«Αναγκάστηκα να έρθω στον κόσμο το 1938, διαλέγοντας εγώ ο ίδιος τους γονείς μου ή δεν έχω έρθει ακόμα στον κόσμο. Είμαι καθ’ οδόν…», λέει σε ένα σημείωμά του ο συγγραφέας. Το έργο του διανοούμενου, ζωγράφου, κινηματογραφιστή Χέρμπερτ Αχτερνμπους «Αγαπημένε μου Χέρμπερτ» σκηνοθετεί ο Παντελής Δεντάκης στη σκηνή της Φρυνίχου του Θεάτρου Τέχνης.
Μέσα στη δίνη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η Λουίζε αποχωρίζεται τον 3χρονο γιο της Χέρμπερτ στέλνοντάς τον να ζήσει με τη γιαγιά του στην επαρχία, κάπου στη Βαυαρία. Τα επόμενα 17 χρόνια μητέρα και γιος θα βρεθούν ελάχιστες φορές, η σχέση τους ουσιαστικά θα συνεχίσει να υπάρχει μέσα από την αλληλογραφία τους.
Οταν ο Χέρμπερτ τελειώσει το σχολείο, θα φύγει για να συναντήσει τη Λουίζε προσδοκώντας σε μια καινούργια αρχή ή σ’ έναν τελευταίο αποχαιρετισμό. Μέσα στον εύθραυστο κόσμο της συνάντησής τους, εισβάλλει η Ελα, που θα λειτουργήσει ως καταλύτης και θα επισπεύσει τη λύση.
Στο αυτοβιογραφικό έργο του ο αβάν γκαρντ καλλιτέχνης βουτάει στο βασανιστικό παρελθόν, στα δύσκολα, τραυματικά παιδικά χρόνια. Γράφει για την εγκατάλειψη, την παντοτινή αναζήτηση της μητέρας.
Οι ήρωές του, η Λουίζε, η Ελα και ο Χέρμπερτ, είναι άνθρωποι εγωπαθείς, ανήμποροι να αγαπήσουν, συναισθηματικά ανάπηροι, τραυματισμένοι από την οικογένεια, γι’ αυτό με τη σειρά τους πληγώνουν, εγκαταλείπουν όσους αγαπούν.
• Ενα αυτοβιογραφικό έργο βοηθάει περισσότερο τον σκηνοθέτη;
«Δεν ξέρω, μπορεί να σε βοηθήσει, αλλά ταυτόχρονα μπορεί να σε εγκλωβίσει, να σε παγιδεύσει» λέει ο Παντελής Δεντάκης. «Το ότι γνωρίζεις αναλυτικά τη ζωή του συγγραφέα, σου δίνει τη δυνατότητα να έχεις μια ολοκληρωμένη εικόνα της βιογραφίας του ήρωα-εαυτού του.
Γνωρίζεις τον ψυχικό του πυρήνα, τα τραύματά του, την πορεία της ζωής του. Και αυτό, όσο χρήσιμο κι αν φαίνεται πως είναι, μπορεί παράλληλα να σου περιορίσει τη φαντασία, να περιορίσει τον δικό σου χώρο στη δημιουργία και κατασκευή του ήρωα και της παράστασης. Απ’ την άλλη, σκέφτομαι πως όλος αυτός ο προβληματισμός ίσως είναι ψευδής, μια και η ανάγνωση και η ερμηνεία του “υλικού” της ζωής ενός ανθρώπου είναι μια διαδικασία που συνδέεται άμεσα με την προσωπική ανάγκη και το προσωπικό “υλικό” του δημιουργού».
• Η σχέση του Αχτερνμπους με τη μητέρα του υπάρχει μόνο μέσα από την πολύχρονη αλληλογραφία τους. Τι φανερώνουν αυτές τις επιστολές για τον συναισθηματικό κόσμο του Χέρμπερτ; Κι όταν τη συναντά, τι απαντήσεις παίρνει τελικά στα ερωτήματα που τον βασανίζουν;
Ο Χέρμπερτ προσπαθεί να μειώσει την απόσταση που τον χωρίζει από τη μητέρα του μέσω των γραμμάτων που συνεχώς της στέλνει. Προσπαθεί να μοιραστεί μαζί της την καθημερινότητά του, τον πόνο και τη χαρά του. Κάθε μέρα που περνάει, η απουσία της τον χαράζει όλο και πιο πολύ, τον πληγώνει, τον συντρίβει. Κάθε μέρα που περνάει, μεγαλώνει όλο και περισσότερο το ερωτηματικό αυτής της απουσίας.
Κάθε μέρα που περνάει, οξύνεται η λύπη και διογκώνεται ο θυμός απέναντι στην ανήμπορη να αντιδράσει μητέρα του. Κι όταν, στα είκοσί του πια, θα έρθει να τη συναντήσει, η ανάγκη της απάντησης θα είναι ζωτική για να μπορέσει να συνεχίσει τη ζωή του.
• Πώς σκιαγραφούνται τα τρία πρόσωπα του έργου;
Σκιαγραφούνται από τον ίδιο τον Αχτερνμπους σε πυρετώδη κατάσταση, βουτηγμένα σε ψυχικό και πνευματικό χάος. Οσο κι αν προσπαθούν, δεν μπορούν να βρουν έναν δίαυλο επικοινωνίας μεταξύ τους. Οσο κι αν θέλουν να δώσουν αγάπη, αναπαράγουν τη βία και τη σκληρότητα που έχουν υποστεί, βασανίζουν, βασανίζονται και επιτείνουν τη διάλυση μέσα τους, γύρω τους. Και μέσα στη συντριβή τους γίνονται πρόσωπα τρυφερά, αντιπαθητικά και γελοία.
• Ο Αχτερνμπους, παρά τον θυμό του, βλέπει και τη γελοιότητα των ανθρώπων μέσα στην αποτυχία τους να αγαπήσουν και να αγαπηθούν. Η συνειδητοποίησή της μπορεί να απελευθερώσει τελικά από τραύματα, συμπλέγματα, δυσαναπλήρωτα κενά που άφησε μια επώδυνη ενηλικίωση;
Η επίγνωση και η αποδοχή της γελοιότητας των πραγμάτων μπορεί να μας οδηγήσει σ’ έναν βαθμό απελευθέρωσης από τη συντριβή της ζωής. Δεν ξέρω, νομίζω πως μπροστά στην αλήθεια του θανάτου και της ανυπαρξίας, όλες οι ανούσιες μάχες που δίνουμε στη ζωή φαίνονται γελοίες. Τώρα, η διάκριση ανάμεσα στις ουσιαστικές και τις ανούσιες μάχες, το τι ορίζει ο καθένας ως «ανούσια μάχη» είναι θέμα υποκειμενικό και δουλειά προσωπική και μοναχική. Ωστόσο σκέφτομαι πόσο πιο ουσιαστικές και καλύτερες θα ήταν οι ανθρώπινες σχέσεις και γενικά αυτός ο κόσμος αν αντιλαμβανόμασταν τη γελοιότητα που φέρουμε μέσα στο «μεγαλείο» της ύπαρξής μας.
INFO:
Θέατρο Τέχνης (Φρυνίχου 14, Πλάκα, τηλ.: 210 3222464), «Αγαπημένε μου Χέρμπερτ» του Χέρμπερτ Αχτερνμπους. Μετάφραση: Εφη Ρευματά. Σκηνοθεσία: Παντελής Δεντάκης. Σκηνικά-κοστούμια: Κωνσταντίνος Ζαμάνης. Κίνηση: Ζωή Χατζηαντωνίου. Μουσική επιμέλεια: Νέστορας Κοψιδάς. Φωτισμοί: Στέλλα Κάλτσου. Παίζουν: Βίκυ Βολιώτη, Κατερίνα Λυπηρίδου, Αινείας Τσαμάτης. Παραστάσεις: Παρασκευή, Σάββατο, Κυριακή στις 21.15.
-320x213.jpg)
