Συνολικά 36 σύγχρονοι καλλιτέχνες από την Ελλάδα και το εξωτερικό μπαίνουν σε ένα από τα μεγαλύτερα εγκαταλειμμένα κτίρια του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αττικής-Δαφνί και τους δίνουν νέα πνοή με την εικαστική πράξη. Παρεμβαίνουν με βίντεο, εγκαταστάσεις, γλυπτά, δίνοντας μια διαφορετική υπόσταση στα άδεια και σιωπηρά δωμάτια, επιδιώκοντας τον διάλογο τόσο με τους επισκέπτες όσο και με τους ασθενείς.
Τα νέα έργα τους έχουν αφετηρία την έννοια του «εσωτερικού ιερού» που αναμφίβολα συνδέεται με ένα ψυχιατρικό ίδρυμα, επεξεργασμένη ωστόσο μέσα από προσωπικά βιώματα, συναισθήματα, αντιλήψεις.
Πέρυσι η ομαδική έκθεση με τίτλο «reality check» που οργάνωσε ο δρ Κώστας Πράπογλου στο ΨΝΑ-Δαφνί ήταν εμπνευσμένη από την έννοια του εγκλεισμού, κάτι που όλοι είχαμε ζήσει λόγω της πανδημίας. Φέτος προχωράει στο δεύτερο κεφάλαιο με τίτλο «inner sanctum», εξερευνώντας το «εσωτερικό ιερό», τη δύναμη που κρύβεται στην ψυχή μας. «Το “άγνωστο” πολλές φορές μάς αφοπλίζει, μας αποσυντονίζει και μας παραλύει. Κι όμως, μια εσωτερική κινητήριος δύναμη μας ξυπνά, μας προκαλεί να συνεχίσουμε, να αναπνεύσουμε, να αισθανθούμε, να (ξανα)αγαπήσουμε… την ίδια τη ζωή και τον ίδιο μας τον εαυτό», μας λέει ο ίδιος. «Είναι το καταφύγιό μας, η εστία της εσωτερικής μας φλόγας, το πολύτιμό μας άδυτο. Πολλές φορές απαιτείται χρόνος για την ανακάλυψή και τη συνειδητοποίησή του».
Ο Κώστας Πράπογλου αναζητούσε έναν χώρο στον άξονα της αρχαίας Ιεράς Οδού που συνέδεε την Αθήνα με την Ελευσίνα κυρίως για συμβολικούς λόγους, και η πρότασή του προς του υπεύθυνους του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αττικής-Δαφνί βρήκε θερμή ανταπόκριση. «Γεωγραφικά τοποθετείται στον άξονα από όπου διερχόταν η τελετουργική πομπή των Ελευσίνιων Μυστηρίων κατά την αρχαιότητα.
Ακριβώς απέναντι βρίσκεται το ιερό του θεού Απόλλωνα πάνω στο οποίο χτίστηκε η βυζαντινή Μονή Δαφνίου. Στον ίδιο άξονα βρίσκεται και το ιερό της Αφροδίτης, όπου οι προσκυνητές τοποθετούσαν αναθήματα προς τη θεά προσευχόμενοι για προσωπική ανάταση, εκπλήρωση επιθυμιών και κάθαρση», μας λέει ο ίδιος. «Πάνω σε αυτόν τον άξονα μετά από τόσους αιώνες δημιουργείται ένα ίδρυμα που έχει να κάνει κι αυτό με την ψυχή και την ίαση».
Ο κάθε καλλιτέχνης έχει καταλάβει κι ένα ξεχωριστό δωμάτιο στην ανενεργή πτέρυγα του ΨΝΑ-Δαφνί. Ο Guillermo Galindo από το Μεξικό παρεμβαίνει σε ένα δωμάτιο όπου υπάρχει ακόμα ένα κρεβάτι και «ίχνη» από ασθενείς (αυτοκόλλητα στους τοίχους με τον Χριστό, καρτούν) και σε ένα βίντεο καταγράφει μια προσωπική του κατάβαση στα άδυτα της ψυχής, από όπου βγήκε αλώβητος και νικητής. Η Αικατερίνη Γεγησιάν δημιουργεί ένα περιβάλλον με αναφορές στην παιδική ηλικία και αφηγείται την ιστορία μιας παγιδευμένης στο σπίτι γυναίκας.
Η Νορβηγίδα Tori Wrånes δημιουργεί ένα ον με τέσσερα μάτια, εξωπραγματικό αλλά και οικείο. Ομορφα υβριδικό είναι και το πλάσμα που έπλασε η Ναταλία Μαντά. Η Orit Ben Shitrit από το Ισραήλ εμπλέκει την πραγματικότητα με την τεχνητή νοημοσύνη.
Ο Νίκος Τρανός δείχνει μια εγκατάσταση με έπιπλα και 700 κεραμικά κρινάκια που βγαίνουν μέσα από αυτά. Ο Τόλης Τατόλας έκανε έναν βωμό με λάβαρα και γραφές από όλη την ιστορία της ανθρωπότητας, ελπίζοντας πως θα αναδυθεί μια καινούργια γλώσσα επικοινωνίας. Με τη δουλειά της η Λυδία Δαμπασίνα διαχειρίζεται την έννοια των λέξεων που μπορεί να σε στοιχειώνουν μια ολόκληρη ζωή.
Καθημερινά, μέχρι τη λήξη της έκθεσης η Ελυα Ηλιάδη θα κάνει περφόρμανς σε δύο δωμάτια. Στο ένα ο επισκέπτης θα καλείται να απαντήσει σε μια ερώτηση και στο άλλο η απάντησή του θα τυπώνεται σε ένα υλικό σαν δέρμα, που θα τοποθετείται στην οροφή του πρώτου δωματίου.
Τον δικό του χώρο θα έχει όμως και ο κορυφαίος γλύπτης Γιαννούλης Χαλεπάς, που βασανίστηκε όσο ζούσε από τους «δαίμονές» του. Ενα αδημοσίευτο σχέδιό του με μολύβι και χαρτί με τον Αγιο Γεώργιο που σκοτώνει τον δράκο, βρίσκεται σε ένα κλειδωμένο δωμάτιο. «Νομίζεις ότι παρατηρείς τον ασθενή στον θάλαμο…», μας λέει ο Κ. Πράπογλου. «Είναι ένα συγκινητικό έργο, στην ουσία ο Χαλεπάς σκοτώνει τον δικό του δαίμονα».
Συμμετέχουν ακόμα οι: Λυδία Ανδριώτη (Ελλάδα), Christina Anid (Γαλλία/Ελλάδα/Λίβανος), Zeina Barakeh (Παλαιστίνη/Λίβανος/ΗΠΑ), Ιάκωβος Βολκώβ (Ελλάδα), Robert Cahen (Γαλλία), Αντζη Δρακοπούλου (ΗΠΑ), Κατερίνα Ζαχαροπούλου (Ελλάδα), Ελένη Ζούνη (Ελλάδα), Daniel Hill (ΗΠΑ), Νίκος Κόκκαλης (Ελλάδα), Στέλλα Μελετοπούλου (Ελλάδα), Gisela Meo (Ιταλία), Noemi Niederhauser (Ελβετία), Βάνα Ντατσούλη (Ελλάδα), Pipilotti Rist (Ελβετία), Ariane Severin (Γερμανία/Ελλάδα), Δήμητρα Σκανδάλη (Ελλάδα), Δημήτρης Σκουρογιάννης (Ελλάδα), Κωνσταντίνος Ταλιώτης (Κύπρος), Gil Yefman (Ισραήλ), Ευάγγελος Χατζής (Ελλάδα), κ.ά.
? Πληροφορίες: Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής, Δαφνί, λεωφόρος Αθηνών 374, Χαϊδάρι. Εγκαίνια σήμερα στις 19.00. Διάρκεια έως 30/10. Πέμπτη – Παρασκευή – Σάββατο – Κυριακή 15.00-20.00
