Μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ελευθερία του λόγου

Τι ειδοποιήσεις μπορεί να έστειλε το Twitter -πριν την εξαγορά του από τον πλουσιότερο άνθρωπο στον κόσμο- σε χρήστη που δημιούργησε λογαριασμό, χωρίς να έχει ακολουθήσει κανέναν άλλον ή να έχει δηλώσει καμία προτίμηση; Μα φυσικά αναρτήσεις του πλουσιότερου ανθρώπου στον κόσμο, με τα εκατομμύρια ακόλουθων και άλλα viral πλην αδιάφορα tweets. Μηνύματα του πρωθυπουργού της χώρας μας και της Ελληνικής Αστυνομίας, προφίλ υπουργών της κυβέρνησης και διάφορων σελέμπριτι, ενημέρωση από Μέσα Ενημέρωσης που τυγχάνει να χρηματοδοτήθηκαν γενναία από τη λίστα Πέτσα, και δυο τρία ακόμα μάλλον για τα «μάτια του κόσμου» συμπληρώνουν τις προτάσεις του επιδραστικού μέσου κοινωνικής δικτύωσης. Ενός μέσου που έγινε όπλο κρατικών αρχών διεθνώς, προκειμένου να ελέγξουν, να προπαγανδίσουν ή ακόμα να τιμωρήσουν επικριτές τους, αλλά και δημοκρατικών φωνών να εναντιωθούν σε κυβερνητικές πολιτικές ή αυταρχικά καθεστώτα.

Η συμφωνία του Έλον Μασκ με το διοικητικό συμβούλιο της Twitter και το «τιτίβισμά» του για το νόημα που δίνει ο ίδιος στην ελευθερία του λόγου, με επιχείρημα ότι συμφωνεί με την άσκηση λογοκρισίας, μόνο στην περίπτωση όπου υπερβαίνεται κατά πολύ ο νόμος, επανέφεραν τη συζήτηση και για τις εναλλακτικές στην ολιγαρχία των τεχνολογικών κολοσσών. Το ερώτημα που ανακύπτει είναι κατά πόσο καθίσταται ρεαλιστική η στροφή σε μέσα δικτύωσης με λιγότερους χρήστες, παρά τον φόβο περί «κοινωνικής αυτοκτονίας» ή σε λιγότερο γνωστά εργαλεία, όπως για παράδειγμα οι μηχανές αναζήτησης Qwant και Startpage, οι υπηρεσίες αλληλογραφίας ProtonMail και Posteo.

Συνομιλώντας προ πενταετίας με τον Ντιέγκο Ναράνγχο από τη ΜΚΟ European Digital Rights στις Βρυξέλλες, ύστερα από εκδήλωση στο Ευρωκοινοβούλιο για τα μονοπώλια των Big Tech, σχετικά με τους κινδύνους από την παρακολούθησή της δραστηριότητας των ανθρώπων στο διαδίκτυο. μέχρι την επίδραση στον ψυχισμό τους, ο ίδιος είχε εντοπίσει τη δυσκολία να απομακρυνθούμε από τις πλατφόρμες στην αποδοτικότητα από τη διαχείριση μεγάλου όγκου πληροφοριών και στο δεδομένο ότι μπορούμε να μεταβούμε σε άλλες, φιλικές προς το ιδιωτικό απόρρητο, αλλά οι περισσότεροι φίλοι μας είναι ως επί το πλείστον δικτυωμένοι στο Facebook.

Μιαν απάντηση έδωσαν όσοι τις τελευταίες μέρες εγγράφηκαν στο αποκεντρωμένης φύσης και χωρίς διαφημίσεις κοινωνικό δίκτυο Mastodon. Άλλοι διστάζουν να εγκαταλείψουν το Twitter, γνωρίζοντας πόσο επηρεάζει τη δημοσία συζήτηση και πώς δίνει βήμα σε αποκλεισμένες από τα συστημικά μίντια ομάδες. Και εάν επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις ότι οι αλλαγές που θα φέρει ο νέος ιδιοκτήτης θα ενισχύσουν περισσότερο ακραίες και ρατσιστικές απόψεις, τότε επαληθεύεται ξανά η διαπίστωση ότι οι μεγάλες εταιρείες των σόσιαλ μίντια φαίνεται να είναι… προκατειλημμένες και προσφέρουν στις πολιτικοοικονομικές ελίτ ένα μέσο απόκτησης επιρροής.