Από την 1η Απριλίου, ο Γιάννης Αγγελάκης επιστρέφει στο ΠΛΥΦΑ, όπου θα παρουσιάσει την παράσταση «A Man and His Double», την πρώτη του ολοκληρωμένη απόπειρα να ασχοληθεί με τον χορό για την οποία «δημιούργησε έναν ήχο που κινεί το σώμα», όπως μας εξηγεί. Μαζί του επί σκηνής ο καταξιωμένος χορευτής Αλέξανδρος Βαρδαξόγλου.
● Η παράστασή σας «A Man and His Double» επιστρέφει στο ΠΛΥΦΑ. Τι αποκομίσατε από την περσινή σας εμπειρία;
Η πιο σημαντική εμπειρία που αποκόμισα είναι ότι πήρα μια γεύση για το τι σημαίνει να συνθέτεις μουσική για χορό. Αυτή είναι η πρώτη μου ολοκληρωμένη απόπειρα να ασχοληθώ με τον χορό και συνειδητοποίησα πόσο διαφορετική είναι η διαδικασία της σύνθεσης σε σχέση με τα έργα που γράφω για συναυλίες σύγχρονης μουσικής. Το θεμελιώδες κριτήριο δεν είναι πλέον η απόλαυση που προέρχεται από την ακρόαση ενός ήχου καθαυτού, αλλά η επιδραστικότητα του πάνω στο ανθρώπινο σώμα. Με αυτό ως ζητούμενο, επιχείρησα να ξεφύγω από το «έφτιαξα αυτόν τον ήχο που μου αρέσει» και να εστιάσω στο «έφτιαξα αυτόν τον ήχο που κινεί το σώμα» κι επομένως καθοδηγήθηκα από την ανάγκη να μεταφράσω το ηχητικό μου σύμπαν σε κινησιολογικές παραμέτρους: πώς μπορώ να προκαλέσω πτώση, στρέψη, τέντωμα, μετακίνηση, ακινητοποίηση ή οτιδήποτε άλλο προκύψει ως ανάγκη σε ένα σώμα; Αυτή η στροφή στην προσέγγιση της συνθετικής διαδικασίας ήταν ένα μάθημα σύνθεσης πάνω στην ίδια μου τη μουσική και άλλαξε σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο που εγώ ο ίδιος αντιλαμβάνομαι εγγενείς ιδιότητες του ήχου, τις οποίες, χωρίς ένα ανθρώπινο σώμα να είναι ενεργητικός δέκτης τους, ενδεχομένως ακόμη να αγνοούσα.
● Τι θα δει το κοινό στη σκηνή του ΠΛΥΦΑ;
Στη σκηνή του ΠΛΥΦΑ το κοινό θα δει μια αρχετυπική σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ ενός εξουσιαστή κι ενός εξουσιαζόμενου. Η σχέση αυτή, ωστόσο, δεν επιβεβαιώνει συγκεκριμένους ρόλους ή χαρακτήρες, ώστε οι θεατές να μπορούν ελεύθερα να προβάλλουν πάνω σε αυτή τη συνθήκη μια δική τους πραγματικότητα: τον βασανισμό και την υποταγή ενός αδύναμου από κάποιον ισχυρότερο, την κοινωνική ή πολιτική κανονικοποίηση της ανισότητας, τη βία που ασκεί ένας εκπαιδευτής σε έναν εκπαιδευόμενο, ένας αρκουδιάρης στην αρκούδα του ή ένας θηριοδαμαστής στο θηρίο του κατά τη διάρκεια μιας «παράστασης» και άλλα πολλά με τα οποία έχουμε εμπλουτίσει τις εικόνες μας, μαζί με άλλα που, ενδεχομένως, δεν έχουμε σκεφτεί, αλλά μπορεί οι θεατές να ανακαλύψουν ότι ήδη εμπεριέχονται στην παράσταση. Όλα τα παραπάνω στο σύνολο τους έχουν έναν κοινό παρονομαστή: τη βίαιη επιβολή της δύναμης. Ωστόσο, πίσω από κάθε υποκειμενική προβολή, στον πυρήνα της παράστασης, αναδεικνύεται το δράμα δύο δυνάμεων, του ήχου και της κίνησης, η επιβολή του ήχου πάνω στο ανθρώπινο σώμα. Η βιαιότητα του ήχου μετουσιώνεται σε κίνηση και η κίνηση απελευθερώνει ένα νέο είδος λυρισμού. Πρόκειται να δούμε το δράμα ενός χορευτή κι ενός μουσικού σε μια παράσταση όπου ο ήχος κι η κίνηση γεννήθηκαν ως άρρηκτα συνυφασμένοι.
● Πείτε μας δύο λόγια για τον τίτλο της παράστασης.
Αφενός, ο τίτλος είναι μια αναφορά στο θεωρητικό έργο του Antonin Artaud «Το Θέατρο και το Διπλότυπό του», στο οποίο ανέπτυξε την έννοια «θέατρο της σκληρότητας», ένας όρος που δε σχετίζεται κυριολεκτικά με την αναπαράσταση της σκληρότητας, αλλά με τη βία με την οποία αποκαλύπτονται οι αλήθειες του ασυνείδητου. Όπως και το θέατρο της σκληρότητας του Artaud, η παράσταση μας, δεδομένης της απουσίας λόγου και αφήγησης, δεν είναι κεντρικά εστιασμένη σε μια συγκεκριμένη πλοκή, αλλά επιτρέπει την ελευθερία στην ανάπτυξη των ιδεών και των συμβόλων. Εστιάζει στην κίνηση, τον ήχο και μια αφαιρετική σκηνή, με στόχο να διεισδύσει βαθύτερα στις σκοτεινές γωνίες του ανθρώπινου ψυχισμού, να απελευθερώσει τη φαντασία των θεατών, κι επομένως να συγκινήσει με την ανάδειξη μιας υποκείμενης αλήθειας. Ο στόχος της παράστασης είναι αυτή η διείσδυση στις εικόνες του ασυνείδητου, η οποία, θεωρώ, είναι πιο βίαιη από την αναπαράσταση της βίας επί σκηνής. Αφετέρου, σχετικά με τον τίτλο, θέλαμε να αφήσουμε ανοιχτό το ενδεχόμενο η επιβολή της δύναμης να αφορά ακόμα και τον ίδιο άνθρωπο κι επομένως τη συγκρουσιακή σχέση με τον ίδιο μας τον εαυτό: μεταξύ της λογικής και της επιθυμίας, του απολλώνιου και του διονυσιακού στοιχείου ή άλλων αντίστοιχων δυϊκών ή διπλότυπων σχέσεων που συντελούνται στη βάση της ανθρώπινης ψυχής.
● Διαβάζουμε στο δελτίο Τύπου ότι «δεν υπάρχει καμιά διέξοδος για κανέναν από τους δύο. Το σώμα θα σηκωθεί και θα πέσει ξανά». Έχετε νιώσει ποτέ εγκλωβισμένος στη χώρα μας;
Σε επαγγελματικό επίπεδο δε νιώθω εγκλωβισμένος ή ακινητοποιημένος. Ακόμη και σε δυσκολότερες περιόδους, όταν δεν μπορώ να πραγματοποιήσω κάποιες ιδέες που σχεδιάζω, χωρίς εξωτερική υποστήριξη, προσπαθώ να προσαρμόζομαι και να δημιουργώ μόνος μου τις συνθήκες, το περιβάλλον και τις ανθρώπινες συνεργασίες, οι οποίες θα μου επιτρέψουν να είμαι δημιουργικός. Η παράσταση αυτή είναι το αποτέλεσμα μιας τέτοιας συνεργασίας που ξεκίνησε από το μηδέν, γιατί δύο άνθρωποι βρεθήκαμε και μοιραστήκαμε την ανάγκη μας για πειραματισμό, χωρίς να υπάρχει κάποια συγκεκριμένη ανάθεση, κι εξελίχθηκε σε μια ευρύτερη ομάδα που εμπλουτίστηκε με πολύ αξιόλογους συνεργάτες. Σε κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο, ωστόσο, η αίσθηση του εγκλωβισμού είναι εντονότερη. Νιώθω πως η γενιά μου, ίσως η κοινωνία ευρύτερα, βιώνει μια συλλογική απογοήτευση και έχει χάσει την ελπίδα της ότι μπορούν να συντελεστούν καθοριστικές αλλαγές. Ταυτόχρονα, όμως, χαίρομαι διότι περιστοιχίζομαι από πολλούς ανθρώπους που είναι αφοσιωμένοι στο έργο τους, που προσπαθούν μέσω της δουλειάς τους να προσφέρουν κάτι χρήσιμο στον κόσμο, κι αυτό είναι κάτι το οποίο φωτίζει με ελπίδα το μέλλον.
● Υπάρχει φροντίδα για τους καλλιτέχνες στην Ελλάδα του 2024;
Από τη μία υπάρχει ένα θεσμικό πλαίσιο στον χώρο της τέχνης που υποστηρίζει τους καλλιτέχνες, ενθαρρύνει τους νέους δημιουργούς και τον πειραματισμό και στοχεύει στην ανάδειξη της ελληνικής δημιουργίας, αλλά ταυτόχρονα αυτό το πλαίσιο είναι αρκετά μικρό και δεν μπορεί να τους απορροφήσει όλους. Αυτό είναι ένα πρόβλημα που υπάρχει, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε άλλες χώρες, όπου οι τέχνες έχουν, ίσως, ακόμα και πιο αναβαθμισμένο ρόλο στην κοινωνία. Πάντα θα υπάρχει ανάγκη για μεγαλύτερη φροντίδα, καλύτερες συνθήκες εργασίας, υψηλότερες αμοιβές και αρτιότερες παραγωγές, όμως πάντα η ζήτηση θα είναι μικρότερη από την προσφορά, κάποιοι θα είναι ευνοημένοι και κάποιοι αποκλεισμένοι. Εγώ, απλώς, ελπίζω μέσα στον χρόνο, το θεσμικό πλαίσιο να μην κλείνει αλλά να ανοίγει όλο και περισσότερο, να είναι πιο συμπεριληπτικό, πιο πλούσιο, πιο δίκαιο, κι επομένως πιο ολοκληρωμένο στο πώς αντανακλά κι αποτυπώνει συνολικά τον κόσμο μας.
● Έχετε στο ενεργητικό σας συμμετοχές σε διεθνή φεστιβάλ σύγχρονης μουσικής και παραγγελίες από πολυάριθμα σύνολα από διαφορετικές χώρες, βραβεία και σημαντικές σπουδές. Πώς ήρθε η μουσική στη ζωή σας;
Μεγάλωσα σε μια τυπική, αστική οικογένεια της δεκαετία του ’90, που έστελνε τα παιδιά της να κάνουν αθλητισμό, μουσική και ξένες γλώσσες. Η παρουσία της μουσικής διατηρήθηκε σε ένα μέτριο επίπεδο στη ζωή μου μέχρι την εφηβεία μου και τότε είναι που συντελέστηκαν πολλές διεργασίες στον ψυχισμό μου. Αντιλήφθηκα την ισχυρή επίδραση του ήχου πάνω μου, ανέπτυξα μια ευαισθησία στον ήχο, απομονωνόμουν για ώρες μελετώντας, αυτοσχεδιάζοντας και δημιουργώντας νέες μουσικές εντελώς ενστικτωδώς, άρχισα να βλέπω και να φαντάζομαι τον εαυτό μου να παίζει και να γράφει μουσική στο μέλλον κι έτσι αποφάσισα αυτό το αντικείμενο να γίνει η σπουδή μου. Από τη στιγμή που πέρασα στο πανεπιστήμιο για να σπουδάσω σύνθεση ακολούθησε μια ασυγκράτητη ορμή και δίψα για γνώση, εμπειρίες και νέους τρόπους έκφρασης.
● Πρόσφατα, δοκιμαστήκατε και στη σκηνοθεσία με την επιτυχημένη παράσταση «Αντίο Μπάτμαν». Τι σας έδωσε αυτή η εμπειρία;
Η εμπειρία της σκηνοθεσίας μου έδειξε τα όρια μου: είμαι μουσικός, δεν έχω σπουδάσει θέατρο και δεν έχω παίξει επαγγελματικά θέατρο, ωστόσο αποφάσισα να σκηνοθετήσω μια παράσταση μουσικού θεάτρου. Ήταν μια πολύ τολμηρή απόφαση. Προφανώς, εξαιτίας της δουλειάς μου ως συνθέτης, συνειδητοποίησα ότι θα έπρεπε να δώσω έμφαση στον ήχο του κειμένου και να χτίσω μια παράσταση βασισμένη περισσότερο στη μουσική και λιγότερο με όρους θεατρικής δραματουργίας, όμως, μοιραία, προέκυψαν πολλά τεχνικά ζητήματα που έπρεπε να αντιμετωπίσω, χωρίς να έχω την αντίστοιχη εμπειρία, και θεωρώ ότι το καλύτερο που μπορούσα να κάνω δεν ήταν τελικά αρκετό σε σχέση με αυτό που εγώ είχα θέσει ως πήχη. Την ίδια στιγμή, για να είμαι δίκαιος, η παράσταση πέτυχε πολλούς από τους στόχους της, είχε μεγάλη απήχηση, είχε φρεσκάδα και πολύ φροντίδα από την ομάδα των συντελεστών, κάτι που μου έδωσε μια μεγάλη αίσθηση αυτοπεποίθησης για το μέλλον. Μπορεί να μην έκανα ακριβώς αυτό που ήθελα, να μην πέτυχαν όλα αυτά που είχα στο μυαλό μου, αλλά πέτυχαν πολλά άλλα και συνειδητοποίησα ότι ακόμα κι ένα τόσο μεγαλεπήβολο σχέδιο μπορεί να είναι ξανά εφικτό.
● Επόμενα επαγγελματικά σχέδια;
Μετά τις τέσσερις παραστάσεις του A Man and His Double, θα πρέπει να προετοιμαστώ για ένα πρωτότυπο μουσικό θέατρο, «Η Φωνή των Βακχών», σε συνεργασία με τους Ergon Ensemble και σκηνοθεσία του Γιώργου Κουτλή, το οποίο θα παιχθεί τον Μάιο στην Εναλλακτική Σκηνή της Λυρικής, ενώ αμέσως μετά θα πρέπει να γράψω ένα νέο κουαρτέτο εγχόρδων που θα παιχθεί τον Οκτώβρη στη Νέα Υόρκη από τους Bergamot Quartet.
«A MAN and HIS DOUBLE» για έναν χορευτή κι έναν μουσικό
- Για τέσσερις μοναδικές παραστάσεις.
- Πρεμιέρα 1 Απριλίου
- Δευτέρα και Τρίτη στις 21:00 (μέχρι τις 9/4)
- Αλέξανδρος Βαρδαξόγλου & Γιάννης Αγγελάκης
Προπώληση εδώ
