Καλές αλλά τοπικά άνισες ήσαν οι εντυπώσεις από την ανάρτηση στο Megaron Online της μαγνητοσκοπημένης συναυλίας που έδωσαν μουσικοί της Ελληνικής Συμφωνικής Ορχήστρας Νέων (11-13/3/2021). Το σύνολο ιδρύθηκε το 2017 από τον αρχιμουσικό/κλαρινετίστα Διονύση Γραμμένο και αποτελείται από νέους Ελληνες μουσικούς.
Η ΕΛΣΟΝ λειτουργεί με χρηματοδότηση του Κοινωφελούς Ιδρύματος Ιωάννη Σ. Λάτση, ενώ δωρητές της είναι το διεθνούς δραστηριοποίησης Hellenic Initiative και η ΑΙΓΕΑΣ ΑΜΚΕ. Από τον Οκτώβριο του 2020 η ΕΛΣΟΝ είναι μόνιμα φιλοξενούμενο σύνολο του κρατικού Μεγάρου Μουσικής, ενώ πρόσφατα έγινε μέλος της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Εθνικών Ορχηστρών Νέων.
Η συναυλία περιλάμβανε το σχεδόν ωριαίας διάρκειας «Οκτέτο» (1824) του Σούμπερτ. Στην εκτέλεση συμμετείχαν η προσκεκλημένη 31χρονη Γαλλορωσίδα βιολίστρια Αλεξάντρα Σόουμ και επτά Ελληνες μουσικοί: ο βιολιστής Γιώργος Μπάνος, η βιολίστα Αλκηστις Μισούλη, η τσελίστρια Αναστασία Δεληγιαννάκη, ο κοντραμπασίστας Κωνσταντίνος Σηφάκης, ο κλαρινετίστας Διονύσης Γραμμένος, ο φαγκοτίστας Ανδρέας Ανθόπουλος και ο κορνίστας Αγγελος Σιώρας.
Με εξαίρεση σποραδικά «κοκοράκια» από το κόρνο ειδικά στο πρώτο μέρος, η εκτέλεση έρρευσε ομαλά, προβάλλοντας ικανοποιητικά τον απατηλά ανάλαφρο, πάντα τραγουδιστικό χαρακτήρα μιας παρτιτούρας που, ενώ μοιάζει με ανέφελη σερενάτα, φιλοξενεί σελίδες δραματουργικής φόρτισης με οξύτητα και αποχρώσεις που παραπέμπουν σε έργα συμφωνικής μουσικής.
Σε αβίαστο συντονισμό και με τεταμένη εγρήγορση οι οκτώ μουσικοί απέδωσαν γλαφυρά τις μεγάλου εύρους μεταπτώσεις σε εντάσεις, ταχύτητες, αιχμηρότητα άρθρωσης και διαθέσεις –γλυκά, απαλά, ορμητικά, δυναμικά κ.λπ.– της μουσικής του Σούμπερτ. Ομοίως ωραία απέδωσαν το συνυφασμένο ρυθμικό στοιχείο, είτε ως χορευτική άρθρωση, είτε ως εμβατηριακή ώθηση.
Την ηγετική προβολή του κλαρινέτου –ανταπόκριση του Σούμπερτ στον παραγγείλαντα σολίστα– υποστήριξε ιδανικά και με ευγενή εκφραστικότητα ο ίδιος ο Γραμμένος. Κλείνοντας δεν μπορώ να μην υπενθυμίσω εδώ τη δυσοίωνα φθίνουσα απουσία συναυλιών για σύνολα μουσικής δωματίου –τρίο, κουαρτέτα, κουιντέτα κ.λπ.– από την εγχώρια μουσική ζωή κατά την τελευταία δεκαετία· γεγονός για το οποίο δυσκολεύομαι να (δια)κρίνω αν ευθύνονται άλλοι εκτός των ίδιων των μουσικών και των διοργανωτών…
Κοντσέρτα του Μότσαρτ
Το τριήμερο 3-5/3/2021 στην πλατφόρμα Megaron Online παρέμεινε αναρτημένη εξαιρετική συναυλία των Μουσικών της Καμεράτας –σε σύμπραξη με συναδέλφους τους από άλλα σύνολα– υπό τον Μάρκελλο Χρυσικόπουλο, η οποία περιλάμβανε τρία κοντσέρτα του Μότσαρτ για διαφορετικά όργανα παιγμένα από εγχώριους σολίστες. Δοσμένες με όργανα εποχής, οι εκτελέσεις ήσαν υφολογικά προσανατολισμένες προς την ιστορική ερμηνευτική, σβέλτες, με ευέλικτη, τονισμένα αιχμηρή διάπλαση της ορχηστρικής συνοδείας.
Ο Σίμος Παπάνας, εξάρχων στα έγχορδα της ΚΟΘ, πρότεινε μια υπογραμμισμένα ιδιοσυγκρασιακή ερμηνεία του «Κοντσέρτου για βιολί αρ. 4». Γοργό και σβέλτο, τονικά αψεγάδιαστο, ανήμερα παθιασμένο, εμπλουτισμένο γενναιόδωρα με μανιερισμούς και διανθίσεις, υποστηριγμένο από ορχηστρική συνοδεία που ακολουθούσε αδιαπραγμάτευτα τους δικούς του ρυθμούς και το ύφος, η εκτέλεση προσέλαβε ακραία βιρτουοζίστικο στίγμα.
Στο τέλος του πρώτου μέρους ο Θεσσαλονικιός δεξιοτέχνης βιολιστής παρενέβαλε ένα πληθωρικά δεξιοτεχνικό μέρος ελεύθερης δεξιοτεχνίας διακατεχόμενο από εντάσεις και οξύτητα που διέρρηξαν τα όρια της μοτσάρτειας ευγένειας και ισορροπίας. Ομοίως η πιεστικά ορμητική διεύθυνση του Χρυσικόπουλου, παρ’ ότι αναμφίβολα συναρπαστική, κάπου «έτρεχε» τη μουσική, βιάζοντας τις μουσικοαισθητικές ισορροπίες της γραφής.
Ασυζητητί λιγότερο εκκεντρικές, δίχως ωστόσο κατ’ ελάχιστον να υστερούν σε ενδιαφέρον, ήσαν οι ερμηνείες των υπόλοιπων έργων από σολίστες, σύνολο και αρχιμουσικό. Το μοτσάρτειο «Κοντσέρτο για φαγκότο» έπαιξε ο ικανός φαγκοτίστας της ΚΟΑ Αλέξανδρος Οικονόμου. Η νηφάλια, στρωτή προσέγγισή του, στην οποία συνέπλευσαν αδιαπραγμάτευτα Καμεράτα και Χρυσικόπουλος, επέτρεψε στον μπάσο, βραχνό ήχο του οργάνου με την κάπως δύσκαμπτη φραστική όχι μόνον να αρθρωθεί αβίαστα αλλά και να «τραγουδήσει».
Η συναυλία ολοκληρώθηκε με το δημοφιλές, ανάλαφρο «Κοντσέρτο για φλάουτο και άρπα» που ερμήνευσαν σε αβίαστο –τεχνικά και εκφραστικά– συντονισμό η έμπειρη αρπίστρια Μαρία Μπιλντέα και ο φλαουτίστας Ζαχαρίας Ταρπάγκος. Η μοναδικής μουσικότητας, τέλεια ζυγιασμένων εντάσεων ερμηνεία τους εμφύσησε στην απλότητα της υπέρκομψης γραφής περισσή γλυκύτητα, τρυφερότητα, στοχαστικότητα αλλά και παιγνιώδη ελαφράδα, ανανεώνοντας την αιθέρια σαγήνη μιας μέχρι καταχρήσεως χιλιοπαιγμένης παρτιτούρας. Απολαυστικά ήσαν τα εκτενή μέρη ελεύθερης δεξιοτεχνίας!
