Τα Μαυσωλεία πρέπει να έχουν σωστή χρήση

«Κάποιες φορές η ιστορία χρειάζεται μια ώθηση» (Λένιν)

Κάθε έτος, στις 22 Απριλίου, λαμβάνει χώρα η επέτειος από τη γέννηση μίας από τις μεγαλύτερες προσωπικότητες της ανθρώπινης ιστορίας. Και μιλάμε για τον Λένιν, έναν άνθρωπο που το 1917 έκανε μαζί με τους συντρόφους του Επανάσταση. Ένα από τα δυσκολότερα διαχρονικά πράγματα όσον αφορά στα ανθρώπινα, γιατί όσο χιλιοτραγουδισμένες και επιθυμητές παραμένουν οι Επαναστάσεις, άλλο τόσο δυσεύρετες, σπάνιες και περίπλοκες στην πραγμάτωσή τους είναι. Και αυτό το τελευταίο κάνει κάποιους να τις ειρωνεύονται και να τις χλευάζουν. Είναι αυτοί που κάνουν πως αγνοούν αυτό που υπερβαίνει τους υποκειμενισμούς τους. Αλλά, ας είναι…

Με το κατόρθωμά τους ο Λένιν και οι σύντροφοί του κατέγραψαν μία από τις πιο πολυμελετημένες σελίδες του βιβλίου του αγώνα των ανθρώπων προς την τελική απελευθέρωση. Δίνουμε σημασία στη λέξη προς, γιατί έχει τη δική της σημασία… Εκατομμύρια άνθρωποι στη γη ένιωσαν ένα ρίγος. Εκατομμύρια άνθρωποι πάλεψαν μεταγενέστερα, και έδωσαν ακόμα και τη ζωή τους, για να υπερασπιστούν τα ιδεώδη που εκπροσώπησε η Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917. Μία Επανάσταση που δημιούργησε το πρώτο εργατικό κράτος στην ιστορία της ανθρωπότητας και που ενσάρκωσε με τον πιο θορυβώδη τρόπο ένα ουσιαστικό πείραμα δημιουργίας σοσιαλιστικών δομών (το τελικό αποτέλεσμα αυτής της απόπειρας είναι ένα άλλο θέμα, αρκετά πικρό είναι η αλήθεια…). Πέρα, λοιπόν, από τις επιδράσεις που είχε στην ίδια τη Ρωσία το συγκεκριμένο εγχείρημα, άρα και η εμβέλεια του Λένιν σε αυτό, αποκτήθηκε σύντομα οικουμενικός χαρακτήρας και στην ίδια την επαναστατική διαδικασία και στον πρωταγωνιστή-ηγέτη της (που φυσικά από μόνος του δεν θα είχε κάνει ούτε καν το τίποτα)…

Η παρελθοντολαγνεία δεν βοηθάει. Κάθε εποχή έχει τα χαρακτηριστικά της. Οι Μπολσεβίκοι πέτυχαν την ανατροπή, γιατί τότε αυτό ήταν ώριμο σε μία σειρά κρίσιμων παραμέτρων. Μέγιστο καθήκον και υποχρέωση του κάθε ανθρώπου στο σήμερα είναι να συμβαδίζει με τους καιρούς του. Χωρίς, όμως, να χαρίζει την παράδοσή του. Χωρίς να την παραπετά, να την αγνοεί, να την παραποιεί και να την «αχρηστεύει». Όσον αφορά στον ίδιο τον Λένιν δεν αρκούν οι αναφορές και μόνο, με όρους απλής ιστοριογραφίας. Χρειάζεται να διαβάσουμε το έργο του το ίδιο, για να έλθουμε σε επαφή με το πώς σκεφτόταν και το πώς λειτουργούσε. Ας κρατήσουμε αυτό που θέλουμε και νομίζουμε πως ταιριάζει στο σήμερα και στο αύριο της πολιτικής αντιπαράθεσης που διαρκώς δυσκολεύει. Χαμένοι δεν θα βγούμε…

Το σίγουρο είναι πως η ευφυία του συγκεκριμένου ανθρώπου είχε ξεπεράσει κατά πολύ τα καθιερωμένα επίπεδα… O Λένιν είχε καταλάβει πως έπρεπε να «σπάσει τα μούτρα του» και να βρει λύσεις για όλα τα προβλήματα. Και τα θεωρητικά και τα πρακτικά. Ακόμα και για τα λιγότερο πιασάρικα. Γιατί ίσως ενδόμυχα ήξερε πως αυτά τα φαινομενικά μικρά είναι εκείνα που τελικά στοιχειοθετούν την έννοια και το είδος του κάθε μεγάλου στόχου. Σαν τις καθοριστικές λεπτομέρειες που θα κρίνουν την έκβαση ενός αγώνα.

Ο Λένιν επέλεγε πότε να διαβάζει, πότε να γράφει και πότε να μιλάει, υιοθετώντας κάθε φορά αυτό που έκρινε πως θα προωθούσε το σκοπό του. Γιατί συνειδητοποίησε έγκαιρα την αξία της πολύπλευρης αξιοποίησης, της συνθετότητας και της «διεπιστημονικότητας» της πολιτικής διαμάχης. Γιατί «συγκέρασε» πολιτική και φιλοσοφία με τέτοιο τρόπο με τον οποίο αναδείχθηκαν και οι δύο τομείς. Γιατί έπειθε τους λαϊκούς ανθρώπους και μάλλον σαγήνευε τους «Ακαδημαϊκούς» εξίσου καλά. Γιατί αφιέρωσε τη ζωή του στην υπόθεση των απλών ανθρώπων του μόχθου, ενώ θα μπορούσε άνετα να διαλέξει άλλους δρόμους…

Συνεργαζόταν όσο χρειαζόταν με όποιον έκρινε κάθε φορά, δίχως να παρεκκλίνει ο ίδιος από το δικό του στόχο. Αφού είχε καταλήξει στο σωστό χρόνο ποιος ήταν αυτός και πόσο σημαντικός για τις ζωές πολλών ανθρώπων θα αποδεικνυόταν στο άμεσο μέλλον. Έδωσε στην πολιτική τη διάσταση της κοινωνικής, ταξικής και λαϊκής χρησιμότητας. Αλλά, παρέδωσε και μαθήματα αποτελεσματικότητας. Αυτό που από τότε εμφανίστηκε ελάχιστες φορές ακόμα… Ο Λένιν εξακολουθεί να είναι μία προσωπικότητα που έχει διστάσει να βάλει στο στόχαστρό της με ανοιχτό τρόπο ακόμα και η αστική πολεμική. Δεν είναι πώς τον συμπαθούν, αλλά δυσκολεύονται πολύ να το γυρίσουν στο «καλαματιανό» και να αρχίσουν την αποδόμηση (με στοιχεία ακόμα και χυδαιότητας)… Ναι, άσκησε εξουσία και δεν ήταν αναρχικός, αλλά δεν τον άφηνε παγερά αδιάφορο η ανάγκη της καταλυτικής δραστηριοποίησης κάθε βάσης για την αποφυγή εκτροπών.

Τα σύμβολα έχουν τη δική τους αξία. Τα Μαυσωλεία πρέπει να έχουν σωστή χρήση. Αλλά, το γεγονός πως διατηρούνται ανοιχτά ακόμα και στις μέρες μας σημαίνει πολλά. Μακριά από προσωπολατρείες και τυφλές αγιοποιήσεις αναζητάμε -με τον τρόπο που ο ερημίτης ψάχνει το νερό (όσο οι συγκυρίες βαίνουν προς το χειρότερο)- τις διδαχές του παρελθόντος που θα βελτιώσουν τις κινητικότητες και κυρίως θα τις κάνουν πιο αποτελεσματικές. Υπάρχει μεγάλη αγωνία για το μέλλον. Η αναζήτηση πρέπει να είναι διαρκής. Τα πλήγματα που βιώνουν οι σύγχρονες κοινωνίες δεν είναι ευκαταφρόνητα. Και η τάση είναι προς το αρνητικότερο… 

Όμως, οι καιροί επαναφέρουν στο επίκεντρο κάποιες διαχρονικές αναγκαιότητες. Όπως την ατομική και κoινωνική εγρήγορση, την επαρκή κατάρτιση, την καλή πίστη, τη δημιουργική διάθεση, την αποφασιστικότητα, τη συλλογική δράση, την οργανωμένη πάλη, την κοινή κατεύθυνση (δίχως σπατάλη δυνάμεων, ανούσιες διασπορές και κοντόφθαλμες εμμονές), την πολιτική ανασυγκρότηση και τον έλεγχο της οικονομικής δραστηριότητας με κοινωνικοποιημένους όρους. Όσα, ενδεχομένως, θα μας ζήταγε στο σήμερα ο Λένιν αν έγραφε ακόμα μία από τις ενδελεχείς και οξυδερκείς μπροσούρες του (προσθέτοντας κατά πάσα πιθανότητα και το κομβικό ζητούμενο της κλιματικής προστασίας)…