«Κάποιες στιγμές συμφιλιώνεσαι με τις μεγάλες απώλειες στη ζωή. Αλλά οι σκέψεις επανέρχονται. Υπό μία έννοια πιστεύω στον Θεό. Και ο πιο σκληρός υλιστής αν βγει τη νύχτα και αντικρίσει τον έναστρο ουρανό είναι υποχρεωμένος να αντιληφθεί ότι υπάρχει μια ανώτερη, άγνωστη δύναμη.
»Το γεγονός ότι ο κόσμος αυτός είναι άναρχος και ατελεύτητος είναι κάτι που δεν συλλαμβάνει ο ανθρώπινος νους. Αν αυτή η ανώτερη δύναμη εκπροσωπεί τις αγαθές προθέσεις που της προσδίδουν όλες οι θρησκείες, η μετά θάνατον ζωή είναι μεγάλο ερωτηματικό»…
Ο Σπύρος Ευαγγελάτος, ένας από τους σημαντικότερους σκηνοθέτες του ελληνικού θεάτρου, πανεπιστημιακός, δάσκαλος και ακαδημαϊκός, έφυγε από τη ζωή χτες το πρωί σε ηλικία 77 ετών εξαιτίας σοβαρών προβλημάτων υγείας που αντιμετώπιζε τον τελευταίο καιρό.
Σπουδαίος δημιουργός, με πλήθος σκηνοθεσίες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, υπήρξε ιδρυτής του «Αμφι-θεάτρου» με διεθνή καταξίωση. Αφησε πίσω του πλούσιο σκηνοθετικό αλλά και μεταφραστικό έργο.
Το θέατρο του Σπύρου Ευαγγελάτου σφράγισε μια ολόκληρη εποχή και για αρκετά χρόνια χαρακτήρισε την πρωτοπορία του ελληνικού θεάτρου. Γεννήθηκε στην Αθήνα και ήταν γιος του συνθέτη Αντίοχου Ευαγγελάτου και της αρπίστριας Ξένης Mπουρεξάκη.
Η καλλιτεχνική παράδοση της οικογένειας τον οδήγησε προς το θέατρο. Σπούδασε αρχικά στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και στη συνέχεια στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου, από την οποία αποφοίτησε το 1961. Την περίοδο 1966-1970 συμπλήρωσε τις σπουδές του στην Αυστρία, τη Γερμανία, τη Γαλλία κ.α. Στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης σπούδασε με υποτροφία θέατρο και θεατρολογία.
Το 1970 έγινε διδάκτορας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1972 ίδρυσε τη «Νεοελληνική Σκηνή», ενώ το διάστημα 1971-1977 συνεργάστηκε με το ΕθνικόΘέατρο σκηνοθετώντας πολλές παραστάσεις στην Επίδαυρο.
Το 1975 ίδρυσε το «Αμφι-θέατρο». Το 1989 εξελέγη αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου και το 1991 ανέλαβε τη νεοσύστατη έδρα Θεατρικών Σπουδών. Την περίοδο 1977-1980 διετέλεσε γενικός διευθυντής του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος.
Από το 1984 μέχρι το 1987 διηύθυνε την Εθνική Λυρική Σκηνή και το διάστημα 1997-1999 υπήρξε πρόεδρος του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Εχει τιμηθεί με πολλά βραβεία: «Κάρολος Κουν» του Δήμου Αθηναίων για τη διδασκαλία της «Ορέστειας» (1988), Σκηνοθεσίας της Εταιρείας Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων για τη «Θεοφανώ» (1996), «Φώτος Πολίτης» του Θεατρικού Μουσείου για «Το πένθος ταιριάζει στην Ηλέκτρα» και τον «Ιωνα» (1997). Του απένειμαν το Αργυρό Μετάλλιο της Ακαδημίας Αθηνών για το σύνολο του έργου του (2001). Tο 1999 ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας τού απένειμε το παράσημο του Tαξιάρχη του Φοίνικος.
Ο Σπύρος Ευαγγελάτος τον Φεβρουάριο του 2011 ανακοίνωσε ότι η λειτουργία του «Αμφι-θέατρου» αναστέλλεται λόγω οικονομικών προβλημάτων. Το υψηλό ενοίκιο και η διακοπή των επιχορηγήσεων δεν του επέτρεπαν να συνεχίσει. Τελευταία παράσταση ήταν η «Διαβολογυναίκα» του Κ. Σένχερ.
Το «Αμφι-θέατρο» αποτέλεσε σταθμό στα θεατρικά πράγματα της χώρας. Στα 36 χρόνια λειτουργίας του, 26 από τα οποία ήταν στην έδρα του στην οδό Αδριανού στην Πλάκα, υπηρέτησε ένα πλούσιο ρεπερτόριο 95 παραγωγών με έργα κλασικά, σύγχρονα και όλα σχεδόν του αρχαίου δράματος: Αισχύλος, Σοφοκλής, Ευριπίδης, Αριστοφάνης, Σέξπιρ, Μολιέρος, Γκέτε, Σίλερ, Ιψεν, Στρίντμπεργκ, Τσέχοφ, Πιραντέλο, Μπρεχτ, Τενεσί Ουίλιαμς, Μπέκετ, Τερζάκης, Καμπανέλλης κ.ά.
Δουλεύοντας επίμονα και μεθοδικά παρουσίασε έργα άγνωστα ή σχεδόν άγνωστα, όπως ο «Ερωτόκριτος» του Κορνάρου, η «Ερωφίλη» του Χορτάτση, «Ιφιγένεια εν Ληξουρίω» του Κατσαΐτη, «Επος του Διγενή Ακρίτη», «Φορτουνάτος» του Μ.Α. Φώσκολου, «Ευγένα» του Μοντσελέζε και άλλα.
Το «Αμφι-θέατρο» στη διάρκεια της λειτουργίας του πήρε μέρος σε 30 φεστιβάλ σ’ όλο τον κόσμο: από Βιέννη, Βερολίνο, Μόσχα, Εδιμβούργο, Λονδίνο, Ζυρίχη, Βρυξέλλες, Πεκίνο, Σίδνεϊ, μέχρι Ντένβερ-Κολοράντο, Κύπρο, Χιλή, Αργεντινή, Κάιρο, Δουβλίνο κ.α. Είναι το μόνο ελληνικό θέατρο που παρουσίασε στο εξωτερικό όχι μόνο αρχαία τραγωδία αλλά και κείμενα του Κρητικού και Επτανησιακού Θεάτρου.
Τα καλαίσθητα και περιεκτικά προγράμματα του «Αμφι-θεάτρου» θεωρούνται πια συλλεκτικά (95 τόμοι). Πρώτο καθιέρωσε και τήρησε με απόλυτη συνέπεια την έκδοση προγραμμάτων για κάθε παράσταση που παρουσίαζε. Προγράμματα με επιστημονική ευθύνη θεατρολόγων που περιείχαν ολόκληρο το κείμενο του κάθε έργου.
Κι όταν η κόρη του Κατερίνα έκανε τα πρώτα βήματα στη σκηνοθεσία, η παράδοση συναντήθηκε με την πρωτοπορία στον ίδιο χώρο. Με νέους συντελεστές, νέους πρωταγωνιστές κι ένα πρωτότυπο ρεπερτόριο ιδρύθηκε το 2007 στο «Αμφι-θέατρο» η Νέα Σκηνή «Είσοδος Κινδύνου». Εναρκτήρια παράσταση ήταν η «Ερωτευμένη νεκρή» του Τεοφίλ Γκοτιέ, η πρώτη μεγάλη επιτυχία της Κατερίνας Ευαγγελάτου με πρωταγωνίστρια τη Στεφανία Γουλιώτη.
Ο Σπύρος Ευαγγελάτος συνεργάστηκε για τις παραστάσεις του «Αμφι-θεάτρου», και όχι μόνο, με εκατοντάδες καλλιτέχνες. Εκτός από τη Λήδα Τασοπούλου που υπήρξε συνιδρύτρια του «Αμφι-θεάτρου» και πρωταγωνίστριά του, συνεργάστηκαν σημαντικοί ηθοποιοί, όπως οι Ελ. Χατζηαργύρη, Α. Βαλάκου, Δ. Παπαμιχαήλ, Γ. Φέρτης, Ν. Τσακίρογλου, Κ. Χέλμη, Λ. Βογιατζής, Γ. Μιχαλακόπουλος, Θ. Καρακατσάνης, Π. Φυσσούν, Χρ. Πάρλας, Μ. Σκούντζου, Ηλ. Λογοθέτης, Χρ. Καλαβρούζος, Κ. Καραμπέτη, Δ. Χατούπη, Γ. Τσιτσόπουλος, Δ. Καταλειφός, Σπ. Παπαδόπουλος, Γ. Κιμούλης, Κ. Τσιάνος, Μ. Βούρτση κ.ά. Από τη νεότερη γενιά: Δ. Λιγνάδης, Κ. Μαρκουλάκης, Στρ. Τζώρτζογλου, Μ. Μαρμαρινός, Στ. Γουλιώτη, Μ. Ασλάνογλου, Ευδ. Ρουμελιώτη, Ν. Παπαγιάννης κ.ά.
Επίσης σταθεροί συνεργάτες του υπήρξαν οι σκηνογράφοι-ενδυματολόγοι Γ. Πάτσας, Σ. Στρεφανέλης, Δ. Μυταράς, Γ. Μετζικώφ, Ν. Πετρόπουλος, Λ. Χρυσικοπούλου, Γ. Ζιάκας, οι μεταφραστές Κ.Χ. Μύρης, Τ. Ρούσσος, Κ. Ταχτσής, Π. Μάτεσις, Ερρ. Μπελλιές, Απ. Δοξιάδης κ.ά. Συνεργάστηκε με τους συνθέτες Μ. Θεοδωράκη, Θ. Μικρούτσικο, Θ. Αντωνίου, Δ. Τερζάκη, Π. Κούκο, Γ. Κουρουπό, Γ. Μαρκόπουλο, Ν. Κυπουργό, τους χορογράφους Μ. Χορς, Ντ. Τσάτσου, Γ. Φλερύ, Χ. Μανταφούνη, Απ. Παπαδαμάκη κ.ά.
Το 2012 ανακηρύχθηκε αντιπρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών και πρόεδρος το 2013. Το περσινό καλοκαίρι στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών υπέγραψε στο Ηρώδειο την τελευταία του παράσταση: τον «Αμύντα» του Γεωργίου Μόρμορη.
Η κηδεία του θα γίνει στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών, αύριο, στις 3 μ.μ.
«Αφήνεσαι στη ζωή, όπως μπορείς»
Ο Σπύρος Ευαγγελάτος ήταν ένας σπουδαίος άνθρωπος του θεάτρου αλλά και της ζωής. Ευγενής, με ευρύτατη καλλιέργεια, τον χαρακτήριζε η αίσθηση του λεπτού χιούμορ και της σκωπτικής διάθεσης. Τα καλά χρόνια, όλο και κάποιο καινούργιο, έξυπνο ανέκδοτο είχε να μου πει στις συναντήσεις μας στο «Αμφι-θέατρο». Και κάμποσα για την κοινή μας πατρίδα, την Κεφαλονιά.
Πέρασε δύσκολες στιγμές στην προσωπική του ζωή. Το πρώτο πλήγμα ήταν το 2005 όταν έχασε την αγαπημένη του σύντροφο Λήδα Τασοπούλου, το δεύτερο και μεγαλύτερο όταν έφυγε από τη ζωή ο γιος του Αντίοχος σε ηλικία 23 ετών. Προσπάθησε ν’ αντέξει και να συνεχίσει. «Δεν έχεις πολλές επιλογές. Ή αφήνεσαι στον θάνατο της απώλειας ή αφήνεσαι στη ζωή, όπως μπορείς».
Εκτός από την κόρη του Κατερίνα, ένας άνθρωπος που τον στήριζε πάντα είναι η αδελφή του Δάφνη Ευαγγελάτου. Κάποτε μου είπε αυθόρμητα για εκείνη κάτι πολύ τρυφερό: «Οι γονείς μου έκαναν σε μένα ένα ανεκτίμητο δώρο. Μου χάρισαν αυτή την υπέροχη αδελφή»…
