Kατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, μια σειρά ερωτημάτων απασχολούσε τους επικριτές των καθεστώτων του υπαρκτού σοσιαλισμού:
Γιατί, αντί να μειώνεται μέχρι εξαφάνισης το κράτος, όπως προέβλεπε ο Μαρξ, γινόταν ολοένα πιο μεγάλο και καταπιεστικό στα καθεστώτα του υπαρκτού σοσιαλισμού;
Γιατί σε μια κοινωνία όπου, υποτίθεται, το κίνητρο του κέρδους απουσίαζε, η μόλυνση του περιβάλλοντος ήταν χειρότερη ή ίδια με αυτή των καπιταλιστικών κοινωνιών;
Γιατί οι αδικαιολόγητες απουσίες των εργαζομένων από τις δουλειές τους συνεχώς αυξάνονταν, ακόμα και τώρα που υποτίθεται ότι εξέλιπε η «αλλοτρίωση» που χαρακτηρίζει τη σχέση του εργαζομένου με το εργασιακό του περιβάλλον στον καπιταλισμό;
Σε αυτά τα ερωτήματα οι ιδεολογικοί καθοδηγητές των κομμουνιστικών κομμάτων με πολυετή φοίτηση στα κομματικά σχολεία είχαν έτοιμη την απάντηση:
«Υπάρχουν ατέλειες», έλεγαν, «επειδή δεν έχουν ολοκληρωθεί οι μεταρρυθμίσεις που θα επιτρέψουν τη μετάβαση στην αταξική κομμουνιστική κοινωνία».
Η απάντηση αυτή από ρητορικής σκοπιάς ήταν αρκετά καλή και έκλεινε αρκετά στόματα. Ομως δεν άντεχε σε σοβαρή εξέταση.
Διότι το θέμα δεν ήταν αν στις χώρες αυτές είχαν εφαρμοστεί όλες οι μεταρρυθμίσεις που θα τις έφερναν στην ιδεώδη κοινωνία. Το θέμα ήταν αν είχαν εφαρμοστεί περισσότερες από ό,τι σε άλλες φάσεις της Ιστορίας τους.
Αν π.χ. η «μετάβαση» είχε ολοκληρωθεί κατά 60% και οι «ατέλειες» παρέμεναν σε παλαιότερα προμεταρρυθμιστικά επίπεδα, τότε ceteris paribus εξυπακούεται ότι η ολοκλήρωση των μεταρρυθμίσεων δεν είχε καμία σχέση με την εξάλειψη των ατελειών.
Ας έρθουμε τώρα στο σήμερα.
Σήμερα οι κομμουνιστές καθοδηγητές αποτελούν μουσειακά αντικείμενα. Τη θέση τους έχουν πάρει οι νέοι ευρωκαθοδηγητές, με πλούσια φοίτηση και αυτοί σε «Κέντρα Ευρωπαϊκών Μελετών» και σε «κοινοτικά κονδύλια». Ομως η επιχειρηματολογία παραμένει η ίδια.
Γιατί η Ελλάδα μετά την ένταξη στο ευρώ παρουσιάζει τη μεγαλύτερη ανεργία στην πρόσφατη Ιστορία της;
Γιατί έχουν καταρρεύσει όλες οι δημόσιες υπηρεσίες και έχει αποσυντεθεί ο δημόσιος χώρος;
Γιατί ολοένα και περισσότερες επιχειρήσεις κλείνουν ή μεταφέρονται στο εξωτερικό;
Γιατί η Ελλάδα τα τελευταία έτη απώλεσε το πρωτοφανές 25% του ΑΕΠ της;
«Διότι απλούστατα», απαντούν οι νέοι καθοδηγητές, «δεν έχουν ολοκληρωθεί οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Μόλις ολοκληρωθούν η Ελλάδα θα έχει πραγματοποιήσει τη μετάβασή της σε ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος».
Και αυτή η απάντηση είναι ρητορικά ελκυστική. Ομως ούτε αυτή αντέχει σε προσεκτικότερη εξέταση.
Διότι το θέμα, όπως και προηγουμένως, δεν είναι αν η Ελλάδα έχει εφαρμόσει όλες τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Το θέμα είναι αν έχει εφαρμόσει περισσότερες από ό,τι σε άλλες φάσεις της σύγχρονης Ιστορίας της.
Διότι αν ισχύει ότι η οικονομική κατάσταση της Ελλάδας σήμερα, που έχει εφαρμόσει π.χ. 50% των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, είναι απείρως χειρότερη από ό,τι σε περιόδους που δεν είχε εφαρμόσει καμία, τότε ισχύει ceteris paribus ότι η εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων δεν έχει απολύτως καμία σχέση με τη βελτίωση της οικονομίας.
Εχει λοιπόν εφαρμόσει η Ελλάδα έναν σημαντικό αριθμό μεταρρυθμίσεων; Εδώ μπορούμε απλά να δούμε τι έχει να πει ο πρόεδρος της Κομισιόν Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ για το θέμα αυτό.
Σε ομιλία του στο ελληνικό Κοινοβούλιο στις 26/4/2018 ανέφερε: «Κανένα άλλο κράτος-μέλος της Ε.Ε. δεν μεταρρυθμίστηκε πιο γρήγορα και πιο αποτελεσματικά όσο η Ελλάδα».
Οταν ο σύγχρονος Πιζάρο των Ευρωπαίων Κονκισταδόρες δίνει τέτοια εύσημα στους ιθαγενείς δεν υπάρχει κανένας λόγος να αμφισβητήσουμε τα λεγόμενά του: H Eλλάδα έχει πραγματοποιήσει τις πιο δραματικές μεταρρυθμίσεις της Ιστορίας της.
Kαι βρίσκεται ταυτόχρονα στη χειρότερη οικονομική κατάσταση της Ιστορίας της.
