Προστατεύοντάς τους από τη βία

«Πώς μπορούν να προστατευτούν αποτελεσματικά τα άτομα που αμφισβητούν τα παραδοσιακά πρότυπα φύλου από τη βία;» διερωτάται σε άρθρο του το περιοδικό τεχνολογίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Cordis. Αναζητώντας απαντήσεις στο επίκαιρο αυτό ερώτημα επισημαίνει ότι ένα χρηματοδοτούμενο από την Ευρωπαϊκή Ενωση επιστημονικό έργο που εξελίσσεται σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης επιδιώκει να βελτιωθεί η προστασία για αυτές τις ομάδες ατόμων παίρνοντας ως πρότυπο τις σχετικές πρωτοποριακές νομικές και κοινωνικές εξελίξεις στην Αργεντινή.

Το δημοσίευμα σημειώνει ότι τα τρανς άτομα συχνά βιώνουν παρενόχληση και βία. Τα διεμφυλικά άτομα υφίστανται επίσης στιγματισμό και πολλαπλές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Διευκρινίζει ότι τα εγκλήματα εναντίον αυτών των ομάδων χαρακτηρίζονται συνήθως ως εγκλήματα μίσους, τρανσφοβίας και βίας κατά της διαφορετικότητας. Αυτό συχνά αφαιρεί τη διάσταση του φύλου, με αποτέλεσμα τακτικά να αποκλείονται από το σύστημα προστασίας που παρέχεται στο πλαίσιο της βίας με βάση το φύλο (GBV).

Για τον λόγο αυτό το χρηματοδοτούμενο από την Ε.Ε. έργο TRANS-END, με την υποστήριξη του προγράμματος Marie Skłodowska-Curie Actions, διερεύνησε τις επίσημες και πρακτικές δυνατότητες των υφιστάμενων πλαισίων GBV για την προστασία των τρανς και διεμφυλικών ατόμων από τη βία. «Το έργο επικεντρώθηκε στην εμπειρία της Αργεντινής, δεδομένου του καινοτόμου χαρακτήρα της χώρας και του υψηλού επιπέδου κοινωνικής ευαισθητοποίησης για το θέμα», εξήγησε στο περιοδικό η Λορένα Σόουσα, συντονίστρια του έργου και επίκουρη καθηγήτρια Ευρωπαϊκού Οικογενειακού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης.

Η Ολλανδή επιστήμονας υπογραμμίζει ότι το νομικό πλαίσιο της Αργεντινής για τρανς και διεμφυλικούς έχει διακριτικά χαρακτηριστικά. «Για παράδειγμα, η δολοφονία τρανς ατόμων μπορεί να διωχθεί ως βία με βάση το φύλο –γυναικοκτονία/τρανς γυναικοκτονία– ή ως έγκλημα μίσους». Αναφέρει ακόμη ότι «το πλαίσιο της λατινοαμερικανικής χώρας ενσωματώνει έννοιες όπως η “συμβολική βία”, συμβάλλοντας στην αμφισβήτηση εκείνων των μέσων ενημέρωσης που υποστηρίζουν τα στερεότυπα των φύλων».

«Το πλαίσιο εξαλείφει περαιτέρω όλες τις μορφές παθολογίας του τρανσέξουαλ από τις διαδικασίες νομικής αναγνώρισης της ταυτότητας φύλου, αποσυνδέοντας την ταυτότητα φύλου από τα γεννητικά όργανα και τις παραδοσιακές δομές του σώματος», εξηγεί η Σόουσα. Επιπροσθέτως σημειώνει ότι άτομα με μη δυαδικές ταυτότητες, που δεν ταυτίζονται ούτε ως γυναίκες ούτε ως άνδρες, έχουν αναγνωριστεί στη νομολογία και τη διοικητική πρακτική στην Αργεντινή.

Στο πλαίσιο της ενδιαφέρουσας διερευνητικής ανάλυσης της νομοθεσίας στην Αργεντινή, η TRANS-END δημοσίευσε δύο επιστημονικές εργασίες: Η πρώτη διερευνά τη σύνδεση μεταξύ της συμβολικής βίας και των απεικονίσεων γυναικοκτονιών στα μέσα ενημέρωσης και παρέχει μια κριτική άποψη για τις προσεγγίσεις κατά των στερεοτύπων, από μια διασταυρούμενη προοπτική στη νομοθεσία και τις πολιτικές, καθώς και στη νομολογία των Δικαστηρίων Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων».

Η δεύτερη εργασία αφορά την εννοιολογική και διαδικαστική χρήση των εγκλημάτων γυναικοκτονίας/τρανς-κτονίας και μίσους σε ποινικές διαδικασίες. «Συνολικά το TRANS-END βοήθησε στην ευαισθητοποίηση της κοινωνίας και μάλιστα διοργανώθηκαν δύο διεθνή συνέδρια και ένα φεστιβάλ κινηματογράφου για τις ταυτότητες φύλου και στο τέλος κάθε ταινίας ακολούθησαν συζητήσεις για θέματα σεξουαλικού προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου. Με αυτόν τον τρόπο η πρωτοβουλία έφτασε στο ευρύ κοινό», σημειώνει η Σοόυσα.

Η πανεπιστημιακός υπογραμμίζει: «Στις μέρες μας, υπάρχουν σκληρές αντιδράσεις κατά των πολιτικών για την ισότητα των φύλων. Η αξιοποίηση των αποτελεσμάτων του έργου βοηθά στην επίτευξη θεσμικών αποτελεσμάτων στους κόλπους της Ε.Ε. Νομίζω ότι συνιστά μια θετική συμβολή ως απάντηση στο τρέχον πολιτικό κλίμα». Και καταλήγει λέγοντας ότι «πλέον επικεντρώνεται στην πρόληψη και την ποινικοποίηση της βίας, ένα νέο έργο, επίσης χρηματοδοτούμενο από τους 27, που ξεκινά τον Φεβρουάριο με επίκεντρο την πρόληψη της βίας».