Αρχιτεκτονική σε ανθρώπινη κλίμακα

Οι πολίτες και επισκέπτες της Θεσσαλονίκης τούς ανακάλυψαν πριν από μερικά χρόνια μέσα από την πολυβραβευμένη Νέα Παραλία, την υποδειγματική παρέμβαση στη στενή λωρίδα γης ανάμεσα στον Θερμαϊκό και την πολύβουη λεωφόρο Νίκης, έναν διαφορετικό περίπατο 3,5 χλμ. που ξεκινά από τον Λευκό Πύργο και γρήγορα έγινε το πιο trend σημείο της πόλης.

Το αρχιτεκτονικό δίδυμο Πρόδρομου Νικηφορίδη και Μπερνάρ Κουόμο επέλεξαν, κάθε άλλο παρά τυχαία, φυσικά υλικά και λιτές φόρμες για να διατυπώσουν μια πρόταση για τον δημόσιο χώρο σε ανθρώπινη κλίμακα, που γι’ αυτό αγαπήθηκε και παραμένει ανοιχτός σε συλλογικές αλλά και ατομικές δραστηριότητες.

Είναι η πιο σημαντική αλλά όχι η μοναδική παρουσία τους, αφού έχουν υπογράψει αρκετά δημόσια και ιδιωτικά κτίρια. Σταθερή και κορυφαία επιλογή τους παραμένει ο δημόσιος χώρος, η πιο παρεξηγημένη αλλά και παραμελημένη ζώνη στις ελληνικές πόλεις.

Χρόνια ολόκληρα έχουν διαγράψει σε αυτό τον τομέα τη δική τους διαδρομή με μελέτες και παρεμβάσεις που αναδεικνύουν «το δέρμα της πόλης», τις νέες ισορροπίες ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, τα σημεία σύνδεσης των κενών και εγκαταλελειμμένων χώρων με τις σύγχρονες ανάγκες.

«Ο δημόσιος χώρος μιας πόλης αποτελεί το σημαντικότερο συστατικό της στοιχείο, την κατ’ εξοχήν εικόνα της στα μάτια πολιτών και επισκεπτών, είναι ο τόπος που προλαμβάνεται και ερμηνεύεται από τον καθένα διαφορετικά, ανάλογα με τα προσωπικά του βιώματα και την αντίληψη που διαθέτει για την πόλη και τη ζωή του μέσα σε αυτή», αναφέρουν οι Νικηφορίδης και Κουόμο στον πρόλογο της καλαίσθητης έκδοσης με τίτλο «Δημόσιος χώρος εν αναμονή», που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Ιανός».

Ξεκινώντας από διαφορετικές αφετηρίες, οι δύο αρχιτέκτονες εγκαταστάθηκαν οριστικά το 1986 στη Θεσσαλονίκη και με το έργο τους απέδειξαν σε όσους στην αρχή τούς αντιμετώπισαν με καχυποψία ότι δεν ήταν «δυο ξένοι στην ίδια πόλη». Την αγάπησαν με το έργο τους και το επιβεβαιώνουν με το βιβλίο τους, που χωρίζεται σε δύο ενότητες.

Η πρώτη αφορά τη «νύμφη του Θερμαϊκού» και εκτός από τη Νέα Παραλία περιγράφει τις μελέτες για τις πλατείες Ελευθερίας, Γάτσου και Εμπράρ, τις αναπλάσεις της οδού Αγίας Σοφίας, της οδού Στουρνάρα κοντά στα ανατολικά τείχη και του κοιμητηρίου στην Ευαγγελίστρια.

Δίνει όμως έμφαση στο νέο μεγάλο «στοίχημα» του πολεοδομικού συγκροτήματος της Θεσσαλονίκης, το μητροπολιτικό πάρκο Παύλου Μελά, που θα ζωντανέψει το παλιό στρατόπεδο και τα κτίρια της οθωμανικής περιόδου. Η έμφαση δίνεται στη φύτευση, αλλά τα δένδρα δεν αντιμετωπίζονται μόνον ως αποδράσεις στη φύση, αφού θα συνυπάρχουν με προσεκτικά διαμορφωμένες γωνιές που θα φιλοξενούν κοινωνικές δραστηριότητες και φιλοδοξούν να γίνουν το νέο «στέκι» της πόλης.

Στη δεύτερη ενότητα του βιβλίου, οι συγγραφείς του επιχειρούν ένα νοερό ταξίδι με σταθμούς στην Καβάλα, τη Ρόδο, τα Χανιά, τη Μονεμβασιά, τη Χαλκιδική και την Κοζάνη, αλλά και μια… απόδραση ώς την Ταγγέρη του Μαρόκου. Πρόκειται για μελέτες που υλοποιήθηκαν, αλλά και βραβευμένες προτάσεις που δυστυχώς παραμένουν στα χαρτιά…