Διδάχτηκε η Δεξιά από τη Μικρά Ασία;

Τα 100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή τιμώνται τούτο τον μήνα με πολλές εκδηλώσεις. Ξεριζώθηκε βίαια και με πολύ αίμα ο ελληνισμός της Μικράς Ασίας, αλλά σύμφωνα με το αρχαίο ρητό «ουδέν κακόν αμιγές καλού» οι Μικρασιάτες πρόσφυγες με την εγκατάστασή τους στην Ελλάδα έφεραν μαζί τους πλούσιο πολιτισμό και πολλά ταλέντα στους τομείς της οικονομίας και της πολιτιστικής δημιουργίας.

Δεν έτυχαν και της καλύτερης υποδοχής οι «τουρκόσποροι» από τους «γέννημα και θρέμμα» Ελληνες. Οι πρώτοι προσφυγικοί συνοικισμοί στην Αττική δημιουργήθηκαν στον Βύρωνα, στην Καισαριανή, τη Νίκαια και τη Νέα Ιωνία.

Το προηγμένο πολιτισμικό τους επίπεδο καθώς και οι οδυνηρές εμπειρίες τους από τον πόλεμο μετέτρεψαν τους Μικρασιάτες πρόσφυγες σε φορείς νέων κοινωνικών επαναστατικών ιδεών, με συνέπεια οι προσφυγικές συνοικίες να εξελιχθούν σε προπύργια της Αριστεράς. Με άλλα λόγια, στους Μικρασιάτες πρόσφυγες οφείλει πολλά η πατρίδα μας και η ευρύτερη παράταξη της Αριστεράς.

Στο γιατί φτάσαμε στη Μικρασιατική Καταστροφή, μεγάλη νίκη για τους Νεότουρκους, την οποία οικειοποιείται και ο «νεοοθωμανός» Ερντογάν, αναφέρονται σε έκταση και βάθος πολλά συγγράμματα. Στέκομαι επιγραμματικά μόνο σε δύο αιτίες:

α) Ο εθνικός διχασμός, με κύρια ευθύνη της εγχώριας Δεξιάς –και της μοναρχίας– που πολέμησε τον Βενιζέλο και οτιδήποτε μεταρρυθμιστικό έφερε. Αδίστακτη η Δεξιά, όπως και σήμερα, εκμεταλλεύτηκε και την καταπόνηση του ελληνικού στρατού στη Μικρά Ασία, δεδομένου ότι είχαν προηγηθεί οι νικηφόροι Βαλκανικοί πόλεμοι, ρίχνοντας στις εκλογές του 1920 το σύνθημα «Οίκαδε», προκειμένου να ηττηθεί ο Βενιζέλος.

β) Ο ίδιος ο Βενιζέλος είχε μεγάλες αυταπάτες σχετικά με τη στήριξη των εξ Εσπερίας συμμάχων, βασιζόμενος και στο γεγονός ότι ο ίδιος είχε στείλει στρατιωτικό σώμα στην Ουκρανία, στο πλευρό Αγγλων και Γάλλων εναντίον των μπολσεβίκων και της Οκτωβριανής Επανάστασης. Είναι καλά γνωστό το πώς μας αντάμειψαν οι σύμμαχοι για την υπηρεσία αυτή.

Αναρωτιέμαι, λοιπόν, μήπως η τωρινή εμπλοκή της κυβέρνησης Μητσοτάκη στο Ουκρανικό θα έχει παρόμοιες συνέπειες στα ελληνοτουρκικά προβλήματα.

Προφανώς, η σύγχρονη Τουρκία δεν είναι η Οθωμανική αυτοκρατορία. Η Δημοκρατία της Τουρκίας συμπληρώνει 100 χρόνια το 2023, έχοντας τη σφραγίδα του κοσμικού κράτους, όπως ιδρύθηκε από τον Κεμάλ, που την ήθελε και δυτικόστροφη. Δεν μπορούν, λοιπόν, εύκολα οι ισλαμιστές να αλλάξουν τον χαρακτήρα αυτό. Οσο δε κι αν ισχυρίζονται δεξιοί και ακροδεξιοί στην Ελλάδα ότι «η Τουρκία δεν αλλάζει», υπάρχουν στη γειτονική χώρα ισχυρές δυνάμεις δημοκρατίας, ειρήνης και προόδου.

Στο «Μητσοτάκης γιοκ», εμείς απαντάμε με τη «διπλωματία των λαών».

* μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία