Σημειώσεις από το πουθενά

Στην παραθεριστική προοπτική του βιβλιόφιλου ορθώνονται δύο στοίβες: βιβλία για διάβασμα, βιβλία για ξαναδιάβασμα. Τα πρώτα ορίζουν τον αναγνωστικό του ορίζοντα από το εκδοτικό παρόν, τα δεύτερα τον διαχρονικό αναγνωστικό του ορίζοντα· δηλαδή βιβλία που εμμονικά διαβάζονται και ξαναδιαβάζονται στο διηνεκές, βιβλία που τον σφράγισαν, βιβλία που εν πολλοίς καθορίζουν και την πρώτη στοίβα.

Οσο πιο άγουρος είναι ο αναγνώστης τόσο η πρώτη λίστα είναι συντριπτικά υψηλότερη από τη δεύτερη. Στο πέρασμα του χρόνου οι δύο λίστες κοντράρονται στα ίσα, μέχρι που κάποτε η δεύτερη κερδίζει κατά κράτος την πρώτη.

Λογικό. Σχεδόν αναπότρεπτο. Οσο οι προσδοκίες έχουν μπροστά τους όλο το πεδίο ελεύθερο και αχαρτογράφητο, τόσο παλαιότερες ισχυρές βιβλιογραφικές αναμνήσεις (βιβλία και συγγραφείς, δηλαδή, που μας κλόνισαν) ελπίζουν και φαντασιοκοπούν. Και τούμπαλιν. Οσο οι προσδοκίες υποχωρούν εκ των πραγμάτων, τόσο ο αναγνώστης παύει να ματαιοπονεί αναμένοντας έναν νέο ή καλύτερο Φλομπέρ, έναν νέο ή καλύτερο Κάφκα, έναν νέο ή καλύτερo Φόκνερ, έναν νέο ή καλύτερο Προυστ…

Εχω γνωρίσει αναγνώστες (αυτοί που έχουν ασκηθεί από νέοι στη βάσανο και στην απόλαυση της ανάγνωσης κι όχι αυτοί που περιμένουν το καλοκαίρι για να ρουφήξουν σαν γρανίτα το ευπώλητο της χρονιάς) να μπάζουν και να βγάζουν στη βαλίτσα τους τίτλους και από τις δύο κατηγορίες. Και να μην καταλήγουν. Κι όλο να τροποποιούν το μείγμα. Κι όταν φτάνουν στον τόπο των διακοπών τους να στέκονται περίλυποι και ανυπεράσπιστοι μπροστά στις δύο στοίβες.

Φέτος φυσικά υποψηφιότητες σε αμφότερες τις λίστες θέτει και η βιβλιογραφία της πανδημίας (μυθοπλαστική, θεωρητική ή επιστημονική, παλαιότερη, νεότερη, ακόμα και νωπή). Οπότε το κουβάρι της θερινής ανάγνωσης περιπλέκεται περαιτέρω.