ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΚΩΣΤΑ ΡΟΚΑΣ*
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Το ελληνικό νομοθετικό πλαίσιο για την ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή (ΙΥΑ) είναι ένα από τα πιο προοδευτικά όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά και στον υπόλοιπο κόσμο. Βάση του αποτελεί ο νόμος 3089/2002, ο οποίος μάλιστα ψηφίστηκε από όλα τα κόμματα. Δυστυχώς, οι νομοθετικές παρεμβάσεις που ακολούθησαν υπήρξαν αποσπασματικές και στερούνταν συστηματικότητα. Και οι πρόσφατες αλλαγές του νόμου 4958/2022, αν και μάλλον θετικές, έχουν αποσπασματικό χαρακτήρα, έγιναν βιαστικά και χωρίς επαρκή διαβούλευση.

Ο νόμος αύξησε το όριο πρόσβασης των γυναικών από το 50ό στο 54ο έτος της ηλικίας. Πλέον μια γυναίκα άνω των 50 θα μπορεί να καταφύγει σε ΙΥΑ αφού ζητήσει την άδεια της εθνικής αρχής για την ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή. Θεωρούμε την αλλαγή θετική, αν και τουλάχιστον ένα σημαντικό μέρος του νομικού κόσμου τάχθηκε εναντίον αυτής.

Ας σημειωθεί ότι ήδη το 50ό έτος αποτελεί ένα από τα υψηλότερα ηλικιακά όρια στην Ευρώπη. Οι λόγοι ενός ανελαστικού ορίου είναι αρκετοί. Η διαδικασία στην οποία πρέπει να υποβληθεί μια γυναίκα που έχει φτάσει τα 50 έτη είναι πολύ πιο επεμβατική και εγκυμονεί σημαντικούς κινδύνους τόσο για την υγεία της όσο και για την υγεία του τέκνου το οποίο θα γεννηθεί. Πάντως πρέπει να σημειωθεί ότι για τους άνδρες δεν υπάρχει ηλικιακό όριο. Η έλλειψη κάθε ορίου για τους άνδρες και η ύπαρξη αυστηρού ορίου για τις γυναίκες αποτελεί σοβαρή αξιολογική αντινομία του νομικού μας συστήματος και συνιστά διακριτική μεταχείριση εις βάρος των γυναικών.

Ο χρόνος δεν επηρεάζει βέβαια με τον ίδιο τρόπο την αναπαραγωγική ικανότητα των ανδρών και των γυναικών. Ωστόσο, υπάρχουν όλο και περισσότερες έρευνες που δείχνουν ότι και η αναπαραγωγική ικανότητα των ανδρών φθίνει με τον χρόνο, ενώ η αύξηση της ηλικίας τους συνδέεται με βλάβες των κυττάρων και του DNA. Μάλιστα, προκύπτει ότι τα προβλήματα στην αναπαραγωγική ικανότητα των ανδρών είναι ανεξάρτητα από το νεαρό της ηλικίας της συντρόφου. Πιο συγκεκριμένα, έρευνες δείχνουν συσχέτιση ανάμεσα στην προχωρημένη ανδρική ηλικία και την εμφάνιση στα παιδιά αυτισμού, συνδρόμου Down και άλλων ασθενειών. Βλέπουμε λοιπόν ότι σειρά λόγων που δικαιολόγησαν την επιβολή ορίου στις γυναίκες ισχύει και για τους άνδρες.

Παρά ταύτα, λύση δεν είναι η επιβολή ηλικιακού ορίου και στους άνδρες αλλά η εξάλειψη του ορίου στις γυναίκες. Αυτή πρέπει να συνοδεύεται από την υποχρέωση για τα κέντρα ΙΥΑ να παρέχουν πλήρη ενημέρωση των ενδιαφερομένων για τους κινδύνους και τις δυσκολίες των προσπαθειών απόκτησης απογόνων σε μεγαλύτερη ηλικία.

Εξάλλου, έρευνες δείχνουν, γενικότερα, ότι ο ρόλος της κληρονομικότητας σε σοβαρές ασθένειες, όπως ο καρκίνος, η σχιζοφρένεια κ.ά., είναι σημαντικός. Είναι όμως προφανώς αντίθετη με το νομικό μας σύστημα η επιβολή περιορισμών στην αναπαραγωγή ανθρώπων με ιστορικό τέτοιων νόσων. Η προτεινόμενη στο παρόν άρθρο εξάλειψη των ηλικιακών ορίων για άνδρες και γυναίκες δεν συνδέεται με την ψευδαίσθηση μιας διαρκούς νιότης. Είναι όμως μια προσέγγιση που αντιστρατεύεται έναν πατερναλισμό με αβέβαια θεμέλια, που αντιμετωπίζει τους πολίτες σαν αδύναμα νήπια. Τέλος, η εξάλειψη των ορίων πρέπει βεβαίως να συνοδεύεται με μια σοβαρή συζήτηση ήδη από το σχολείο για την αναπαραγωγική υγεία.

*Λέκτορας στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Λευκωσίας