Καρτ ποστάλ 100 χρόνων. Ο μεγαλύτερος αδελφός του παππού μου, Γιάννικος (Γιάννης), καθισμένος στο στημένο σκηνικό για τη φωτογραφία που θα έστελναν οι στρατιώτες του μικρασιατικού μετώπου στις οικογένειές τους για το «Χριστός Ανέστη» το Πάσχα του 1921.
Και ένα μήνυμα γραμμένο από τον ίδιο στο πίσω μέρος, για να μας θυμίζει και να μας διδάσκει. Ακομβίωτος και αγέλαστος, ενώ την ίδια στιγμή η επίσημη Ιστορία μας μιλά για νικηφόρες εκστρατείες και ηθικόν ακμαιότατον, όπως διαβεβαιώνει και ο τότε πρωθυπουργός Γούναρης στην επίσκεψή του στη Σμύρνη τις ίδιες μέρες.
Το βίωμα των άθλιων συνθηκών, του ανύπαρκτου εφοδιασμού ακόμα και σε πόσιμο νερό και το μεγάλο «γιατί» να διατρέχει, αυτό το προβληματισμένο βλέμμα. Μα η συνάντηση της Μεραρχίας Αρχιπελάγους με τους στρατιώτες που γνώρισαν ένα καινούργιο σύστημα, «τον κομμουνισμό», όταν πήγαν να τον πολεμήσουν, οι συζητήσεις εκεί στις μακρές νύχτες μετά τις επιχειρήσεις και κρυφά από τους επιτελείς, τον πείθουν.
Αν υπάρχει μια απάντηση στην αθλιότητα του πολέμου, αυτή μπορεί επιτέλους να έχει όνομα. Το στέλνει με μήνυμα στο αγροτικό χωριό του και στην οικογένειά του – θα το καταλάβουν και ας μην ξέρουν ακόμα τη λέξη.
Μαζί με την απαισιοδοξία του για την κατάσταση. «Δεν πάνε σιδηρόδρομοι, δεν ταξιδεύουν πλοία, να φέρουν τον κομμουνισμό, από τη Μικρά Ασία». Λίγο μετά θα φύγει για τον Σαγγάριο, όπου και θα χαθεί για πάντα. Οχι όμως και το νήμα της ελπίδας. Θα το συνεχίσουν τα αδέλφια του, για να το παραδώσουν με τη σειρά τους στις επόμενες γενιές.
