Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία, η ενεργοβόρα Ευρώπη απορρόφησε τη μερίδα του λέοντος από το υγροποιημένο αέριο που μεταφέρθηκε από τις ΗΠΑ, πάνω από το 70% των αμερικανικών εξαγωγών. Κάλυψε επίσης τη δίψα της για LNG με εισαγωγές από τη Ρωσία, το Κατάρ, τη Νιγηρία και την Αλγερία. Μιλάμε για πάνω από 10 εκατομμύρια τόνους LNG τον μήνα, που τους πιο κρύους μήνες του χρόνου μπορεί να αυξάνονται.
Ποιος μεταφέρει αυτές τις ποσότητες αερίου στην Ευρώπη για να αποθηκευτούν στους τερματικούς σταθμούς και να διοχετευτούν στη συνέχεια στα δίκτυα διανομής; Μέσα σε μια δεκαετία τα τεράστια πλοία μεταφοράς υγροποιημένου αερίου υπερδιπλασιάστηκαν και σήμερα υπερβαίνουν τα 800 σε όλο τον κόσμο, ενώ οι παραγγελίες για νέες ναυπηγήσεις αυξάνονται ιλιγγιωδώς.
Η ανάδειξη του αερίου στο κυρίαρχο εναλλακτικό καύσιμο στην Ευρώπη στο όνομα της πράσινης μετάβασης έβαλε τους ανά τον κόσμο εφοπλιστές σε πυρετώδη δραστηριότητα νέων ναυπηγήσεων για να καλύψουν τη ζήτηση, μεταφέροντας LNG από κάθε πηγή μέσω ωκεανών και θαλασσών. Και είναι προφανές ότι ακόμη και στη γεωπολιτική ένταση περί την Ουκρανία που εξωθεί την ευρωπαϊκή ηγεσία, και με αμερικανική πίεση, να επισπεύσει την απεξάρτησή της από το ρωσικό αέριο και τους αγωγούς της Gazprom, οι εφοπλιστές βλέπουν μια χρυσή ευκαιρία. Και σε αγαστή συνεργασία με τις μεγάλες, πρωτίστως αμερικανικές, εταιρείες εξόρυξης και εκμετάλλευσης κοιτασμάτων θα πρέπει να περιληφθούν στους υποβολείς της βίαιης και απροετοίμαστης στροφής στο υγροποιημένο αέριο.
Εχει κανείς αμφιβολία ότι οι Ελληνες πλοιοκτήτες πρωταγωνιστούν στο παγκόσμιο παιχνίδι των υδρογονανθράκων; Προφανώς όχι. Σύμφωνα με τα στοιχεία της πλατφόρμας VesselsValue, οι Ελληνες εφοπλιστές διαθέτουν τον μεγαλύτερης αξίας στόλο πλοίων μεταφοράς LNG, που αποτιμάται πάνω από 19 δισ. δολάρια. Φυσικά μακράν πρώτοι -πάνω από την Κίνα, την Ιαπωνία, τις ΗΠΑ- παραμένουν και στο παραδοσιακό πεδίο δράσης τους, τα δεξαμενόπλοια αργού, με στόλο αξίας περίπου 42 δισ. δολαρίων, αλλά πιο εντυπωσιακή ως πολύ πρόσφατη είναι η επίδοσή τους στα πλοία LNG. Συνολικά, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ενωσης Ελλήνων Εφοπλιστών, κατέχουν σχεδόν το 16% του παγκόσμιου στόλου μεταφοράς αερίου (LNG και LPG), που αντιστοιχεί σε πάνω από 170 πλοία. Αλλά ο αριθμός αυτός είναι ραγδαία μεταβαλλόμενος, καθώς στη διάρκεια του 2020-2021 το 10% των παραγγελιών νέων πλοίων στα ναυπηγεία της Απω Ανατολής (κυρίως) αφορά πλοία LNG.
Στους Ελληνες κυρίαρχους των θαλασσών και στο υγροποιημένο αέριο συναντάμε μερικά πασίγνωστα και στο ευρύ κοινό ονόματα. Η Stealth Gas (του Χ. Βαθειά) διαθέτει 46 πλοία μεταφοράς LNG, ακολουθούμενη από τη Maran Gas του ομίλου Αγγελικούση με 28 πλοία LNG και ακόμη 9 υπό κατασκευή. Η Dynagas του Γ. Προκοπίου, που βρίσκεται κοντά στην τελική απόκτηση και των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά, διαθέτει 13 πλοία LNG αξίας σχεδόν 3 δισ. δολαρίων. Πάνω από 30 είναι τα πλοία LNG που διαθέτει μέσω διαφορετικών εταιρικών σχημάτων ο όμιλος Λιβανού, 16 πλοία διαθέτει η TMS Cardiff Gas (Οικονόμου), με 13 συν 2 παραγγελθέντα εμφανίζεται η Theramaris του Ν. Μαρτίνου, ενώ ανερχόμενη δύναμη στο πεδίο θεωρείται η Capital Gas του Β. Μαρινάκη με έξι πλοία LNG ενεργά και άλλα τρία στα σκαριά κορεατικών ναυπηγείων. Με τους ρυθμούς αυτούς, που αφορούν μόνο την πρώτη εξάδα των Ελλήνων πλοιοκτητών, είναι πολύ πιθανό εντός του 2022 το μερίδιό τους στον παγκόσμιο στόλο πλοίων LNG να φτάσει ακόμη και το 25%.
Η δραστηριοποίηση των Ελλήνων εφοπλιστών στη μεταφορά υγροποιημένου αερίου φέρνει ασύλληπτα έσοδα. Οι διακυμάνσεις των ναύλων ανάλογα με την εποχή και τη ζήτηση είναι τεράστιες, από 30.000 δολάρια τη μέρα μέχρι 424.000 δολάρια τη μέρα, που καταγράφηκε ως ιστορικό ρεκόρ από τους Lloyd’s τον περασμένο μήνα. Και τα πλοία LNG δεν διασχίζουν τους ωκεανούς με 100 μίλια την ώρα. Είναι πολλά τα λεφτά και οι πλοιοκτήτες έχουν κάθε λόγο να τρίβουν τα χέρια τους, μεταξύ άλλων, για το ναυάγιο του αγωγού EastMed.
Η αμερικανική «εναλλακτική» της Αλεξανδρούπολης
Αρκετά πριν επισημοποιηθεί η αμερικανική «τορπίλη» στον EastMed, που σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις είναι και η χαριστική βολή του, τον περασμένο Νοέμβριο, μια ανοιχτή επιστολή με αποδέκτες τον πρωθυπουργό, τους υπουργούς Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος/Ενέργειας και την αρμόδια για τους ελληνικούς υδρογονάνθρακες ΕΔΕΥ εξέφραζε την αγωνία 47 επιστημόνων -από διδακτορικούς φοιτητές μέχρι στελέχη εταιρειών- για την αρνητική αντιμετώπιση της έρευνας και εξόρυξης από την πολιτεία. Η αγωνία, πέρα από την απολύτως θεμιτή επιστημονική και επαγγελματική «ιδιοτέλεια», αφορούσε το γεγονός ότι η πολιτεία φαίνεται να εγκαταλείπει το «όραμα» της παραγωγής πετρελαίου και αερίου στην Ελλάδα, γύρω από το οποίο «χτίστηκε» εξωτερική και ερευνητική πολιτική σχεδόν δύο δεκαετιών.
Είναι άγνωστο αν πήραν ποτέ κάποια απάντηση από τους αποδέκτες της επιστολής. Οπωσδήποτε πήραν απάντηση, σαφώς απογοητευτική, από τις εξελίξεις με τον EastMed, τις αποχωρήσεις πολυεθνικών εταιρειών από τα θαλάσσια και χερσαία οικόπεδα έρευνας για ελληνικούς υδρογονάνθρακες. Και τώρα από την ευρω-αμερικανική σύγκλιση στην απόπειρα απεξάρτησης της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο κυρίως μέσω μεταφοράς υγροποιημένου αερίου.
Μπορούμε βάσιμα να υποθέσουμε ότι στην Ελλάδα υπάρχουν ομάδες ενδιαφερόντων και συμφερόντων έτοιμες να «αγκαλιάσουν» θερμά αυτή την εναλλακτική. Ο Διαχειριστής Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου (ΔΕΣΦΑ), που κατά 66% ανήκει στην κοινοπραξία SENFLUGA με την ιταλική Snam (54%), την ισπανική Enagas (18%), τη βελγική Fluxys (18%) και την Damco του ομίλου Κοπελούζου (10%)- λειτουργεί ήδη εδώ και 15 χρόνια τον αναβαθμισμένο τερματικό σταθμό της Ρεβυθούσας.
Είναι ένας από τους 10 σταθμούς LNG στη Μεσόγειο και την Ευρώπη, αλλά σύντομα θα αποκτήσει «ταίρι»: το Ανεξάρτητο Σύστημα Φυσικού Αερίου (ΑΣΦΑ) Αλεξανδρούπολης, ένα σύνθετο έργο Τερματικού Σταθμού Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (LNG), που περιλαμβάνει μια πλωτή μονάδα αεριοποίησης και έναν αγωγό 24 χιλιομέτρων, επένδυση 360 εκατ. ευρώ, με επιχορηγούμενη κατά 167 εκατ. από την Ε.Ε. «Επισπεύδων» στην κρίσιμη επένδυση είναι ο όμιλος Κοπελούζου, που έχει το 40% στην εταιρεία η οποία θα υλοποιήσει το έργο, με συνεταίρους τη ΔΕΠΑ Εμπορίας (20%), την Bulgartransgaz (20%) και τον ΔΕΣΦΑ (20%). Η μετοχική σύνθεση έχει και την πράσινη βούλα της Κομισιόν, έστω κι αν μέσω του ΔΕΣΦΑ ο όμιλος Κοπελούζου, προικισμένος και με 35 πλοία μεταφοράς LNG και με στέρεες σχέσεις με τους Ελληνες ιδιοκτήτες αντίστοιχων πλοίων, καθίσταται κυρίαρχος αυτής της εναλλακτικής αλλά γνήσια αμερικανικής λύσης. Ως γνωστόν η Αλεξανδρούπολη, εκτός από κόμβος αερίου, για τους Αμερικανούς είναι και κόμβος στρατιωτικής σημασίας.
