημη προεκλογική περίοδος διαρκεί μέχρι δύο το πολύ εβδομάδες, στην Ιαπωνία μόνο δώδεκα μέρες, στο Ηνωμένο Βασίλειο έξι εβδομάδες ενώ στον Καναδά μόνο τριάντα έξι μέρες. Αυτό ήταν το πρώτο αεράκι αλλαγής που εξέπεμψέ η Χάρις και ένα ρεκόρ που προστίθεται στη λίστα με τις πρωτιές που την κάνουν επάξια φαβορί.

Σε αυστηρούς αριθμητικούς όρους, η Κάμαλα Χάρις και το επιτελείο της είχαν στην διάθεσή τους 107 μέρες για να στήσουν μια συνεκτική και αποτελεσματική καμπάνια και να την επικοινωνήσουν σε πολλά διαφορετικά κοινά ταυτόχρονα.

Ως προς την είκονα και τη ρητορική της, από την αρχή της καριέρας της μέχρι και σήμερα, η Χάρις ακροβατούσε πάνω σε πολύ δύσκολες ισορροπίες. Έπρεπε να ξεπεράσει το «εμπόδιο» της πρώτης μη-λευκής γυναίκας σε όλα τα αξιώματα στα οποία αναδείχθηκε. Ήθελε να προβάλει την περήφανη πολυσυλλεκτική ταυτότητά της, αλλά και να υπερβεί το στερεότυπο της «οργισμένης μαύρης γυναίκας». Έπρεπε να αποπνέει δυναμισμό, σε βαθμό όμως που να μην απειλεί καμία κανονικότητα. Ας θυμηθούμε ότι και ο Μπάρακ Ομπάμα στα χρόνια του, δεν έπρεπε σε τίποτα να φαίνεται αδύναμος αλλά ούτε και υπερβολικά δυνατός, άρα και απειλητικός για κάποια συγκεκριμένα κοινά. Όταν λοιπόν ξανασυστήθηκε στο κοινό, η Κάμαλα Χάρις εμφανίστηκε πολύ πιο γλυκιά και καλοσυνάτη, το γέλιο της έγινε ασπίδα από κει που ήταν σημείο αστεϊσμού, ο λόγος της έγινε κατάτι λιγότερο καταγγελτικός και περισσότερο συναινετικός, και ο τόνος της ρητορικής της έντονα  ενωτικός, ώστε να αγκαλιάζει ει δυνατόν τους πάντες.

Στο πολιτικό της αφήγημα έπρεπε επίσης να γίνουν οι αναμενόμενες πιρουέτες, με σκοπό η απεύθυνσή της να αφορά διαφορετικά ακροατήρια και πολλαπλές δεξαμενές ψήφων. Η στροφή που έκανε προς ένα πιο κεντρώο προφίλ και μήνυμα, πάτησε πάνω στη βαθιά πεποίθηση ότι για να κερδίσει κάποιος τις εκλογές σε μια κατακερματισμένη και αχανή εκλογική επικράτεια, πρέπει να γοητέψει αυτό που ονομάζουν οι Αμερικανοί «middle America», ή την καρδιά της Αμερικής, δηλαδή την μεσαία τάξη, τις μεσοδυτικές πολιτείες και τον πληθυσμό στα προάστια των μεγάλων πόλεων. Αυτό το πολυσυλλεκτικό κοινό είναι που καθορίζει εν πολλοίς τα αποτελέσματα των αμφίρροπων πολιτειών, άρα και το ποιος θα βγει προεδρος. Όπως είχε κάνει και ο Ομπάμα προηγουμένως, η Χάρις μετατοπίστηκε προς το κέντρο, και αυτό φάνηκε όταν για παράδειγμα σταμάτησε να έχει στον πυρήνα του μηνύματος της το θέμα της φυλής, του χρώματος της, και του φύλλου της. Τα προσπέρασε όλα λέγοντας πως αυτές οι διαχωριστικές γραμμές ανήκουν στο παρελθόν, ενώ η ίδια ατενίζει το μέλλον. Το μήνυμα της άλλαξε τουλάχιστον στην αρχή της σύντομης προεκλογικής περιόδου, όταν σταμάτησε να μιλά με ακραίους όρους για κατάλυση της δημοκρατίας σε σχέση με τον Τραμπ και τα σχέδια του. Το μήνυμα έγινε πιο θετικό, απαλλάχτηκε από το αίσθημα της τρομοκράτησης του δημοκρατικού κόσμου και σταμάτησε να ετεροπροσδιορίζεται από το πόσο κακός είναι ο αντίπαλός της. Απευθύνθηκε έτσι σε ένα κοινό που έχει βαρεθεί να ψηφίζει αρνητικά, που μπορεί να είναι και κάπως πιο συντηρητικό από τον παραδοσιακό Δημοκρατικό ψηφοφόρο, που μπορεί να ψήφισε και μία φορά Τραμπ στο παρελθόν και που, πάνω από όλα, διψά περισσότερο για να εμπνευστεί από ένα θετικό μήνυμα, παρά να τρομοκρατηθεί από ένα δυστοπικό παραλήρημα.

Μπορεί να μην έχει τη ρητορική δεινότητα του Ομπάμα, παρ΄ όλα αυτά η Χάρις κατάφερε να ορίζει η ίδια την ατζέντα του πολιτικού διαλόγου και να κερδίζει έτσι τον Τραμπ «στο γήπεδό του». Η παντοδυναμία του Τραμπ στην διάταξη της ατζέντας – όταν με κάθε τουίτ και κάθε ατάκα ή επίθεση, παρέσυρε για μέρες την κοινή γνώμη να συζητά το τί εννοούσε ή πόσο τα εννοούσε όσα έλεγε – έχει τρωθεί ανεπανόρθωτα, κάτι που φάνηκε και στο ένα και μοναδικό ντιμπέιτ που είχαν οι δύο μονομάχοι. Μια απλή αλλά στοχευμένη αναφορά της Χάρις στα μεγέθη των συγκεντρώσεων του Τραμπ, ήταν αρκετή για να κάνει έξαλλο τον πρώην πρόεδρο. Η καθόλου ψύχραιμη αντίδραση του είχε ως αποκορύφωμα τις απίστευτες κατηγορίες ότι οι μετανάστες τρώνε τα κατοικίδια των πολιτών στην πόλη του Σπρίνγκφιλντ. Ο Τραμπ δεν μονοπωλεί πλέον την ατζέντα της επικαιρότητας. Αντιθέτως, κάθε φορά που προσπαθεί να τραβήξει τα φώτα, ρίχνοντας στην πολιτική αρένα ακραίες ατάκες και αναφορές, καταλήγει να απολογείται για αυτές, ή να εξηγεί πως δεν τα εννοούσε όπως τα κατάλαβε ο κόσμος. Όταν η Χάρις έκανε σημαία της το ότι έχει δουλέψει στα νιάτα της στα MacDonalds, για να ταυτιστεί μαζί της ο κάθε απλός Αμερικανός πολίτης, έβαλε στην ατζέντα την παράμετρο του πόσο προσιτός και ανθρώπινος πρέπει να είναι ένας υποψήφιος πρόεδρος για να κερδίσει τις καρδιές της μεγάλης πλειοψηφίας. Για ακόμη μια φορά έστησε μια ρητορική παγίδα, στην οποία έπεσε αμέσως ο Τραμπ, εμφανιζόμενος λίγες βδομάδες μετά να παριστάνει τον εργαζόμενο στα MacDonalds, σερβίροντας στον κόσμο μια επίπλαστη εικόνα προσιτού υποψήφιου που μπορεί να κατεβαίνει από το βάθρο και να συνομιλεί με τον απλό λαό. Το παράδοξο είναι πως αυτό ήταν (κάποτε) το φόρτε του Τραμπ, το να απευθύνεται με αμεσότητα στον απλό λαό και να τους κερδίζει, αν και ταξικά σε τελείως άλλη πίστα από αυτούς. Κάποτε ήταν το σήμα κατατεθέν του, τώρα χρειάζεται να προσπαθήσει διπλά, να κάνει ότι δεν έκανε ούτε και στην πρώτη θητεία του, για να ξανασυστηθεί στον κόσμο που κάποτε είχε στο «τσεπάκι» του. Ακόμα μια πρωτιά λοιπόν της Χάρις, είναι ότι έκανε τον Τραμπ να χάσει στην έδρα του, μετέτρεψε τα ατού του σε τρωτά σημεία, τον κλόνισε σε κάτι που ο ίδιος πίστευε πως έκανε καλύτερα από κάθε άλλον. Όπως ακριβώς και στο ντιμπέιτ.

Κατανοώντας την αδυναμία του Τραμπ να μιλήσει σε νέα και διαφορετικά ακροατήρια, η Κάμαλα Χάρις προσάρμοσε τον λόγο της ανάλογα, με στόχο και να κρατήσει το φίλα προσκείμενο στους Δημοκρατικούς κοινό, και να αλιεύσει ψήφους από το κέντρο και την κεντροδεξιά. Με αυτό κατά νου, μιλάει ανοιχτά και για την οπλοκατοχή, αλλά και για την αποποινικοποίηση της χρήσης ινδικής κάνναβης. Δεν δείλιασε να υποστεί τη βάσανο των ερωτήσεων ακόμα και στο πιο Τραμπικό ειδησεογραφικό δίκτυο, το FOX News. Άλλος ή άλλη στην θέση της θα το σκεφτόταν δυο και τρεις φορές να πάει «στο στόμα του λύκου», εκεί όπου κάθε φράση θα μπορούσε να αλλοιωθεί και να παρερμηνευτεί κατά πως βολεύει τη ρητορική της απέναντι πλευράς.

Σχετικά με την οπλοκατοχή, η Χάρις είπε σε συνέντευξη της στην Όπρα Γουίνφρι ότι έχει στην κατοχή της ένα όπλο, νόμιμα φυσικά, το οποίο δεν θα διστάσει να χρησιμοποιήσει, αν κάποιος εισβάλλει κακόβουλα στο σπίτι της. Έκανε ένα τεράστιο και επίφοβο κάπως άνοιγμα προς τα δεξιά, οικειοποιούμενη ένα θέμα που ανέκαθεν μονοπωλούσαν οι Ρεπουμπλικανοί, για να δείξει πως μπορεί και εκπροσωπεί ένα πλατύ ακροατήριο. Έτσι οικειοποιήθηκε και το σύνθημα για ελευθερία που μέχρι πρόσφατα αποτελούσε τη μόνιμη επωδό της ρητορικής των συντηρητικών. Ελευθερία στην οπλοκατοχή, ελευθερία στην αγορά, ελευθερία του λόγου ενάντια στο ρεύμα της woke ατζέντας – ελευθερία, ελευθερία, ελευθερία. Όπως όμως συμβαίνει και με την λέξη πατρίδα, κανένας πολιτικός σχηματισμός δε δικαιούται να μονοπωλεί τέτοιες έννοιες. Με την ίδια λέξη, το ίδιο σύνθημα ως δούρειο ίππο η Χάρις εμβολίζει τη ρητορική του αντιπάλου, ρίχνοντας ταυτόχρονα γέφυρες σε όσους ρεπουμπλικανούς ψηφοφόρους έχουν μπουχτίσει με τον παροξυσμό του Τραμπ και σφυριλατώντας έτσι ένα ενωτικό, παναμερικανικό προφίλ.

Στα θέματα της οικονομικής πολιτικής, η Χάρις κατάφερε να αλλάξει το αφήγημα Τραμπ και να τον κάνει και πάλι να απολογείται για αυτό που ήταν μέχρι πρότινος η προμετωπίδα του, τους δασμούς στα εισαγόμενα προϊόντα. Στο ανύπαρκτο οικονομικό πρόγραμμα του Τραμπ, η βασική του υπόσχεση αφορούσε στις φοροαπαλλαγές για τα μεγάλα εισοδήματα. Όταν η Χάρις τον κατηγόρησε ότι απευθύνεται κυρίως στους εκατομμυριούχους και όχι στον απλό λαό, ο Τραμπ άρχισε να μιλά για δασμούς που θα βάλει σε πάμπολλα προϊόντα από ξένες χώρες, κάτι που θα αποφέρει απίστευτα κέρδη στα αμερικανικά ταμεία. Για πολλές εβδομάδες αυτό το επιχείρημα έμοιαζε να περνάει στον κόσμο, κυρίως γιατί κανείς δεν είχε βρει έναν ευφυή και αποτελεσματικό τρόπο να αποδείξει σε απλά αγγλικά ότι οι δασμοί θα ανεβάσουν τις τιμές των προϊόντων και θα στενάξει το πορτοφόλι του αμερικανού πολίτη. Η Χάρις, βάφτισε τους δασμούς του Τραμπ «φόρο κατανάλωσης στις πλάτες των Αμερικανών», αλλάζοντας έτσι τους βασικούς όρους του αφηγήματος του πρώην προέδρου και αναγκάζοντας τον να εξηγεί ξανά και ξανά, ανεπιτυχώς, το γιατί δεν συνιστούν φόρο κατανάλωσης οι δασμοί που εξήγγειλε. Παράλληλα, η Χάρις αντέταξε στο μονολιθικό Τραμπικό οικονομικό δίπολο «φοροαπαλλαγές – δασμοί», το δικό της σχέδιο για την οικονομία, με ξεκάθαρο και συνεκτικό τρόπο και λόγο. Μίλησε για το δικό της πρόγραμμα, με όρους που συνοψίζονται στη φράση «οικονομία των ευκαιριών», και εξήγγειλε συγκεκριμένα μέτρα για τη μείωση των εξόδων διαβίωσης και των τιμών των φαρμάκων, γενναία κίνητρα για μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τους νέους επιχειρηματίες, αλλά και κίνητρα για τα νεαρά ζευγάρια που θέλουν να αποκτήσουν παιδιά ή να αγοράσουν την πρώτη τους κατοικία. Όλα όσα περιμένει εδώ και δεκαετίες να ακούσει η μεσαία και μικρομεσαία τάξη. Ειδικά για τις νέες επιχειρήσεις μίλησε τόσο ξεκάθαρα και συγκεκριμένα, όσο ποτέ δεν είχε μιλήσει ούτε ο Τζο Μπάιντεν, αλλά ούτε και η Χίλαρυ Κλίντον.

Άλλη μία πρωτιά της Κάμαλα Χάρις έχει να κάνει με τον υπερκομματικό και ενωτικό χαρακτήρα του αφηγήματός της. Από τις 107 συνολικά ημέρες που είχε στη διάθεση της για την καμπάνια της, αφιέρωσε τις πρώτες 75 μέρες για να χτίσει μια πλατιά συμμαχία υποστηρικτών, που εκτείνεται από τις παρυφές της αμερικανικής δεξιάς της Λιζ Τσέινι, μέχρι τις παρυφές της αμερικανικής αριστεράς του Μπέρνι Σάντερς και της Αλεξάντριας Οκάσιο-Κορτέζ. Σε αυτήν την πανστρατιά προστίθενται και πρώην στρατηγοί και στρατιωτικοί επιτελάρχες της κυβέρνησης Τραμπ όπως ο Μαρκ Μίλι, προσωπάρχες του Λευκού Οίκου επί ημερών Τραμπ όπως ο στρατηγός Τζον Κέλι, υπουργοί του Τραμπ όπως ο Μαρκ Έσπερ αλλά και ο σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας επί προεδρίας Τραμπ, Τζον Μπόλτον. Όλοι αυτοί, μαζί με πολλούς και πολλές γραμματείς και κατώτερα στελέχη του Λευκού Οίκου, σπεύδουν, αν όχι  να στηρίξουν ανοιχτά την υποψηφιότητα της Χάρις, τουλάχιστον να εξηγήσουν χωρίς περιστροφές πως η εναλλακτική θα είναι ένας φασίζων Τραμπ, έτοιμος να καταπατήσει κάθε έννοια δημοκρατίας για ιδιοτελείς σκοπούς. 

Ιδιαίτερης σημασίας και συμβολισμού αποτελεί η συμμαχία της Κάμαλα Χάρις με την Λιζ Τσέινι. Η κόρη του πρώην αντιπροέδρου Τσέινι, μέχρι πρότινος θεωρούνταν το νούμερο δύο των Ρεπουμπλικανών στο Κογκρέσσο και μάλιστα προαλειφόταν για τη θέση της προέδρου της βουλής των αντιπροσώπων. Τα γεγονότα της 6ης Ιανουαρίου όμως υπήρξαν μοιραία για τη σχέση της με τους Τραμπικούς του Ρεπουμπλικανικού κόμματος, με αποτέλεσμα πριν λίγες μέρες να βλέπουμε την Τσέινι να μιλά σε προεκλογικές συγκεντρώσεις υπέρ της Κάμαλα για Πρόεδρο. Το κερασάκι στην τούρτα ήταν η πρόσφατη κοινή προεκλογική εμφάνιση Τσένει και Χάρις, και μάλιστα στην αμφίρροπη πολιτεία του Γουισκόνσιν, και συγκεκριμένα στην πόλη Ρίπον του Γουισκόνσιν, που καθόλου τυχαία αποτελεί τη γενέτειρα του Ρεπουμπλικανικού κόμματος. Έχοντας συνειδητοποιήσει ότι ο δρόμος για τον Λευκό Οίκο περνάει μέσα από συμμαχίες με το κέντρο και τους μετριοπαθείς συντηρητικούς ψηφοφόρους, τόλμησε να κάνει ένα βήμα παραπέρα και να πλησιάσει το κεντροδεξιό ακροατήριο, αποτίοντας φόρο τιμής σε μία τοποθεσία ιερή για τους αντιπάλους της.

Οι προσπάθειες φαίνεται να αποδίδουν, καθώς σε όλες τις δημοσκοπήσεις η Κάμαλα Χάρις τσιμπάει 5 με 10% από τη δεξαμενή των Ρεπουμπλικανών ψηφοφόρων. Η τακτική της άντλησης ψηφοφόρων από μη παραδοσιακές Δημοκρατικές δεξαμενές έχει ευοδοθεί και πρόσφατα, αν σκεφτεί κανείς ότι οι Δημοκρατικοί δεν έχουν χάσει καμία από τις εκλογές που έγιναν τα τελευταία δυόμισι χρόνια. Δεν μπορεί κανείς να πει με βεβαιότητα ότι το λεγόμενο «blue wall», το οχυρό με τα προπύργια των Δημοκρατικών, θα υψωθεί και πάλι στις εκλογές της 5ης Νοεμβρίου. Αυτό που παρατηρεί κανείς όμως είναι πως, ενώ πριν οκτώ χρόνια όλες οι πολιτείες που ανήκουν στον «μπλε τοίχο», δηλαδή το Γουισκόνσιν, η Πενσυλβάνια και το Μίσιγκαν ψήφισαν Τραμπ, αμέσως μετά, σε τοπικό επίπεδο οι ίδιες τρεις πολιτείες έβγαζαν ξανά και ξανά για κυβερνήτη τους έναν Δημοκρατικό υποψήφιο. Για παράδειγμα, η τωρινή Δημοκρατική κυβερνήτρια του Μίσιγκαν, η Γκρέτσεν Γουίτμερ, κέρδισε τον Ρεπουμπλικανό αντίπαλό της με διαφορά έντεκα μονάδων. Δεν κερδίζεις μια πολιτεία σαν το Μίσιγκαν, αν δεν σε ψηφίσει και ένας σημαντικός αριθμός αναποφάσιστων, μετριοπαθών και συντηρητικών ψηφοφόρων.

Στο δρόμο που χάραξε και ο Μπρους Σπρίνγκστιν, που κάνει κι αυτός εκστρατεία υπέρ της Χάρις, η υποψήφια πρόεδρος δεν στοχεύει σε μπλε (αριστερό) ή κόκκινο (δεξιό) ακροατήριο. Απευθύνεται ενωτικά σε ένα ακροατήριο που αντικατοπτρίζει τα χρώματα της αμερικανικής σημαίας – που έχει δηλαδή μέσα του και το μπλε, και το κόκκινο αλλά και το λευκό χρώμα (το λευκό συμβολίζει τους ανεξάρτητους ή ανένταχτους αμερικανούς ψηφοφόρους). Το σύνθημα της είναι «Η ποικιλομορφία μας είναι η δύναμή μας, η ενότητα είναι η δυναμική μας».

Άλλο ένα στοιχείο που προοιωνίζει την επικράτηση της Χάρις στις επερχόμενες εκλογές, είναι πως έχει διδαχθεί, και η ίδια αλλά και το κόμμα, από τα λάθη της προηγούμενης γυναίκας υποψηφίου, της Χίλαρυ Κλίντον. Η Χάρις δεν θεωρεί δεδομένες καμία από τις αμφίρροπες πολιτείες, ούτε και αυτές που θεωρούνται προπύργια των Δημοκρατικών (blue wall), αποφεύγοντας να επαναλάβει τα λάθη της Κλίντον. Η Κάμαλα επίλεξε να κάνει συγκεντρώσεις και στο Γουισκόνσιν και στην Πενσυλβάνια, σε αντίθεση με την Χίλαρυ που θεώρησε, και βάσει δημοσκοπήσεων, πως έχει κάποιες πολιτείες καβαντζωμένες υπέρ της. Το μήνυμα της Κάμαλα απευθύνεται σε όλους ανεξαιρέτως τους ψηφοφόρους, ενώ η ίδια απέφυγε επιμελώς να χαρακτηρίσει αρνητικά όσους κλίνουν προς τον Τραμπ. Η νυν υποψήφια των Δημοκρατικών επιλέγει συνειδητά να απευθυνθεί και σε νέα ακροατήρια, όπως αυτά των ανδρών στις μεσοδυτικές πολιτείες, ή των ανδρών της μεσαίας και εργατικής τάξης. Με αυτό το σκεπτικό έγινε και η επιλογή του συγκεκριμένου υποψήφιου αντιπροέδρου της, του προπονήτη και πρώην στρατιωτικού της Εθνικής Φρουράς, Τιμ Γουάλς.

Όταν ρωτήθηκε στη συνέντευξη στο FOX News, γιατί ένα πολύ μεγάλο μέρος της αμερικανικής κοινωνίας εξακολουθεί να θεωρεί τον Τραμπ ως την ορθή επιλογή, απάντησε πολύ ψύχραιμα ότι έτσι είναι οι προεδρικές εκλογές, είναι μια δύσκολη μάχη που κανείς δεν μπορεί να προδιαγράψει. Δεν χαρακτήρισε «οικτρά υποκείμενα» τους ψηφοφόρους του Τραμπ όπως έκανε η προκάτοχός της. Παράλληλα, δεν είχε ένα κάρο σκάνδαλα στην πλάτη της – ούτε καν να κατασκευάσουν κάτι μεμπτό δεν κατάφεραν οι αντίπαλοι της, όπως κάνανε με την Χίλαρυ, που πάντως είχε αρκετούς σκελετούς στα ντουλάπια του Whitewater, των αρχείων του FBI, της Βεγγάζης, του Ιδρύματος Κλίντον ή του σέρβερ των προσωπικών της email.

Σύμμαχος της Κάμαλα Χάρις φαίνεται να είναι και τα στοιχεία της αμερικανικής οικονομίας, που φαίνεται να ανακάμπτει γρηγορότερα από κάθε άλλη δυτική χώρα, στην μετά κοβιντ εποχή και εν μέσω δύο πολέμων. Κάτι που επιβεβαιώνει και το εξώφυλλο του περιοδικού Economist, που κυκλοφορεί με τίτλο «Αμερικανική οικονομία: Το αντικείμενο φθόνου του πλάνητη». Σε όλα τα προηγούμενα πρέπει να συνυπολογίσει κανείς και δύο ακόμη ρεκόρ της Χάρις, που αφορούν στα χρήματα που συγκέντρωσε κατά τη διάρκεια της εκστρατείας της. Τις πρώτες 36 ώρες μετά την δήλωση Μπάιντεν τον περασμένο Ιούλιο ότι παραδίδει το χρίσμα στην Χάρις, συγκεντρώθηκε από δωρεές το εντυπωσιακό ποσό των 100 εκατομμυρίων δολαρίων. Μέχρι το τέλος του Ιουλίου το πόσο είχε ανέβει στα 380 εκατομμύρια δολάρια. Ενώ μέχρις ώρας η Χάρις έχει καταφέρει να συγκεντρώσει συνολικά πάνω από ένα δισεκατομμύριο δολάρια, ξεπερνώντας κάθε προηγούμενο ρεκόρ και αφήνοντας πολύ πίσω το ποσό που συγκέντρωσε ο αντίπαλός της. Και θα ρωτήσει κάποιος, τα χρήματα για τις διαφημίσεις και τις εκστρατείες θα κρίνουν το εκλογικό αποτέλεσμα; Η απάντηση είναι πως στις αμφίρροπες πολιτείες, εκεί όπου θα κριθεί η εκλογή στον πόντο, οι διαθέσιμοι πόροι του κάθε υποψηφίου θα παίξουν καθοριστικότατο ρόλο.

Τέλος, για τους λάτρεις των προγνωστικών και των στοιχημάτων, αξίζει να αναφέρουμε τον  πανεπιστημιακό καθηγητή ιστορίας και ειδικό εκλογικό «προφήτη» Άλαν Λίχτμαν, που βάσει μιας εμπεριστατωμένης κλίμακας με 13 παραμέτρους, «προφητεύει» με ακρίβεια το ποιος θα εκλεγεί πρόεδρος της Αμερικής εδώ και σαράντα χρόνια. Η μέθοδος του βγάζει  φέτος με σαφήνεια την Κάμαλα Χάρις νικήτρια, με τον ίδιο να σημειώνει επ΄αυτού πως «πάρα πολλά πράγματα θα πρέπει να πάνε εντελώς στραβά για την Χάρις για να χάσει τις εκλογές». Τόσα πολλά που δεν θα χωρούσαν στο σύντομο χρόνο που απομένει έως την 5η Νοεμβρίου.  

Από αυτές τις αμερικανικές προεδρικές έκλογες δεν θα βγουν μόνο ειδήσεις, ούτε μόνο νικητές και ηττημένοι. Είναι βέβαιαο πως από τις συγκεκριμένες εκλογές θα γραφτεί και ιστορία. Θα κριθούν θέσφατα, όχι μονο πολιτικές και ρητορικές. Θέσφατα πολιτικά, νομικά και πολιτειακά. Όπως το καθολικό δικαίωμα στην άμβλωση, τα όρια της εξουσίας του προέδρου, η διάκριση εξουσιών, η επιβίωση των θεσμών και η διατήρηση της δημοκρατίας. Τα ιερά και τα όσια της αμερικανικής πολιτικής διαδρομής. Σε ένα τέτοιο ασφυκτικό περιβάλλον, η Κάμαλα Χάρις γνωρίζει πως απαιτούνται βαθιές τομές και συναινέσεις. Γνωρίζει πως την παίρνει να διακινδυνέψει να χάσει λίγο από τα αριστερά της, προκειμένου να κερδίσει τη μεγάλη μάχη τσιμπώντας ψήφους και από τα δεξιά της. Δεν γίνεσαι εύκολα και χωρίς συμβιβασμούς από αουτσάιντερ, ηγέτιδα. Ο Ομπάμα ήταν κατηγορηματικά εναντίον του γάμου των ομόφυλων ζευγαριών λίγο πριν εκλεγεί στην πρώτη του θητεία και δεν του κόστισε καθόλου. Ο Μπάιντεν πάλι ήταν από τους πιο κεντρώους στο κόμμα του και βρίσκεται ακόμα απολογούμενος προς τα αριστερά του για μια σειρά θέματα όπως το Παλαιστινιακό, η παροχή βοήθειας στο Ισραήλ, παλιότερα η ψήφος του υπέρ όλων των αμερικανικών στρατιωτικών επεμβάσεων σε ξένες χώρες και ακόμα πιο παλιά η θέση του για τις αμβλώσεις. Ούτε αυτά του κόστισαν την προεδρεία τέσσερα χρόνια πριν.

Η Κάμαλα Χάρις, σε αντίθεση με τον Ντόναλντ Τραμπ, δεν απέρριψε την παρακαταθήκη του κόμματος και των προηγούμενων προέδρων, αλλά την αξιοποίησε. Έχτισε πάνω στην κληρονομιά ενός Μπάρακ Ομπάμα που ήξερε να κινητοποιεί, να χτίζει συμμαχίες και να εμπνέει τον κόσμο. Τίμησε και συνέχισε και την κληρονομιά του Τζο Μπάιντεν, που ήξερε να πετυχαίνει συνεναίσεις και να συνεργάζεται με τους Ρεπουμπλικανούς για το καλό της χώρας, μιας και μόνο έτσι λειτουργεί σωστά το αμερικανικό σύστημα.

Όλα παίζονται πάνω σε πολύ λεπτές ισορροπίες, σε ότι αφορά τις αμφίρροπες πολιτείες. Για να σιγουρέψει το όποιο προβάδισμα της, η Χάρις θα πρέπει να συνεχίσει να υπενθυμίζει στο ακροατήριο τα έργα και τις ημέρες του Τραμπ, ώστε να μην πάθουν ολική ανοσία/αμνησία. Αλλά και, ειδικά τις τελευταίες αυτές μέρες πριν την 5η Νοεμβρίου, θα πρέπει να προσέξει οι κατηγορίες που εξαπολύει εναντίον του να μην τον κάνουν ακόμα πιο «οσιομάρτυρα» στα μάτια του κοινού. 

Αυτές οι εκλογές δεν θα κριθούν από τους αναποφάσιστους. Δεν υπάρχει κανένας που να είναι μέχρι αυτή τη στιγμή τόσο αναποφάσιστος. Όλοι γνωρίζουν πια πολύ καλά ποιος είναι ο Ντόναλντ Τραμπ και τι προτίθεται να κάνει αν εκλεγεί. Το διαλαλεί και ο ίδιος χωρίς κανένα φίλτρο, αλλά το θυμούνται και οι ψηφοφόροι. Επίσης, κανείς δεν μπορεί να πει πως ακόμα δεν ξέρει ποια είναι η Χάρις ή τι πρεσβεύει. Αυτές οι εκλογές δεν θα κριθούν επειδή κάποιοι δεν έχουν πεισθεί από κάτι, θα κριθούν επειδή κάποιοι ή πολλοί δεν έχουν ενθουσιαστεί με κάτι, με κάποιον ή με κάποια. Στο σημείο του ενθουσιασμού λοιπόν, η Κάμαλα Χάρις φαίνεται να υπερτερεί, και αυτό το καταμαρτυρούν και οι συμμαχίες της, και οι συγκεντρώσεις της, και οι δωρεές στην καμπάνια της, αλλά και η πανηγυρική ατμόσφαιρα που «μύριζει» Ομπάμα 2008.

Σημείωση

Ο σκληροπυρηνικός Ρεπουμπλικανός στρατηγικός σύμβουλος Καρλ Ρόουβ ήταν ο «εγκέφαλος» πίσω από τις διαδοχικές εκλογικές επιτυχίες του Τζωρτζ Μπους του νεότερου και για αυτό του είχαν κολλήσει το παρατσούκλι «Bush’s brain» (το μυαλό του Μπους). Κατά κοινή παραδοχή, ο Ρόουβ θεωρείται διάνοια που στοχάζεται και αναλύει όσο κανείς άλλος, εκλογικές πολιτικές με έναν πιο προσεκτικό και διεξοδικό τρόπο, βασισμένος πάντα σε στατιστικές και δεδομένα. Μία από τις θεωρίες που έχει αναπτύξει, εδώ και πάρα πολλά χρόνια, και η οποία φάνηκε να παίρνει δειλά δειλά σάρκα και οστά στα έργα και τις ημέρες του Τραμπ, είναι η θεωρία της συγκρότησης μιας μόνιμης Ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας στο Κονγκρέσο, αλλά και μιας μόνιμης Ρεπουμπλικανικής πλειοψηφικής επικράτησης στο Σώμα των Εκλεκτόρων, και επομένως στον Λευκό Οίκο. Έχει αναπτύξει όλα αυτά τα χρόνια και ένα πολύ ισχυρό αισθητήριο, το οποίο χρησιμοποιεί για να ξεχωρίσει τα νέα πολιτικά ταλέντα που εισχωρούν στην ενεργό πολιτική. Δεκατέσερα χρόνια πριν, όταν είδε και άκουσε για πρώτη φορά την Κάμαλα Χάρις σε δημόσιες τοποθετήσεις της, ανησύχησε με αυτό που έβλεπε και άκουγε. Πριν καλά καλά ούτε η ίδια σκεφτεί πως θα μπορούσε να φτάσει μέχρι το υπέρτατο πολιτειακό αξίωμα, ο Ρόουβ διέκρινε βλέποντας την, ότι ανοίγεται στα πόδια της ένα μονοπάτι που θα την βγάλει τελικώς στα κατώφλι του Λευκού Οίκου, με αφετηρία την επικράτηση της στην εκλογική μάχη για την θέση της γενικής  εισαγγελέως στην πολυπληθέστερη πολιτεία της Αμερικής, την Καλιφόρνια. Το έμπειρο μάτι του Καρλ Ρόουβ προέβλεψε από τότε ότι η Χάρις έχει τα φόντα να διεκδικήσει ακόμα και την προεδρία και ψιθυριζε στους συντηρητικούς του κύκλους πως «αυτήν πρέπει να την φοβούνται». Δεκατέσσερα χρόνια μετά οι προφητείες του βγήκαν αληθινές, με τον ίδιο να δηλώνει στο Fox News από το καλοκαίρι ακόμα πως ο Τραμπ βρίσκεται σε «υποδεέστερη» θέση σε σχέση με τη Χάρις από τότε που έγινε υποψήφια. Αλλά και για το ντιμπέιτ, δεν δίστασε να πει ευθαρσώς πως ήταν καταστροφικό για το Τραμπ.

*Δημοσιογράφος