Σε θρυαλλίδα κεντρικής πολιτικής αντιπαράθεσης τείνει να αναδειχτεί το ζήτημα των «κόκκινων» δανείων και των πλειστηριασμών, καθώς σειρά εξελίξεων συγκλίνουν στη δημιουργία αφόρητων οικονομικών, κοινωνικών και πολιτικών πιέσεων.
Εχουν περάσει έξι χρόνια μετά το 2020 και τον νόμο για το σχήμα «Ηρακλής» που παρείχε κρατική εγγύηση για τη μεταβίβαση των «κόκκινων» δανείων σε funds ώστε να απαλλάξουν τους ισολογισμούς τους από «σάπιο» ενεργητικό 80 δισ. ευρώ. Ομως αυτό το τεράστιο ποσό, που ξεπερνά το 30% του ΑΕΠ, εξακολουθεί να βαραίνει δανειολήπτες, νοικοκυριά και επιχειρήσεις όλων των μεγεθών. Η μεταβίβασή τους σε funds και servicers άνοιξε το μεγάλο κεφάλαιο της διαχείρισής τους αλλά ύστερα από έξι χρόνια διαχείρισης, αντί για λύσεις, συσσωρεύεται βουνό προβλημάτων και αντιφάσεων.
Η μεγάλη αντίφαση
Η μεγάλη αντίφαση που διατρέχει όλο το «σύστημα» και όλους τους παράγοντες που ενέχονται ή υφίστανται τις συνέπειες της διαχείρισής τους είχε ενεργοποιηθεί ήδη με τον νόμο για τον «Ηρακλή» το 2020. Ολος αυτός ο όγκος δανείων ήταν βαθιά προβληματικός. Ο μόνος τρόπος να φύγουν από τις τράπεζες και να μεταβιβαστούν σε funds και servicers ήταν να μεταβιβαστούν σε πολύ χαμηλές τιμές: στην πλειονότητά τους στο 5% έως 15% της ονομαστικής τους αξίας και μικρό μέρος τους σε ποσοστά πάνω από 15% και έως 25%-30%.
Η πρώτη κυβέρνηση της Ν.Δ., για να πείσει τη Βουλή ότι οι εγγυήσεις του Δημοσίου δεν θα καταπέσουν, πίεσε τους servicers να εγγράψουν στα business plans τους πολύ υψηλά ποσοστά ανάκτησης, πάνω από 70% και σε κάποιες περιπτώσεις πάνω από 80%.
Περνώντας τα χρόνια όμως, τα business plans έπρεπε να υλοποιηθούν, και αυτό σήμαινε ότι οι servicers θα έδειχναν το σκληρό τους πρόσωπο προς τους δανειολήπτες. Μεταξύ άλλων, για την υλοποίηση των στόχων των business plans είχαν εγγράψει και υψηλά ποσοστά ανάκτησης από πλειστηριασμούς. Οι «ανάγκες» τραπεζών και funds έφεραν την καταστρατήγηση και του νόμου Κατσέλη, το θέμα έφτασε στον Αρειο Πάγο και πρόσφατα λήφθηκε η γνωστή απόφαση-σταθμός.
Στην πραγματικότητα, το πρόβλημα υπερβαίνει τα δάνεια του νόμου Κατσέλη, τα οποία αντιπροσωπεύουν μόνο περίπου το 7,5% των «κόκκινων» δανείων, που ανέρχονται συνολικά σε ονομαστική αξία 80 δισ. ευρώ και δηλητηριάζουν την οικονομία και την κοινωνία. Αποτελούν βρόχο και αιτία καθήλωσης στα όρια της επιβίωσης για χιλιάδες νοικοκυριά, αλλά και μικρές, ακόμα και μεσαίες επιχειρήσεις.
Ηρθε η ώρα που το «θαύμα» της «εξαφάνισης» προβληματικού ενεργητικού των τραπεζών, ύψους δεκάδων δισ., αποδεικνύεται απλό τρικ…
Η πολιτικοποίηση
Το τελευταίο διάστημα όμως το θέμα πολιτικοποιείται ραγδαία και τείνει να αναδειχτεί σε κεντρικό ζήτημα της άτυπης προεκλογικής περιόδου στην οποία βρισκόμαστε, με βαρύνουσες παρεμβάσεις διεθνών οργανισμών, κομμάτων και πολιτικών παραγόντων, του υπουργού Οικονομικών καθώς και των… τραπεζών.
Συγκεκριμένα:
● Με πρόταση που κατέθεσε στο πλαίσιο της χθεσινής του συνέντευξης στον «Οικονομικό Ταχυδρόμο», ο Αλέξης Τσίπρας «πυροδοτεί» τη συζήτηση για το θέμα. «Ολοι λένε ότι ξεφορτώθηκαν οι τράπεζες τα “κόκκινα” δάνεια. Αυτή είναι η μισή αλήθεια. Διότι η άλλη μισή είναι ότι τα δάνεια συνεχίζουν να τα έχουν φορτωμένα οι πολίτες-δανειολήπτες στις πλάτες τους. Τα funds τα αγόρασαν σχετικά χαμηλά στο 20%-30% της αξίας και ζητάνε από τους πολίτες να πληρώσουν στο 80%-90%. Εχουμε μελετήσει, έχουμε σχεδιάσει έναν δημόσιο φορέα κοινωνικής διαχείρισης των στεγαστικών δανείων και ταυτόχρονα έναν δημόσιο φορέα που θα έχει αντικείμενο τη στεγαστική πολιτική. Θα περάσουν σε αυτόν τον δημόσιο φορέα όλα τα αναξιοποίητα ακίνητα του Δημοσίου, καθώς και το απόθεμα των ακινήτων. Καθώς και μία συμφωνία με τα funds να περάσουν τα “κόκκινα” στεγαστικά δάνεια, ώστε το Δημόσιο να μην προχωράει σε τρομακτικά υψηλές απαιτήσεις και πλειστηριασμούς, αλλά να δίνεται η δυνατότητα στον δανειολήπτη να αγοράσει αυτός στη χαμηλή τιμή, λίγο υψηλότερη από αυτήν που αγόρασαν τα funds, δίνοντας ουσιαστικές ρυθμίσεις, μακροχρόνιες χαμηλές δόσεις, πολλά χρόνια αποπληρωμής.
Οποιος δεν μπορεί, εμείς δεν λέμε να δημιουργήσουμε κάποιο moral hazard (σ.σ. ηθικό κίνδυνο), όποιος είναι πραγματικά στρατηγικός κακοπληρωτής δεν θα βγαίνει στον πλειστηριασμό το σπίτι του να το πάρει κάποιος άλλος, θα πηγαίνει για κοινωνική κατοικία. Είναι ένας ολοκληρωμένος σχεδιασμός που έρχεται να λύσει ένα πολύ σημαντικό κοινωνικό πρόβλημα και να ακολουθήσει μια πολιτική η οποία στηρίζει την κοινωνία».
● Σε χθεσινή επίσης δήλωσή του ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς λέει, μεταξύ άλλων, τα εξής:
«Η απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου για τον νόμιμο εκτοκισμό των ρυθμίσεων του ν. 3869/2010 είναι ιστορική δικαίωση για χιλιάδες υπερχρεωμένα νοικοκυριά που επί χρόνια επιβαρύνθηκαν με εσφαλμένο τρόπο υπολογισμού των οφειλών τους. Το Ανώτατο Δικαστήριο μίλησε με σαφήνεια. Σε ένα κράτος δικαίου οι αποφάσεις της Δικαιοσύνης εφαρμόζονται, δεν επαναδιαπραγματεύονται.
Funds, servicers και τράπεζες οφείλουν να προχωρήσουν άμεσα στον επανυπολογισμό των οφειλών, στη διόρθωση υπολοίπων και στην πλήρη επιστροφή των ποσών που εισπράχθηκαν αχρεωστήτως. Δεν υπάρχει κανένα περιθώριο για καθυστερήσεις.
[…] Η Δικαιοσύνη αποφάσισε. Κανείς δεν νομιμοποιείται να μετατρέψει μια αμετάκλητη δικαστική κρίση σε πεδίο διαπραγμάτευσης ή καθυστέρησης».
● Σχεδόν ταυτόσημο με του κ. Σαμαρά είναι και το περιεχόμενο ερώτησης της βουλεύτριας του ΠΑΣΟΚ Μιλένας Αποστολάκη προς τον κ. Πιερρακάκη: σε ελεύθερη απόδοση, μην τολμήσετε να παρέμβετε ευνοώντας καταχρηστικές «ερμηνείες» της απόφασης του Αρείου Πάγου.
● Τέλος, ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ Νίκος Παππάς δήλωσε στην «Εφ.Συν.»: «Ενώ η Ν.Δ. καταργούσε την προστασία της πρώτης κατοικίας και έφερνε τον πτωχευτικό νόμο του 2020, τα funds αποκτούσαν δάνεια ονομαστικής αξίας 36 δισ. ευρώ με μόλις 1,5 δισ. ευρώ. Ομως, ακόμα και σήμερα η κυβέρνηση αρνείται να καταθέσει στη Βουλή τα business plans των funds. Παρότι η δράση και τα κέρδη τους στηρίζονται σε εγγυήσεις δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ. Ως ΣΥΡΙΖΑ έχουμε προτείνει εδώ και πολύ καιρό εξαγορά και αναδιάρθρωση των “κόκκινων” δανείων μέσω της Αναπτυξιακής Τράπεζας, προστασία της πρώτης κατοικίας, υποχρέωση των πιστωτών να δεχτούν αυτόματες ρυθμίσεις που θα προτείνει η ψηφιακή πλατφόρμα, δίκαιες ρυθμίσεις με βάση το πραγματικό εισόδημα».
«Κόκκινα» δάνεια:
Το «τοξικό» χρέος των 80 δισ. και το νέο θρίλερ για τον νόμο Κατσέλη
Oι τράπεζες «ξαναγράφουν» την απόφαση του Αρείου Πάγου και αξιώνουν υπέρογκους τόκους ● Το «βουνό» των χρεών 80 δισ., η απελπιστικά αργή διευθέτηση και η σκληρή κριτική από Κομισιόν και ΔΝΤ
Του Νώντα Χαλδούπη
Η συνεχιζόμενη περιπέτεια χιλιάδων δανειοληπτών που ρύθμισαν τα δάνειά τους (και έσωσαν την κύρια κατοικία τους) με τον νόμο Κατσέλη, αλλά ακόμη και μετά την απόφαση-ορόσημο του Αρείου Πάγου δεν ξέρουν πόσους τόκους θα πληρώνουν, αποτελεί μόνο την κορυφή του παγόβουνου «τοξικού» χρέους που κληροδότησε στην οικονομία η μεγάλη οικονομική κρίση.
Ερμηνείες
Η δημόσια συζήτηση για τους τόκους των δανείων που έχουν ρυθμιστεί με τον νόμο Κατσέλη δεν αφορά στην πραγματικότητα ένα νομικό/τεχνικό θέμα, αλλά ένα κοινωνικό πρόβλημα που θα μπορούσε να λάβει εκρηκτικές διαστάσεις: οι δανειολήπτες, που υπολογίζονται σε 197.000 (στοιχεία των servicers) με ρυθμισμένες οφειλές 6,1 δισ., θα κινδύνευαν να χάσουν τη ρύθμιση που έχει προστατεύσει την κύρια κατοικία τους αν ο υπολογισμός των τόκων γινόταν πάνω στη συνολική υπολειπόμενη οφειλή κι όχι πάνω στην τρέχουσα δόση. Ακόμη και αν ένα μικρό ποσοστό των δανειοληπτών έχαναν τη ρύθμιση, χιλιάδες κατοικίες θα έπρεπε να βγουν «στο σφυρί».
Ο Αρειος Πάγος ερμήνευσε τον νόμο Κατσέλη σύμφωνα με το πνεύμα του νόμου, εκδίδοντας την απόφαση 6/2026 της Ολομέλειας που δικαίωσε τους δανειολήπτες. Οπως τονίζει ο νομικός Δημήτρης Σπυράκος, εμπνευστής του νόμου Κατσέλη, το δικαστήριο ξεκάθαρα αποδοκίμασε τις τραπεζικές μεθόδους υπολογισμού των τόκων γι’ αυτή την ειδική κατηγορία ρυθμισμένων δανείων και με σαφήνεια έδωσε προτεραιότητα στην κοινωνική ανάγκη προστασίας των υπερχρεωμένων μέσα από μια ρύθμιση των οφειλών τους που θα μπορεί βιώσιμα να εξυπηρετηθεί.
Ομως η δημοσίευση της απόφασης του Αρείου Πάγου δεν έδωσε τέλος στον… ιερό πόλεμο των τραπεζών για τους τόκους. Νομικοί κύκλοι του χρηματοπιστωτικού τομέα έσπευσαν να δώσουν μια ερμηνεία στην απόφαση, με την οποία, με έναν διαφορετικό τρόπο υπολογισμού, οι τόκοι και οι δόσεις θα «φούσκωναν» και πάλι. Είναι ενδιαφέρον ότι οι servicers, που έχουν το βάρος της ευθύνης διαχείρισης αυτών των δανείων, εκ των υστέρων εμφανίζονται να μην υιοθετούν αυτή την προσέγγιση, που προέρχεται από τους νομικούς των τραπεζών όπως λένε.
Επιστροφή στον… Αρειο Πάγο;
Κορυφαίο στέλεχος μεγάλης εταιρείας διαχείρισης τονίζει ότι οι servicers δεν θέλουν να αναλάβουν το βάρος μιας απόφασης να υπολογίζονται συμβολικοί τόκοι στις οφειλές του νόμου Κατσέλη γιατί αυτό μπορεί να τους εκθέσει σε απαιτήσεις από το Δημόσιο, που έχει εγγυηθεί τα τιτλοποιημένα δάνεια με το σχέδιο «Ηρακλής», ή και σε απαιτήσεις από funds που έχουν αγοράσει τιτλοποιημένα δάνεια. Δεν θέλουν όμως ούτε και να υπολογίσουν τους τόκους με τη μέθοδο που προτείνουν οι τράπεζες και να βρεθούν μπροστά σε νέες αντιδικίες με δανειολήπτες.
Ετσι ο δρόμος που σκοπεύουν να ακολουθήσουν, αν και δεν έχει ανακοινωθεί επίσημα από την Ενωσή τους, είναι αυτός της… επιστροφής στον Αρειο Πάγο: θα ζητήσουν από το Ανώτατο Δικαστήριο ακριβή ερμηνεία της απόφασής του, δηλαδή να δοθεί ο ακριβής τρόπος υπολογισμού των τόκων που είναι σύμφωνος με την απόφαση. Αυτή η διαδικασία μπορεί να τραβήξει αρκετά, ακόμη και αν ο Αρειος Πάγος δεχτεί το ασυνήθιστο αίτημα για ερμηνεία απόφασής του, και οι servicers λένε ότι γι’ αυτή την περίοδο δεν θα χρεώνουν τόκους στους δανειολήπτες, αλλά αυτοί θα πληρώνουν μόνο τη δόση που έχει ορίσει το δικαστήριο.
Τα μαθηματικά των τόκων κρύβουν σενάρια επιβάρυνσης
Πίσω από τις νομικές ερμηνείες για τους τόκους, που μπορεί να είναι δυσνόητες στους περισσότερους, κρύβονται πολύ διαφορετικά σενάρια επιβάρυνσης των δανειοληπτών:
Με την πρώτη εκδοχή, που υποστηρίζεται από τους δανειολήπτες, ο τόκος θα υπολογίζεται σε κάθε δόση ξεχωριστά. Ετσι η επιβάρυνση θα είναι ουσιαστικά συμβολική. Με την κλασική τοκοχρεολυτική μέθοδο που ακολουθούσαν οι τράπεζες και απορρίφθηκε από τον Αρειο Πάγο η επιβάρυνση των οφειλετών θα έφτανε στο μέγιστο.
Με την τρίτη μέθοδο, που πρότειναν οι τράπεζες, όπου η επιβάρυνση θα αυξάνεται συνεχώς μήνα με τον μήνα, το σύνολο των τόκων θα πλησίαζε πάρα πολύ το ύψος που θα είχαν με την τοκοχρεολυτική μέθοδο. Δηλαδή ουσιαστικά θα ακυρωνόταν για τους δανειολήπτες το όφελος που περίμεναν από την απόφαση του Αρείου Πάγου.
Αυτά γίνονται κατανοητά μέσα από τα ακόλουθα παραδείγματα, όπου λαμβάνεται υπόψη ένα ρυθμισμένο κεφάλαιο 100.000 ευρώ, επιτόκιο 3%, ρύθμιση της οφειλής σε 240 δόσεις (20 έτη) και βασική μηνιαία δόση (χωρίς τόκους) 416,67 ευρώ:
1. Με τη μέθοδο του υπολογισμού τόκων σε κάθε μηνιαία δόση ο μηνιαίος τόκος υπολογίζεται σε 1,04 ευρώ, η δόση μαζί με τον τόκο στα 417,71 ευρώ για τους 240 μήνες και ο δανειολήπτης επιβαρύνεται συνολικά με ένα συμβολικό ποσό τόκων 249,60 ευρώ, που ανεβάζει το συνολικό ποσό αποπληρωμής στα 100.249,60.
Με την επιβολή τόκου επί του άληκτου κεφαλαίου (κλασική τραπεζική μέθοδος) η μηνιαία δόση εκτοξεύεται στα 554,6 ευρώ και οι συνολικοί τόκοι της 20ετίας στα 33.104 ευρώ, ανεβάζοντας το συνολικό ποσό αποπληρωμής στα 133.104 ευρώ.
2. Με τη νέα ερμηνεία ο τόκος υπολογίζεται στη δόση των 416,67 ευρώ, αλλά πολλαπλασιάζεται κάθε φορά ο τόκος με τους μήνες που έχουν περάσει από την αρχή της ρύθμισης. Ετσι η πρώτη δόση είναι 417,71 ευρώ, η 100ή δόση ανεβαίνει στα 521,67 ευρώ και η τελευταία δόση (240ή) φτάνει στα 666,27 ευρώ. Στην 20ετία το συνολικό ποσό των τόκων ανεβαίνει στα 30.125 και το συνολικό ποσό αποπληρωμής στα 130.125 ευρώ. Ετσι οι χρηματοδοτικοί φορείς ουσιαστικά αποφεύγουν το «κούρεμα» τόκων που έχουν υπολογίσει ότι θα επιβαρύνει τα τιτλοποιημένα χαρτοφυλάκια κατά 1,1 δισ., αφού το ποσό τόκων αυτής της μεθόδου (30.000 ευρώ) είναι σχεδόν ίσο με το ποσό των 33.000 που θα έβγαινε με την τυπική τραπεζική μέθοδο.
Αυτή είναι η νέα «μάχη» που θα δοθεί το επόμενο διάστημα για τα ρυθμισμένα δάνεια του νόμου Κατσέλη. Αν παρ’ ελπίδα ο Αρειος Πάγος υιοθετήσει τη νέα ερμηνεία των τραπεζών για τον υπολογισμό των τόκων, κάποιος που έχει υπολογίσει ότι για ένα χρέος 100.000 ευρώ θα πληρώσει λιγότερα από 250 ευρώ για τόκους, θα κληθεί να πληρώσει περισσότερα από 30.000 ευρώ με ό,τι αυτό μπορεί να σημαίνει για τη βιωσιμότητα των ρυθμίσεων.
«Μποτιλιάρισμα» στον Εξωδικαστικό
Ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός είναι το βασικό κανάλι μέσα από το οποίο περνούν πλέον οι ρυθμίσεις των «κόκκινων» δανείων. Το «μποτιλιάρισμα» στην πλατφόρμα του Εξωδικαστικού, μέσω της οποίας βεβαίως ρυθμίζονται και δάνεια στην Εφορία και τον ΕΦΚΑ, είναι ενδεικτικό των δυσκολιών που θα συναντήσει η προσπάθεια για διευθέτηση του ιδιωτικού χρέους.
Είναι χαρακτηριστικό ότι με βάση στοιχεία Απριλίου 2026 είχαν ολοκληρωθεί 60.338 ρυθμίσεις χρεών συνολικού ύψους 18,64 δισ. Οι περισσότερες οφειλές (75%) ήταν προς χρηματοδοτικούς φορείς (τράπεζες – servicers). Ομως το σύνολο των αιτήσεων που έχουν υποβληθεί για ρύθμιση μέσω Εξωδικαστικού είναι σχεδόν 142.000 και αφορούν χρέη περίπου 60 δισ. ευρώ! Κάθε μήνα προστίθενται χιλιάδες νέες αιτήσεις, ειδικά μετά τις ευνοϊκές για τους οφειλέτες αλλαγές που έγιναν το περασμένο καλοκαίρι και όσες θα ακολουθήσουν προσεχώς.
Η διαχείριση του Εξωδικαστικού Μηχανισμού από την κυβέρνηση απαιτεί συνεχείς θεσμικές τροποποιήσεις για να διορθώνονται αστοχίες που διαπιστώνονται στην πορεία:
● Μια σημαντική αλλαγή, που θυμίζει σε πολλούς νομικούς και τη λογική του νόμου Κατσέλη, είναι ότι θα μπορεί ο οφειλέτης να σώζει την κύρια κατοικία του, εξαιρώντας από τον υπολογισμό της συνολικής περιουσίας του τα υπόλοιπα ακίνητα που τυχόν κατέχει. Με αυτόν τον τρόπο θα μπαίνει στον αλγόριθμο υπολογισμού της ρύθμισης μόνο η κύρια κατοικία, ώστε να εξάγεται όσο το δυνατόν χαμηλότερη δόση για τη ρύθμιση. Μέχρι τώρα ο αλγόριθμος «τσουβάλιαζε» όλα τα ακίνητα του οφειλέτη, με αποτέλεσμα να καταλήγει σε υπολογισμό δόσης που ήταν αδύνατο να εξυπηρετήσει ο οφειλέτης. Σε αυτό το πλαίσιο βέβαια η διάσωση της κύριας κατοικίας προϋποθέτει ότι θα ρευστοποιηθούν τα υπόλοιπα ακίνητα.
● Ακόμη μία σημαντική αλλαγή που προωθεί το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών θα φέρει σε δύσκολη θέση όσους δυσκολεύονται να πληρώσουν τη δόση ρύθμισης του Εξωδικαστικού. Και ήδη είναι αρκετοί, δεδομένου ότι πολλοί οφειλέτες αποδέχονται ρυθμίσεις που δεν είναι βιώσιμες, αλλά το κάνουν για να κερδίσουν χρόνο. Υπολογίζεται ότι στο 20% των ρυθμίσεων οι οφειλέτες αντιμετωπίζουν δυσκολίες. Η κυβέρνηση προωθεί ρύθμιση με την οποία οι ρυθμίσεις του Εξωδικαστικού θα έχουν ισχύ εκτελεστού τίτλου. Δηλαδή ο πιστωτής δεν θα χρειάζεται να εκδίδει διαταγή πληρωμής όταν υπάρχουν καθυστερήσεις, αλλά θα μπορεί να εκκινεί αυτόματα τις διαδικασίες αναγκαστικής είσπραξης.
Μη εξυπηρετούμενα δάνεια
«Δηλητήριο» 80 δισ. ευρώ
Σταγόνα στον ωκεανό των «κόκκινων» δανείων που δηλητηριάζουν την οικονομία είναι οι ρυθμισμένες οφειλές 6 δισ. ευρώ, καθώς το σύνολο των μη εξυπηρετούμενων δανείων φτάνει τα 80 δισ. ευρώ (πάνω από 30% του ΑΕΠ) και η γρήγορη διευθέτησή τους αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την οικονομική πολιτική της επόμενης περιόδου.
Τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος (έκθεση για τη Χρηματοπιστωτική Σταθερότητα, Μάιος 2026) αποκαλύπτουν το πρόβλημα σε όλο το εύρος του. Οι servicers είχαν υπό τον έλεγχό τους Μη Εξυπηρετούμενα Ανοίγματα (ΜΕΑ) συνολικού ύψους 77 δισ. ευρώ τον Δεκέμβριο του 2025. Μάλιστα με δεδομένη την υπερβολική συγκέντρωση και σε αυτή την αγορά (κατ’ αντιστοιχία με τον τραπεζικό τομέα) οι τρεις μεγάλες εταιρείες διαχείρισης (doValue, Intrum, Cepal) διαχειρίζονται το 85% αυτών των δανείων. Το μεγαλύτερο μέρος των ανοιγμάτων (89,1% ή 81,5 δισ. ευρώ) τελεί υπό διαχείριση για λογαριασμό αγοραστών πιστώσεων (funds). Σε αυτό το χαρτοφυλάκιο το 49,5% αφορά την επιχειρηματική πίστη, το 31% τη στεγαστική και το 19,4% την καταναλωτική πίστη. Πρόκειται για δάνεια πολύ χαμηλής ποιότητας, αφού το 77,7% είναι ήδη καταγγελμένα.
Τι ακριβώς κάνουν όμως οι servicers με τη διαχείριση αυτών των δανείων; Στα δάνεια που ανήκουν σε funds η συνολική «κινητικότητα» ήταν μόλις 4 δισ.: σε αυτό το ύψος ανήλθαν οι αποπληρωμές, οι ρευστοποιήσεις εξασφαλίσεων και οι διαγραφές ανοιγμάτων για λογαριασμό των funds (2,2 δισ. αποπληρωμές, 1 δισ. ρευστοποιήσεις και 0,8 δισ. διαγραφές). Εως το τέλος του 2025 σε κάποιου είδους ρύθμιση βρισκόταν το 21,3% του συνολικού χαρτοφυλακίου των funds με ξεκάθαρη στροφή προς τις οριστικές διευθετήσεις που περιλαμβάνουν και τους πλειστηριασμούς.
Ειδικότερα οι οριστικές διευθετήσεις ήταν 61,1% του συνόλου των ρυθμίσεων και μεταξύ αυτών κυριαρχούν οι λύσεις υπό καθεστώς νομικής προστασίας (59%), οι πλειστηριασμοί (26%) και οι διακανονισμοί απαιτήσεων (14%). Το 34% των ρυθμίσεων ήταν μακροπρόθεσμες, στις οποίες περιλαμβάνεται μερική διαγραφή οφειλής (42%), διαχωρισμός οφειλής (26%) και παράταση διάρκειας (25%). Μόλις 4,9% των ρυθμίσεων ήταν βραχυπρόθεσμες και αφορούν κατά 47% λύσεις κεφαλαιοποίησης ληξιπρόθεσμων οφειλών.
Κομισιόν και ΔΝΤ ζητούν πλειστηριασμούς!
Σε κοινό παρονομαστή αυστηρής κριτικής συγκλίνουν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) αναφορικά με τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους στην Ελλάδα. Αμφότεροι οι θεσμοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τους εξαιρετικά αργούς ρυθμούς με τους οποίους οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers) διευθετούν τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια (NPLs), γεγονός που συνεχίζει να λειτουργεί σαν βαρίδι για την πραγματική οικονομία.
Η «λύση» που εμμέσως υποδεικνύουν και οι δύο οργανισμοί είναι η επιτάχυνση των πλειστηριασμών και όχι οι διευκολύνσεις για την υιοθέτηση βιώσιμων λύσεων για τους δανειολήπτες. Κάτι τέτοιο όμως, εφόσον γίνει, θα σημάνει μαζική διενέργεια πλειστηριασμών με αναπόφευκτες κοινωνικές αλλά και οικονομικές συνέπειες, κάτι που μέχρι σήμερα δεν έχει εκδηλωθεί καθώς το πρόβλημα παραμένει άλυτο.
Οι servicers διαχειρίζονται πλέον τη μερίδα του λέοντος του ιδιωτικού χρέους. Η Κομισιόν σημειώνει ότι το ύψος αυτού του χρέους άγγιζε τα 80 δισ. ευρώ τον Δεκέμβριο του 2025. Το ΔΝΤ προσθέτει μια ενδιαφέρουσα διάσταση: οι εταιρείες διαχειρίζονται περίπου 2,9 εκατ. δάνεια από 2,4 εκατ. δανειολήπτες και το ποσό του χρέους ισοδυναμεί με το 31% του ελληνικού ΑΕΠ του 2024.
Παρά τον τεράστιο όγκο που τους έχει ανατεθεί, οι επιδόσεις των χαρτοφυλακίων -ειδικά αυτών που εντάχθηκαν στο πρόγραμμα κρατικών εγγυήσεων «Ηρακλής»- υπολείπονται σταθερά των αρχικών επιχειρηματικών σχεδίων.
Πλειστηριασμοί
Οι δύο διεθνείς οργανισμοί βλέποντας το θέμα από τη δική τους οπτική στέκονται περισσότερο στα εμπόδια για τους πλειστηριασμούς, παρά στην ανάγκη να αυξηθούν οι μακροπρόθεσμες ρυθμίσεις που θα έδιναν διέξοδο στους οφειλέτες:
֟ Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εστιάζει στις χρονοβόρες νομικές διαδικασίες ρευστοποίησης, το υψηλό ποσοστό άγονων πλειστηριασμών και τις καθυστερήσεις στο Κτηματολόγιο. Επιπλέον σημειώνει ότι η απόφαση του Αρείου Πάγου για τον υπολογισμό των τόκων στις ρυθμίσεις του νόμου Κατσέλη, αλλά και η μετατροπή δανείων ελβετικού φράγκου σε ευρώ αναμένεται να πλήξουν περαιτέρω τις ανακτήσεις.
֟ Το ΔΝΤ ρίχνει το «μπαλάκι» και στους ίδιους τους servicers. Σημειώνει ότι οι εταιρείες στερούνται βασικών πληροφοριών για το 1/3 των δανειοληπτών. Παράλληλα τα χαμηλά οικονομικά κίνητρα και οι μεγάλες λήξεις των ομολόγων του «Ηρακλή» φαίνεται να οδηγούν τους ιδιοκτήτες των servicers σε υποεπενδύσεις σε προσωπικό και συστήματα πληροφορικής, περιορίζοντας τη δυνατότητά τους να εξυπηρετήσουν αποτελεσματικά τον τεράστιο αριθμό πελατών.
֟ Οι καθυστερήσεις στη διευθέτηση δεν είναι απλώς λογιστικό πρόβλημα, αλλά έχουν άμεσο κοινωνικό και οικονομικό αντίκτυπο. Η Κομισιόν υπογραμμίζει την αρνητική επίδραση στην προσφορά στέγης, αφού χιλιάδες ακίνητα μένουν εγκλωβισμένα σε μακροχρόνιες δικαστικές διαμάχες ή παραμένουν εκτός αγοράς ακόμα και μετά από επιτυχημένους πλειστηριασμούς.
֟ Από την άλλη το ΔΝΤ επισημαίνει ότι η ραγδαία αύξηση των τιμών των ακινήτων τα τελευταία χρόνια αποτελεί μια τεράστια -αλλά ανεκμετάλλευτη- ευκαιρία για την ταχύτερη διευθέτηση των οφειλών.
Συστάσεις
Για να σπάσει αυτός ο φαύλος κύκλος, το ΔΝΤ ζητά άμεσα και στοχευμένα μέτρα θέτοντας προ των ευθυνών της την Τράπεζα της Ελλάδος:
► Η ΤτΕ καλείται να αυξήσει την πίεση προς τους servicers ελέγχοντας εντατικά τις αποδόσεις τους. Το ΔΝΤ θεωρεί απαράδεκτο το γεγονός ότι σήμερα η εποπτεία διεξάγεται από μόλις 8 υπαλλήλους της ΤτΕ και ζητά άμεση στελέχωση.
Οι servicers πρέπει να υποχρεωθούν να εξηγούν τις αποκλίσεις από τους στόχους τους, κάτι που θα βοηθήσει και τις τράπεζες στη λογιστική ταξινόμηση των senior ομολόγων του «Ηρακλή» που έχουν στα χαρτοφυλάκιά τους.
► Επειδή το σχέδιο «Ηρακλής» συνοδεύεται από εγγυήσεις του Δημοσίου, απαιτείται η δημιουργία ειδικής ιστοσελίδας με τριμηνιαία ενημέρωση προς τους πολίτες, καθώς και ετήσια πιστοποίηση της πορείας του προγράμματος από δημόσιο ελεγκτή.
► Παρά τις κυβερνητικές παρεμβάσεις του 2025 (αναμόρφωση Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, αναβαθμίσεις στον Εξωδικαστικό), η Κομισιόν ξεκαθαρίζει πως η αποτελεσματικότητα των νέων μηχανισμών επίσπευσης δεν θα φανεί πρακτικά πριν από τα τέλη του 2026.
-320x213.jpg)
