Η Μούσα… των αποχωρητηρίων

Η Καλλιόπη ήταν μία από τις εννέα Μούσες, η προστάτιδα του έπους και της λυρικής ποίησης. Το ίδιο της το όνομα σημαίνει «καλλίφωνη», από το «καλλι-», το πρόθημα που προσδίδει στο β’ συνθετικό το χαρακτηριστικό του ωραίου, και το «-οπη», από το «οψ», δηλαδή «φωνή».

Είναι λοιπόν απορίας άξιο πώς μια τέτοια αθάνατη κυρά, από υψηλή γενιά, έγινε συνώνυμη του δυσώδους στρατιωτικού αποχωρητηρίου, όπως έχουν διαπιστώσει όσοι έχουν κάνει αγγαρεία στην Καλλιόπη.

Εδώ κρύβεται μια ωραία ιστορία: Τον Ιούνιο του 1930, ο Ελευθέριος Βενιζέλος εγκαινίασε θριαμβευτικά τον σταθμό του Ηλεκτρικού Σιδηρόδρομου Αθηνών-Πειραιώς στην πλατεία Ομονοίας.

Για να εξαερίζεται ο υπόγειος σταθμός, τοποθετήθηκαν περιμετρικά της πλατείας οκτώ μεγάλες κολόνες-αεραγωγοί, οι οποίες, για να μην προσβάλλουν την αισθητική της πλατείας, αποφασίστηκε από τον τότε δήμαρχο της πόλης, Σπύρο Μερκούρη, να διακοσμηθούν με τα αγάλματα των εννιά Μουσών.

Ομως, η ένατη Μούσα, η Καλλιόπη, περίσσεψε, μια και οι κολόνες ήταν οκτώ…

Η λύση που βρέθηκε είναι χαρακτηριστική της ελληνικής προχειρολογίας και του αρπακολλισμού: το άγαλμα της Καλλιόπης αποθηκεύτηκε στα υπόγεια του ηλεκτρικού σταθμού, δίπλα στα δημόσια ουρητήρια.

Ετσι, όταν οι φαντάροι από την επαρχία, που δεν ήξεραν ακόμα τα κατατόπια, ήθελαν να ανακουφιστούν στην Ομόνοια και ρωτούσαν πού είναι τα αποχωρητήρια, οι Αθηναίοι τούς έλεγαν «δίπλα στην Καλλιόπη»…

Με τον καιρό, η αηδής τουαλέτα του στρατοπέδου έφτασε να ονομάζεται Καλλιόπη, κάτι που ήταν μια κατάφωρη προσβολή προς την κόρη του Δία και της Μνημοσύνης και μητέρα του Ορφέα.

Πάντως, τα εννιά αγάλματα των Μουσών δεν είχαν, γενικά, καλή τύχη: τέσσερις από αυτές μεταφέρθηκαν στην Καρδίτσα, δύο στις Καρυές Λακωνίας, δύο στην Αμοργό, ενώ η ένατη καταστράφηκε.

Οσο για την Καλλιόπη, που παντού περισσεύει και παντού ξεψυχά, που δεν χωρά πουθενά, όπως έλεγαν κι οι «Τρύπες», η τύχη της αγνοείται: μπορεί τελικά η ένατη Μούσα να προτίμησε τον θάνατο από την ατίμωση.