Οι μετέωρες στιγμές της ύπαρξης

Πέφτουν τα χρόνια

-Κατακόρυφα στη μνήμη-

Σαν μια χιονόπτωση απαλή

Που καλύπτει το ξημέρωμα

Με αυτούς τους στίχους από το ποίημα «Τα Χρόνια», από το πρόσφατο βιβλίο του «Προσεγγίσεις μετά την απόσταση», εκδόσεις Δωδώνη, καλωσορίζω τον βραβευμένο με το «Ιπεκτσί» (1992-1993) ποιητή από τη Ρόδο, Σουλεϊμάν Αλάγιαλη-Τσιαλίκ ή, πιο απλά, Σούλη.

Τον γνώρισα στο μικρό Πολιτιστικό Πολύκεντρο του αείμνηστου Νίκου Θαλασσινού, στο Θησαυροφυλάκιο του Πνεύματος στην Κω, όταν κάθε άνοιξη στην παγκόσμια ημέρα βιβλίου προσκαλούσε συγγραφείς και διοργάνωνε πλούσιες και επιτυχημένες εκδηλώσεις τη δεκαετία του 1990. Πολλοί θα τις θυμούνται.

Είναι το 7ο βιβλίο ποίησης του Σούλη και τούτες εδώ οι «προσεγγίσεις» μάλλον αυξάνουν την «απόσταση» ανάμεσα στους ανθρώπους – άλλωστε ξένη είναι πια και η ίδια η ζωή. Απόσταση ανάμεσα στις αισθήσεις που πυροδοτούν τον έρωτα, τη ζωή, τα όνειρα και την οδυνηρή τους διάψευση. Αυτή η ρηγματώδης, αγεφύρωτη απόσταση ανάμεσα στην άκαμπτη σιωπή της παραίτησης και της πράξης που φέρνει κοντά τους ανθρώπους, «την απαλότητα χνώτων ζεστών», όπως γράφει.

Η άκαμπτη σιωπή των ανθρώπων

Διαπερνά τους ραγισμένους τοίχους

Σαν ακροβασίες που κόβουν την ανάσα.

Ετσι ψιθυριστά

Με την επαύξηση των ερωτηματικών

Σε μια εποχή που διατρέχουμε μάλλον τα κείμενα παρά τα διαβάζουμε, η λογοτεχνία επιμένει να μας υπενθυμίζει ότι θέτει συνεχώς ερωτήματα και δεν δίνει απαντήσεις. Καταγράφει, αυτή είναι η δουλειά της. Δεν κρίνει. Και η τραγική διαπίστωση του συγγραφέα είναι αυτή η επαύξηση των ερωτηματικών. Και πώς μπορεί κανείς να χαρτογραφήσει την απόσταση, τη μνήμη, την απουσία, τη σιωπή, όταν «πάλι τα γηρατειά ήταν μπροστά /

Και οι σκιές τους πίσω», όταν «όλα βυθίζονται αργά / Στα χρώματα της ύπαρξης», όταν «Ισως θέλουν να ξαναφήσουν / τ’ αποτυπώματά τους / Για όσα δεν πρόλαβαν εγκαίρως / Με μια αρχαία θλίψη στα πρόσωπά τους.

Συναισθήματα τα οποία ξεβράστηκαν στην ακτή νεκρά και θέλουν να πάρουν την αναγκαία ανάσα για να ζήσουν. Ποίηση με οξύνοια, καθαρότητα στη γλώσσα μ’ ένα πολύμορφο και εκλεπτυσμένο λεξιλόγιο και με μια αίσθηση του ρυθμού γεμάτη ένταση και δύναμη που εκπλήσσει. Η Ποιητική του κινείται σε ευρύ θεματικό φάσμα, καθώς φιλτράρεται μέσα από εκείνες τις μετέωρες στιγμές της ύπαρξης και αποκαλύπτει με οξεία αντίληψη τις αποστάσεις από την αποξένωση της σύγχρονης ζωής, εκφράζοντας παράλληλα την ανθρώπινη αγωνία του, με μια πραγματικότητα που αλλάζει καθημερινά και φαίνεται ότι οι αποστάσεις αυξάνονται και οι προσεγγίσεις μειώνονται, αφού «Και το ποιητικό σώμα / Καταγράφει χιλιόμετρα / Μιας απέραντης θλίψης».

Η ποίηση άλλη αποστολή δεν έχει παρά μόνο την καλλιτεχνική δημιουργία. Μια από τις γόνιμες λειτουργίες της λογοτεχνίας είναι να πυροδοτεί συζητήσεις, να αναδεικνύει επιχειρήματα, να ωθεί τους ανθρώπους ίσως να ξανασκεφτούν τον κόσμο και τον τόπο μέσα στον οποίο ζούνε. «Η λογοτεχνία», γράφει ο Ουμπέρτο Εκο, «μας εκπαιδεύει απέναντι στη μοίρα και το θάνατο, κι αυτό είναι μία από τις λειτουργίες της». Είναι ένας τρόπος να διαβάζουμε τον κόσμο και να τον μετασχηματίζουμε στις διαδρομές που μας ανοίγει η ιδιοσυγκρασία μας. Ή, όπως λέει ο Σέιμους Χίνι, «η ποίηση εκπροσωπεί την αλήθεια της ασφαλούς γνώσης του εαυτού μας».

Διάχυτο μέσα στους στίχους είναι το αίσθημα της απογοήτευσης και η στέρηση της αγάπης. Αυτό όμως δεν λειτουργεί ανασταλτικά για τον συγγραφέα, ούτε αναστέλλει την ποιητική πνοή. Εκεί που φαίνεται ότι η ζωή χάνει το νόημά της, έρχεται η ποίηση να αναπληρώσει την απόσταση με την προσέγγιση ή με την «επαυξημένη προσέγγιση». Ετσι το λευκό χαρτί γίνεται «ήλιος που υδροδοτεί τα κτίσματα των επιθυμιών». Το κάθε ποίημα έχει τη δική του ανάσα, έχει τη δική πνοή. Υπάρχει πάντα ένα σύνορο που αγκαλιάζει τα φωνήεντα και την απαλότητα χνώτων ζεστών, μας λέει, για να φέρει πιο κοντά τα χείλη των ανθρώπων και εν τέλει τις ανάσες τους, κι αυτό είναι δημιουργία.

Η μουσική γλιστρά πίσω απ’ τα βουνά

Καθώς ανάλαφρα κατεβαίνει τ’ αεράκι

Κι από ψηλά τεμαχίζεται.

Απλώνεται μια ερημιά που αδιάκοπα

Γεννοβολά ιστορίες τρόμου ανεξήγητες

/Κι όλα τα συναισθήματα τέμνονται|

Από την απουσία

«Η ποίηση έχει τη ρίζα της στην ανθρώπινη ανάσα και τι θα γινόταν αν η πνοή μας λιγόστευε;» αναρωτιέται ο Γεώργιος Σεφέρης, ένα ερώτημα που ακούγεται επιτακτικότερο από ποτέ. «Η ποίηση μας δίνει τη λεπτότητα κατανόησης της ζωής», γράφει ο Γεβγένι Γεφτουσένκο και εξυμνεί τις αξίες εκείνες που στηρίζουν την ανθρώπινη ζωή, σε κάθε νησί, χώρα, ήπειρο, σε κάθε πλανήτη εκεί έξω. Η λογοτεχνία ίσως προσθέτει ομορφιά στη μοναξιά. Δίνει μια ιδιαίτερη απόχρωση στο ηλιοβασίλεμα και κάνει τον νυχτερινό αέρα να μυρίζει καλύτερα. Ετσι προσθέτει ομορφιά στη ζωή. Η λογοτεχνία, από το νανούρισμα σ’ ένα βρέφος με αδιαμόρφωτο εγκέφαλο μέχρι την ανάγνωση ενός απαιτητικού αναγνώστη, μας ταξιδεύει και αυτό το ταξίδι είναι όμορφο.

Η τέχνη ίσως εφευρέθηκε για να μας ανακουφίζει όταν βρισκόμαστε –όπως στη σημερινή εποχή– στο κενό των πραγμάτων, ανάμεσα στο κενό των αποστάσεων και των δύσκολων προσεγγίσεων, ίσως δίνει νόημα στην ύπαρξη για να βιώσουμε με λιγότερο οδυνηρό τρόπο την ανθρώπινη πραγματικότητα, γιατί όπως μας λέει ο συγγραφέας:

Γιατί απολεπίζεται μέσα του

Σαν ψάρι ο καιρός,

Κάποτε οι γέροντες ήξεραν

Τα μυστικά του ήλιου να διαβάζουν,

Το δειλινό έσπαγε κρόκους φωτός πάνω στις

Απέναντι κορυφές δημιουργώντας την αέναη

Κλειστότητα των αμφιβολιών.

*Δημοτικός υπάλληλος, συγγραφέας

Τη σελίδα αυτήν δεν τη φτιάχνουν επαγγελματίες κριτικοί βιβλίου. Γράφεται από αναγνώστες που απευθύνονται σε αναγνώστες για να τους μιλήσουν για κάποιο βιβλίο που τους συνεπήρε. Αν θέλετε να μοιραστείτε όσα νιώσατε διαβάζοντας ένα βιβλίο, στείλτε το κείμενό σας (το πολύ 700 λέξεις) στο smatzorou @efsyn.gr