Μια όπερα-φόρος τιμής στον Λευτέρη Βογιατζή

Οπερα για πρώτη φορά στο Θέατρο της Οδού Κυκλάδων-Λευτέρης Βογιατζής από την ερχόμενη Δευτέρα. Η αξιόλογη ομάδα λυρικού θεάτρου «Ραφή» παρουσιάζει ως έναν φόρο τιμής στον Λευτέρη Βογιατζή (ο οποίος διατηρούσε ξεχωριστούς δεσμούς με το συγκεκριμένο μουσικό είδος) την μπαρόκ όπερα του Γκέοργκ Φρ. Χέντελ «Αλτσίνα».

Η «Ραφή», που ιδρύθηκε το 2012 από τις μουσικούς Αναστασία Κότσαλη, Λητώ Μεσσήνη και τον μαέστρο Μιχάλη Παπαπέτρου, έχει συνεργαστεί με το Θέατρο Πόρτα, το Ιδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, την Οικία Κατακουζηνού, τη Knot Gallery, το Κέντρο Ελέγχου Τηλεοράσεων.

Η υπόθεση του έργου διαδραματίζεται σ’ ένα νησί στη μέση του ωκεανού, μυστηριώδες, μοναχικό, έναν μη τόπο ηδονών και καταπιεσμένων επιθυμιών. Η Αλτσίνα, μια Κίρκη του 18ου αιώνα, μεταμορφώνει τους άντρες σε επίδοξους εραστές, βρίσκοντας έτσι το αντίδοτο στη μοναξιά της. Ο Ρουτζέρο, παρά τις προειδοποιήσεις, θέλει να συναντήσει τη μάγισσα.

Η παράσταση έχει συνεχόμενη ροή: στα διαλείμματα οι θεατές μπορούν να μπαινοβγαίνουν στην αίθουσα, να παρακολουθούν τα ιντερμέδια που έχουν σχεδιαστεί, να πίνουν το κρασί τους στην αυλή, να επιστρέφουν για τη συνέχεια επί σκηνής. Η ομάδα συνεργάζεται για δεύτερη φορά με τον σκηνοθέτη Θέμελη Γλυνάτση μετά την όπερα της Πολίν Βιαρντό «Cendrillon» στο θέατρο Skrow.

«Ο Θέμελης μας καθοδηγεί ξεκάθαρα, υπάρχει αμοιβαία εμπιστοσύνη, καλή πρόθεση», λέει η Αναστασία Κότσαλη. «Κανείς δεν προσπαθεί να ‘‘καπακώσει’’ τον άλλον. Υπάρχει ένταση, κούραση, άγχος, αλλά όλα είναι μέρος της δημιουργικής διαδικασίας. Είμαστε όλοι φίλοι, ταλαντούχοι άνθρωποι, εργατικοί, που βιώνουν την απαξίωση του επαγγέλματος με την έλλειψη ζήτησης εργασίας, τα χαμηλά μεροκάματα, την καθυστέρηση των πληρωμών. Παρά τις αντίξοες συνθήκες, αξίζει να συνεχίζουμε.

Ο χώρος του λυρικού τραγουδιού είναι σχετικά μικρός. Ο ένας πέφτει πάνω στον άλλον, ο καθένας ξέρει καλά πώς τραγουδάει ο συνάδελφός του. Σχεδιάζοντας μια νέα παραγωγή, πέρα από τους μόνιμους συνεργάτες, επιθυμούμε τη συμμετοχή ανθρώπων που εκτιμούμε ως μουσικούς, ως προσωπικότητες. Ετσι νιώθουμε ότι ταιριάζουμε κομμάτια ενός παζλ. Η γενιά μας έχει ταλέντο, επιμονή και μια δυναμική που πρέπει να αναδειχθεί. Η ‘‘Αλτσίνα’’ είναι ένα τέτοιο στοίχημα».

• Οπερα σ’ έναν μικρό χώρο όπως το Θέατρο της Οδού Κυκλάδων;

Το θέατρο του Λευτέρη Βογιατζή, ταυτισμένο με την καλλιτεχνική ποιότητα, βρίσκεται επίσης σ’ έναν υπέροχο κυψελιώτικο δρόμο, όπου τα νεοκλασικά κτίρια συνυπάρχουν με τις αβανγκάρντ δημιουργίες του Αριστομένη Προβελέγγιου. Στο τέλος της παράστασης ο κόσμος θα βγαίνει σ’ αυτό το μοναδικό αθηναϊκό παλίμψηστο, με τον ήχο του τσέμπαλου στα αυτιά του να τραγουδάει «μεθυστικούς, θαλασσινούς έρωτες»…

Κάθε φορά προσπαθούμε να ανεβάζουμε τον πήχη με προτάσεις πρωτότυπες, ξεκάθαρο αισθητικό στίγμα, χωρίς καλλιτεχνικές εκπτώσεις, αν και χωρίς δίχτυ ασφαλείας. Από την αρχή μάς ενέπνευσαν οι παραγωγές του Χαράλαμπου Γωγιού με τις «Οπερες των Ζητιάνων». Νιώσαμε ότι ένα ζωντανό, σπαρταριστό κοινό στηρίζει το μουσικό θέατρο, είδος με ρίζες, παράδοση στην Ελλάδα. Νιώσαμε ότι ανοίγει ο δρόμος και στην όπερα.

• Το λυρικό θέατρο, είδος που ακόμα προσπαθεί να ανοίξει το κοινό του και μάλιστα στη συνθήκη της ελεύθερης αγοράς, πώς τα βγάζει πέρα οικονομικά;

Δεν υπάρχει οικονομική άνεση σε κανέναν μας, η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά δύσκολη. Βάζουμε τα χρήματα από την τσέπη μας. Οι κρατικές επιχορηγήσεις έχουν καταργηθεί, ο θεσμός της ιδιωτικής χορηγίας είναι εντελώς υποβαθμισμένος, αν εξαιρέσει κανείς τους μεγάλους οργανισμούς.

Επιδιώκουμε συνεργασία με τους θεσμούς (Λυρική Σκηνή, Εθνικό Θέατρο, Φεστιβάλ Αθηνών), έχουμε ήδη συμπράξει μαζί τους. Ωστόσο, είναι απορίας άξιον πώς ένα είδος τόσο δημοφιλές όπως το μουσικό θέατρο απέχει σταθερά, σχεδόν επιδεικτικά, από το πρόγραμμα του Φεστιβάλ Αθηνών εδώ και χρόνια. Μέλη μας συμμετέχουν στο Δ.Σ. του σωματείου των μονωδών, που θα επιδιώξει τη συμμετοχή λυρικών παραγωγών με ποσόστωση στις θεσμικές διοργανώσεις.

• Η συγκυρία δεν βοηθάει τη γενιά σας στην πιο δημιουργική της στιγμή.

Η έννοια της «καμένης γενιάς» μάς προκαλεί ασφυξία, δεν μπορούμε να τη δεχτούμε ως αναγκαίο κακό της κρίσης που έπεσε σαν τούβλο στα κεφάλια μας. Παλεύουμε να επιβιώσουμε με νύχια και με δόντια, ενώ η πολιτεία μάς απαξιώνει, είτε απέχοντας εντελώς είτε κατακεραυνώνοντάς μας με απάνθρωπη φορολογία, εξουδετερώνοντας έτσι κάθε προσπάθεια νέας, μικρότερης κλίμακας παραγωγής.

Με τα ποσοστά από τα εισιτήρια δεν επιβιώνει ο καλλιτέχνης. Τα θέατρα κρατούν ακόμα και το 50%, μην παρέχοντας καν τον χώρο για τη γενική δοκιμή – εξαίρεση το Θέατρο της Οδού Κυκλάδων που μας παραχώρησε τη σκηνή του για τις πρόβες.

Οι περισσότεροι καλλιτέχνες δυσκολεύονται πλέον να δουλέψουν με δελτίο παροχής υπηρεσιών, καθώς οι κρατήσεις είναι υπέρογκες για Ταμεία, Eφορία, φόρους επιτηδεύματος και σε λίγο με ΦΠΑ 24%. Ο Ρομέο Καστελούτσι σε συνέντευξή του στον Σπύρο Κακουριώτη είπε: «Οι νεανικές ομάδες νιώθουν πολύ έντονα την ανάγκη να βγουν στην έρημο και να πολεμήσουν».

Πολλές φορές αναρωτιόμαστε μήπως αυτή η μάχη για καλλιτεχνική επιβίωση (παράλληλα με την κανονική), αυτή η έκρηξη δημιουργικότητας μέσα στην κρίση λειτουργεί ως άλλοθι για ένα σύστημα που αντιμετωπίζει τους ίδιους τους καλλιτέχνες ως χομπίστες. Οταν όμως διψάς κι έχεις μπροστά σου την έρημο, δεν έχεις, πράγματι, άλλη επιλογή από το να σκαρφαλώσεις κάθε δύσβατο αμμόλοφο μέχρι να φτάσεις στην πηγή.

Info: Θέατρο της Οδού Κυκλάδων-Λευτέρης Βογιατζής (Κυκλάδων, Κυψέλη, τηλ.: 210 8217877) «Αλτσίνα» του Γκ. Χέντελ. Σκηνοθεσία-σκηνογραφία: Θέμελης Γλυνάτσης. Μουσική διεύθυνση-τσέμπαλο: Μιχάλης Παπαπέτρου. Φωτισμοί: Στέλλα Κάλτσου. Κοστούμια: Αλεξία Θεοδωράκη. Κίνηση: Κατερίνα Σπυροπούλου. Μουσικοί: Deborah Katz, Περικλής Τιμπαλέξης (βιολιά), Φώτης Παπαντωνίου (βιόλα), Αλέξανδρος Κασαρτζής (τσέλο).

Τραγουδιστές: Σωτηρία Γιαννούδη, Μιράντα Μακρυνιώτη, Λητώ Μεσσήνη, Μάιρα Μηλολιδάκη, Μαριλένα Χρυσοχοΐδη (σοπράνο), Αναστασία Κότσαλη, Αθηνά Καστρινάκη, Χρυσάνθη Σπιτάδη (μέτζο σοπράνο), Γιάννης Φίλιας (τενόρος), Σωτήρης Τριάντης (βαρύτονος). Ηθοποιοί: Δάφνη Σκρούμπελου, Γιώργος Καράσης, Αντώνης Γκρίτσης, Βασιλεία Κανάκη, Μαριλένα Γερμανού, Ερατώ Μπολιάρη, Γεωργία Μελίδου. 6, 7, 9, 11, 13, 15, 16/6, 20.30.