Ωκεανός πλαστικών στα νησιά Κόκος

Τα Νησιά Κόκος (γνωστά και ως Κίλινγκ), που αποτελούνται από δύο επίπεδες, κοραλλιογενείς ατόλες με συνολική έκταση 14,2 τετραγωνικών χιλιομέτρων και 2,6 χιλιόμετρα ακτογραμμής, βρίσκονται στη μέση του πουθενά στον Ινδικό Ωκεανό, σε απόσταση 2.100 χιλιόμετρων από τη βορειοδυτική ακτή της Αυστραλίας.

Αν και σε αυτό το νησιωτικό σύμπλεγμα, που χαρακτηρίζεται ως «ο τελευταίος παρθένος παράδεισος της Αυστραλίας», ζουν μόνο περίπου 600 άνθρωποι, οι παραλίες του είναι γεμάτες με 414 εκατομμύρια κομμάτια πλαστικού.

Αυτός ο υπολογισμός προκύπτει από έρευνα που πραγματοποίησαν στα Νησιά Κόκος επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Τασμανίας, τα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύτηκαν στην επιθεώρηση Scientific Reports. Τα πλαστικά που βρέθηκαν ζύγιζαν 238 τόνους και περιελάμβαναν, μεταξύ άλλων, 977.000 παπούτσια, κυρίως σαγιονάρες, και 373.000 οδοντόβουρτσες.

Από τα αναγνωρίσιμα αντικείμενα, το 25% ταξινομήθηκε ως μιας χρήσης πλαστικά, στα οποία συμπεριλαμβάνονται καλαμάκια και σακούλες.

Στην πραγματικότητα, το 93% των πλαστικών που βρέθηκαν ήταν θαμμένο μέχρι 10 εκατοστά μέσα στην άμμο και το 60% των θαμμένων πλαστικών ήταν μικροπλαστικά μεγέθους δύο έως πέντε χιλιοστών. Αυτά τα τελευταία έχουν το τέλειο μέγεθος μπουκιάς, λόγος για τον οποίο τα ψάρια, τα καλαμάρια, τα πουλιά, ακόμη και οι θαλάσσιες χελώνες μπορούν να τα καταπιούν.

Θαλάσσια ρεύματα

Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος του προβλήματος αξίζει να σημειωθεί ότι ο τοπικός πληθυσμός των Νησιών Κόκος θα χρειαζόταν 4.000 χρόνια για να παραγάγει μια ποσότητα αποβλήτων ίση με αυτήν που ξεβράστηκε στις ακτές τους, εφόσον δεν κατάφερναν να βρουν έναν τρόπο ώστε να τα απορρίψουν σωστά.

Ομως, αυτοί οι νησιώτες έχουν την «ατυχία» να ζουν σε ένα σημείο του πλανήτη από το οποίο περνούν τα μεγάλα ωκεάνια ρεύματα, συμπεριλαμβανομένου αυτού του Ινδικού Ωκεανού, τα οποία συμπαρασύρουν τα πλαστικά απορρίμματα που ταξιδεύουν στη θάλασσα, μεγάλη ποσότητα των οποίων ξεβράζουν σε αυτό το νησιωτικό σύμπλεγμα.

Και να σκεφτεί κανείς ότι οι εκτιμήσεις των επιστημόνων σχετικά με την ποσότητα των αποβλήτων στα Νησιά Κόκος είναι πιθανώς συντηρητικές, καθώς η ομάδα τους πραγματοποίησε δειγματοληψίες σε επτά από τα 27 νησιά του συμπλέγματος, δεν έσκαψε στην άμμο κάτω από 10 εκατοστά και δεν μπόρεσε να έχει πρόσβαση σε κάποιες πολύ επιβαρυμένες από τα πλαστικά παραλίες.

Για τους επιστήμονες, τα απομακρυσμένα νησιά, όπως τα Κόκος, είναι πολύτιμα μέρη για να μελετήσουν την κυκλοφορία των συγκεντρώσεων πλαστικού, καθώς ο μικρός πληθυσμός τους σημαίνει ότι τα πλαστικά που ξεβράζονται στις παραλίες τους προέρχονται από αλλού.

«Νησιά όπως αυτά είναι σαν τα καναρίνια σε ένα ανθρακωρυχείο και είναι όλο και πιο επείγον να αναλαμβάνουμε δράση για τις προειδοποιήσεις που μας δίνουν», ανέφεραν οι ερευνητές.

Αλλά ενώ τα θαμμένα μικροπλαστικά αποτελούν απειλή για την άγρια φύση, η αφαίρεσή τους θα απαιτούσε μηχανικές ενέργειες που διαταράσσουν επίσης τα ζώα. Τελικά, η λύση έγκειται στη μείωση της ποσότητας των πλαστικών που παράγονται και καταναλώνονται ευθύς εξαρχής, αφού μόνο έτσι εμποδίζεται η είσοδός τους στον ωκεανό, υπογραμμίζεται στην έκθεση.

Επιδείνωση

Ομως, μέχρι στιγμής, το πρόβλημα μόνο επιδεινώνεται. Η παγκόσμια παραγωγή πλαστικών αυξήθηκε εκθετικά τα τελευταία 60 χρόνια. Σχεδόν το ήμισυ του συνόλου των πλαστικών που κατασκευάστηκαν κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου (8.300 εκατομμύρια μετρικοί τόνοι) παράχθηκαν τα τελευταία 13 χρόνια (3.900 μετρικοί τόνοι). Περίπου το 40% των πλαστικών απορρίπτονται το ίδιο έτος που παράγονται και εκτιμάται ότι σήμερα υπάρχουν 5,25 τρισεκατομμύρια τεμάχια στους ωκεανούς.

Η ανεπαρκής ή αναποτελεσματική διαχείριση των αποβλήτων θεωρείται η βασική αιτία για την εισροή 12,7 εκατομμυρίων μετρικών τόνων στους ωκεανούς μας το 2012. Αυτοί οι δυσθεώρητοι αριθμοί καθιστούν δύσκολη την κατανόηση της κλίμακας του προβλήματος και της εφικτότητας πιθανών λύσεων. Δυστυχώς, εάν δεν ληφθούν δραστικά μέτρα, οι αριθμοί και οι προκλήσεις θα αυξηθούν και η ποσότητα των αποβλήτων που εισέρχονται στους ωκεανούς προβλέπεται να δεκαπλασιαστεί έως το 2025.

Μόλις βρεθούν στον ωκεανό, τα πλαστικά αντικείμενα που εκτίθενται στα κύματα και στο ηλιακό φως αρχίζουν να διασπώνται σε μικρά σωματίδια που θα βυθιστούν στην άμμο και θα εγκατασταθούν σε υποστρώματα παραμένοντας για δεκαετίες, ίσως και αιώνες.

Σε θερμές περιοχές, ο συνδυασμός υψηλών θερμοκρασιών και υψηλής αλατότητας είναι πιθανό να κάνει τα πλαστικά αντικείμενα να διαλυθούν πιο γρήγορα, αν και δεν θα εξαφανιστούν εξ ολοκλήρου.

Η ειρωνεία είναι ότι τα χαρακτηριστικά που κάνουν το πλαστικό ένα τόσο δημοφιλές υλικό (π.χ. η ανθεκτικότητα, το μικρό βάρος, το χαμηλό κόστος) συμβάλλουν επίσης στην αφθονία του στον ωκεανό, καθιστώντας το σημαντική περιβαλλοντική απειλή.

Η κλίμακα του προβλήματος σημαίνει ότι ο καθαρισμός των ωκεανών μας δεν είναι επί του παρόντος δυνατός και ότι ο καθαρισμός παραλιών όταν μολυνθούν με πλαστικό είναι χρονοβόρος, δαπανηρός και πρέπει να επαναλαμβάνεται τακτικά καθώς χιλιάδες νέα κομμάτια πλαστικού ξεβράζονται καθημερινά.