Μια ξενάγηση από τον καθηγητή κλασικής αρχαιολογίας Βασίλη Λαμπρινουδάκη σ’ έναν σπουδαίο αρχαιολογικό χώρο, όπως το κτιριακό συγκρότημα του Ασκληπιείου στην Επίδαυρο, είναι μεγάλο γεγονός.
Κι όχι μόνο επειδή πρόκειται για τον άνθρωπο που γνωρίζει την περιοχή όσο κανένας άλλος, αφού εδώ και πολλά χρόνια συντονίζει τα έργα συντήρησης και ανάδειξης των μνημείων στη συγκεκριμένη περιοχή, αλλά και για έναν επιπλέον λόγο: επειδή διαθέτει το χάρισμα να κάνει την ξενάγηση απολύτως διαφωτιστική και συγχρόνως απολαυστική για μικρούς και μεγάλους…
Ο Β. Λαμπρινουδάκης θα ξεναγούσε το περασμένο Σάββατο στον χώρο μαθητές ενός ελληνογερμανικού σχολείου. Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος, που βρισκόταν επίσης στην περιοχή αναζητώντας έκταση όπου θα στηθεί η κατασκήνωση για τις ανάγκες της Ακαδημίας Αρχαίου Δράματος που θα λειτουργήσει το επόμενο καλοκαίρι, πληροφορήθηκε το γεγονός και πρωί πρωί βρέθηκε στο σημείο συνάντησης και τρύπωσε με τη συνεργάτιδά του Τζωρτζίνα Κακουδάκη στο μαθητικό γκρουπ…
Ο καθηγητής, πριν από την περιήγηση στα μνημεία, μάζεψε τα παιδιά κάτω από τη σκιά ενός δέντρου και ξεκίνησε την ξενάγηση από… θεού άρξασθαι. Αφηγήθηκε στα παιδιά τον μύθο και τα γεγονότα με απλότητα, παραστατικότητα, χιούμορ.
Πώς γεννήθηκε ο θεραπευτής Ασκληπιός, πώς τιμωρήθηκε, πώς του επιτράπηκε να θεραπεύει από τον Κάτω Κόσμο, πώς το ιερό του στην Επίδαυρο πριν από χιλιάδες χρόνια έγινε το λίκνο της ιατρικής. Πώς η φήμη του θεραπευτηρίου εξαπλώθηκε παντού με αποτέλεσμα να εμπνεύσει τη δημιουργία πολλών ακόμα Ασκληπιείων σε διάφορες πόλεις του αρχαίου κόσμου.
Στη συνέχεια ο καθηγητής ξενάγησε το γκρουπ -το οποίο όλο και διευρυνόταν- στα κτιριακά συγκροτήματα, εξηγώντας τη χρήση του κάθε κτιρίου. Το Καταγώγιο στα νοτιοανατολικά του Ιερού και στον δρόμο προς το Θέατρο, το μεγαλύτερο οικοδόμημα του Ασκληπιείου. Εκεί στεγάζονταν οι πολυάριθμοι επισκέπτες, ασθενείς, συνοδοί και προσκυνητές.
Το «κτίριο Ε» αρχικά φιλοξενούσε τη λατρεία πατέρα και γιου, του Απόλλωνα και του Ασκληπιού. Στον κεντρικό υπαίθριο χώρο θυσιαζόταν το ζώο προς τιμήν του θεού. Ακολουθούσε τελετουργικό γεύμα στον χώρο γύρω από τον βωμό, καθώς και στις στοές που δημιουργήθηκαν σταδιακά. Το συγκρότημα του Τελετουργικού Εστιατορίου αποτελείται από το κυρίως κτίριο του Εστιατορίου, το Πρόπυλό του και το Ωδείο στον χώρο της αυλής.
Στο Εστιατόριο γίνονταν τελετουργικά γεύματα, στις αίθουσες έχουν βρεθεί κλίνες και υπολείμματα φωτιάς και φαγητών στην περιοχή της αυλής. Επίσης, στα Λουτρά (τα άφθονα νερά της περιοχής ενίσχυαν την εφαρμογή της καθαρτικής και ιαματικής λειτουργίας) και στο εντυπωσιακό Στάδιο όπου τελούνταν οι αθλητικοί αγώνες προς τιμήν του Ασκληπιού.
Μετά την προετοιμασία, σωματική (λουτροθεραπεία, νηστεία, υδροποσία) και ψυχική (προσφορά θυσίας στον θεό, παρακολούθηση ψυχαγωγικών τελετών), οι ασθενείς μεταφέρονταν σε ειδικούς χώρους και ετοιμάζονταν από τους ιερείς για την εγκοίμηση στο άβατο του ναού.
Τη νύχτα ερχόταν ο θεός, μεταμορφωμένος σε φίδι (συνήθως) και τους θεράπευε ή τους έλεγε ο ίδιος τον τρόπο θεραπείας τους (τα θαύματά του είναι γραμμένα πάνω σε στήλες μέσα στο Αβατο). Σιγά σιγά η εμπειρία από τα συμπτώματα των ασθενειών και τις ιάσεις οδήγησε σε καταγραφή περιστατικών και η ιατρική άρχισε να αποκτά ρεαλιστικές, επιστημονικές βάσεις.
Στον χώρο της εγκοίμησης δεν έμπαινε κανένας χωρίς τη θεία άδεια. Κι όταν κάποιος περίεργος σκαρφάλωσε για να δει τι συμβαίνει, ο Ασκληπιός τον τιμώρησε τυφλώνοντάς τον. «Επέστρεψε πάσχων πια στο ιερό ικετεύοντας την όρασή του» είπε ο Β. Λαμπρινουδάκης «και ο Ασκληπιός τον θεράπευσε. Ζήτησε όμως να σταματήσει να είναι αδιάκριτος»…
Διηγήθηκε κι άλλα αστεία περιστατικά. Πώς μια γυναίκα ζήτησε από τον Ασκληπιό να μείνει έγκυος. «Κάτι άλλο;» ρώτησε ο θεός. «Οχι» απάντησε εκείνη. Η γυναίκα έμεινε έγκυος, φούσκωσε η κοιλιά της, οι μήνες και τα χρόνια περνούσαν αλλά δεν γεννούσε. Ξαναπήγε στο ιερό του Ασκληπιού και αναγκάστηκε να διορθώσει την επιθυμία της: θέλω να γεννήσω… Στον χώρο δεν γίνονταν δεκτοί οι βαριά ασθενείς, όπως και οι ετοιμόγεννες, αφού απαγορευόταν να πεθάνει κάποιος εκεί ή να γεννηθεί.
Το Ασκληπιείο είναι ένας μοναδικός χώρος στην Επίδαυρο, αλλά το επιβλητικό αρχαίο θέατρο είναι αυτό που κλέβει τις εντυπώσεις του επισκέπτη. Πάντως ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος, λίγο πριν από την έναρξη του Φεστιβάλ, φρόντισε να επισκεφθεί το ιερό τέμενος και να πάρει την ευλογία του θεού… Καλού-κακού…
